IV SAB/Wr 653/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi I. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych we Wrocławiu w przedmiocie rozpoznania zażalenia na środek odwoławczy postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 2 lipca 2024 r. I. P. (dalej: strona) wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie przez Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych we Wrocławiu (dalej: OSPiP) postępowania w przedmiocie rozpoznania zażalenia na środek odwoławczy . Pismem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2024 r. (nr WIS.052.114.2024) powyższa skarga została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę OSPiP wniósł o jej odrzucenie, podnosząc zarzut jej niedopuszczalności z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego w tej sprawie, ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu, skarga podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej: p.p.s.a.) Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a.p.p.s.a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Odnosząc przywołane przepisy do przedmiotu skargi wniesionej przez stronę należy przyjąć, że nie mieści się ona w żadnej z wymienionych kategorii przewlekłego prowadzenia postępowania podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem przewlekłe prowadzenie postępowania przez OSPiP w zakresie udzielenia odpowiedzi na pismo z dnia 12 maja 2024 r. zatytułowane "zażalenie na środek odwoławczy sygn. akt NRzOZ 8/II/2024 c.d. OSPiP/1/I/24", dotyczące złożonego przez stronę zażalenia z dnia 27 grudnia 2023 r. na postanowienie Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych we Wrocławiu z dnia 11 grudnia 2023 r. o umorzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie nienależytego wykonywania zawodu pielęgniarki, które na mocy postanowienia OSPiP z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt OSPiP/1/I/24 nie zostało uwzględnione. W tym miejscu wymaga wyjaśnienia , że okręgowe izby pielęgniarek i położnych stanowią jednostkę organizacyjną ich samorządu zawodowego, którego działalność została uregulowana w ustawie z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 628, dalej: u.s.p.p.). Wspomniany samorząd reprezentuje osoby wykonujące zawody pielęgniarki i położnej oraz sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Przy tym jest on niezależny w wykonywaniu swoich zadań i podlega tylko przepisom prawa (art. 2 ust. 1-2 u.s.p.p.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 u.s.p.p okręgowy sąd pielęgniarek i położnych jest organem okręgowej izby, który m.in. rozpatruje sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej (art. 34 pkt 1 u.s.p.p.). W tym rozpoznaje zażalenia na postanowienia okręgowego rzecznika o umorzeniu postępowania wyjaśniającego w warunkach wskazanych w art. 48 ust. 6 u.s.p.p. Natomiast od orzeczeń okręgowych sądów przysługuje odwołanie do Naczelnego Sądu Pielęgniarek i Położnych (art. 68 u.s.p.p.). Z kolei od prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu, wydanego w drugiej instancji, kończącego postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, stronom, ministrowi właściwemu do spraw zdrowia i Prezesowi Naczelnej Rady przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego (art. 73 ust. 1 u.s.p.p.). Wskazane Sądy wydają orzeczenia na podstawie ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych , stosując w zakresie nieuregulowanym tą ustawą odpowiednio przepisy kodeksu karnego oraz kodeksu postępowania karnego (art. 88 u.s.p.p.). Z powyższej regulacji wynika, że OSPiP, jako organ samorządu zawodowego, w obszarze odpowiedzialności zawodowej pielęgniarek i położnych nie jest organem administracji publicznej, zaś wydawane przez niego orzeczenia nie stanowią przejawów jej działalności, o których mowa w art. 3 § 2 - 2a p.p.s.a. Również ustawa o samorządzie pielęgniarek i położnych nie przewiduje sądowej kontroli działalności okręgowych sądów pielęgniarek i położnych (odpowiednio przewlekłego prowadzenia postępowania) sprawowanej przez sądy administracyjne. Kontrola judykacyjna w tym przypadku została zastrzeżona wyłącznie dla Sądu Najwyższego (por. art. 73 u.s.p.p.). Wobec powyższego, wniesiona skarga na przewlekłość postępowania OSPiP w przedmiocie rozpoznania zażalenia na środek odwoławczy, jako niepodlegająca właściwości sądów administracyjnych, nie może być przedmiotem oceny przez sąd administracyjny, który nie jest uprawniony do podejmowania jakichkolwiek działań, które nie należą do jego kognicji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobligowany był orzec jak w sentencji postanowienia.