IV SAB/Wr 66/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. S.-C. na bezczynność A S.A. z siedzibą w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że bezczynność A S.A. z siedzibą w G. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania A S.A. z siedzibą w G. do załatwienia wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej; III. zasądza od A S.A. na rzecz skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 5 lutego 2018 r., przesłanym do A S.A. z siedzibą w G. w formie elektronicznej skarżąca A. S.-C. zażądała od ww. podmiotu udzielenia informacji w przedmiocie łącznej kwoty dofinansowania, jakie przedsiębiorstwo A S.A. otrzymało w 2016 roku od Urzędu Marszałkowskiego celem sprzedaży biletów dla osób uprawnionych do ulg ustawowych. Pismem z dnia 18 lutego 2018 roku, wniesionym również w formie elektronicznej zainteresowana ponowiła swoje żądanie. W dniu 4 kwietnia 2018 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła skarga wnioskodawczyni z dnia 7 marca 2018 roku na bezczynność A S.A. Skarżąca zarzuciła organowi nierozpoznanie wniosków skarżącej z dnia 5 lutego 2018 roku oraz 18 lutego 2018 roku w trybie ustawy z 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 z późn. zm., dalej: ustawa lub u.d.i.p). Skarżąca wniosła o zobowiązanie przedsiębiorstwa A S.A. z siedzibą w G. do rozpatrzenia jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku, jak również o zasądzenie na rzecz skarżącej wszelkich kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że przedmiot działalności gospodarczej przedsiębiorstwa A S.A. stanowi między innymi transport lądowy, pasażerski, miejski i podmiejski, w ramach którego - na podstawie zezwoleń na wykonywanie przewozów regularnych osób w krajowym transporcie drogowym - realizowany jest transport drogowy osób. Charakter prowadzonej działalności ww. podmiotu powoduje, iż A S.A. może stosować ustawowe ulgi określone w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1138 ze zm.). W dalszej kolejności skarżąca akcentowała, iż wykonywanie usług transportowych generuje możliwość zawarcia z Województwem umowy, na mocy której przewoźnikowi przyznawane są dopłaty z tytułu stosowania obowiązujących ustawowych ulg we wskazywanych przewozach pasażerskich, określone w art. 8a ust. 2 ustawy o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu drogowego. Przedmiotowe dopłaty rozdysponowuje samorząd województwa z otrzymywanych na ten cel środków z budżetu państwa. W ocenie skarżącej, skoro koszty związane z finansowaniem ustawowych uprawnień do bezpłatnych lub ulgowych przejazdów środkami publicznymi pokrywane są z budżetu państwa, to powyższe prowadzi do jednoznacznego wniosku o publicznym charakterze zadań realizowanych przez przewoźników korzystających ze wskazanych dopłat. W charakterze podsumowującej konstatacji skarżąca podała, iż przedsiębiorstwo A S.A. jest podmiotem dysponującym majątkiem publicznym w postaci dopłat pokrywanych z budżetu państwa i jednocześnie stanowi podmiot realizujący zadania publiczne, co przesądza o konieczności jego zakwalifikowania do podmiotów zobowiązanych na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udzielenia informacji publicznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wskazała ponadto, iż zgodnie z powszechnie ugruntowanym stanowiskiem judykatury udzielenie informacji publicznej nie jest zdeterminowane zachowaniem żadnej szczególnej formy wniosku. Następnie skarżąca przywołała regulację odnoszącą się do terminów, jakie wiążą organ w procedurze udzielenia informacji publicznej statuowanych przez art. 13 u.d.i.p. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu udostępnianie informacji publicznej następuje co do zasady bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W sytuacji zaś niedochowania przez organ ustawowego terminu winien on w trybie art 16 cytowanej ustawy wydać decyzję w przedmiocie odmowy udostępnienia żądanych informacji. W następnej kolejności skarżąca przytoczyła definicję bezczynności sformułowaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 stycznia 2014 roku w sprawie o sygn. II SAB/Lu 654/13, jak również wskazała na wyłączenie obowiązku wykorzystania środków zaskarżenia określonych w art 52 p.p.s.a. w przypadku bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania oraz nieobciążanie go kosztami postępowania sądowego, w tym zastępstwa procesowego. Uzasadniając swoje żądanie zobowiązany zwrócił uwagę na okoliczność udzielenia skarżącej żądanej informacji w dniu 29 marca 2018 roku w formie wiadomości mailowej. Ponadto, zobowiązany wyjaśnił, iż przekroczenie ustawowego terminu do udzielenia informacji publicznej wynikało z przyczyn od niego niezależnych, wynikających z prowadzonych w A S.A. prac modernizacyjnych sieć komputerową oraz zmian organizacyjnych i personalnych w sekretariacie. Wspomniane przekształcenia osobowe w przedsiębiorstwie A S.A. spowodowały trudności w bieżącym przeglądaniu e-maili przychodzących do zobowiązanego, a w konsekwencji nieświadome pominięcie wiadomości mailowych, których nadawcą była skarżąca. W dalszej kolejności zobowiązany wskazywał, iż wobec udzielenia przez niego informacji publicznej o treści żądanej przez skarżącą postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, co rodzi konieczność jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Jednocześnie zobowiązany wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania na mocy art. 199 wyżej cytowanej ustawy. W dniu 25 kwietnia 2018 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęło pismo skarżącej z dnia 19 kwietnia 2018 roku, którego treść obejmowała wniosek skarżącej o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 ust. 3 p.p.s.a. oraz zasądzenie na jej rzecz wszelkich kosztów postępowania. Na uzasadnienie swojego żądania skarżąca wskazywała na fakt, iż zobowiązany jako podmiot fachowy winien z należytą starannością dbać o system informatyczny swojego przedsiębiorstwa, a zatem okoliczności przez niego podnoszone - w ocenie skarżącej - nie mogą zostać potraktowane jako ekskulpujące odpowiedzialność w zakresie nieudzielenia informacji publicznej w prawnie ustalonym terminie. Ponadto skarżąca akcentowała konieczność poniesienia określonych kosztów związanych ze skorzystaniem - na potrzeby toczącego się w niniejszej sprawie postępowania - z profesjonalnej pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, iż stosownie do dyspozycji art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., a więc wtedy, gdy organy administracji publicznej dopuszczają się zaniechań w podejmowaniu nakazanych prawem decyzji, postanowień, aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa bądź pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Przechodząc do rozpoznania kontrolowanej sprawy wskazać w pierwszej kolejności trzeba, że okolicznościami pozostającymi na jej kanwie poza sporem jest to, iż żądane przez skarżącą dane mają charakter informacji publicznej, jak również że przedsiębiorstwo A S.A. jest podmiotem zobowiązanym do ich udzielenia w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jak trafnie wskazała skarżąca, przedsiębiorstwo A S.A. jest podmiotem dysponującym środkami publicznymi w postaci dopłat pokrywanych z budżetu państwa. Dopłaty te służą realizacji zadań publicznych co przesądza o spełnieniu przesłanek zarówno z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. definiującego pojęcie informacji publicznej, jak również z art. 6 cytowanej ustawy określającego krąg podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej. Ustalenie, że niniejsza sprawa mieści się w zakresie przedmiotowym i podmiotowym u.d.i.p. pozwala przejść do egzegezy treści art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a cytowanej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub podjęcia czynności bądź też do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd jest obowiązany zbadać, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku, o którym mowa w § 1 przywołanego przepisu sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przywołane regulacje jednoznacznie wskazują na cel skargi na bezczynność organu, jakim jest wyegzekwowanie od organu administracji publicznej bądź też innego podmiotu zobowiązanego wydania aktu lub podjęcia określonej przepisami prawa czynności, w sprawie zainicjowanej żądaniem strony. W tym miejscu zaakcentować należy, iż w sprawach dotyczących skarg na bezczynność organu dochodzi do pewnych modyfikacji w procesie wyrokowania. O ile bowiem przy dokonywaniu oceny zgodności z prawem aktów prawnych wydanych przez organ administracji publicznej sąd bierze pod uwagę okoliczności leżące u podstaw zaskarżonego aktu, o tyle przy badaniu zasadności skargi na bezczynność kluczowe znaczenie ma stan faktyczny oraz prawny istniejący w chwili orzekania. Z powyższego wynika, iż podjęcie przez organ aktu bądź czynności, o które wnosi strona wyłącza możliwość stwierdzenia, iż pozostaje on w stanie bezczynności, a tym samym niemożliwe staje się skorzystanie z instrumentów, jakich dostarcza art. 149 p.p.s.a. Bezzasadne byłoby bowiem zobowiązanie organu do dokonania czynności, która już została wykonana. Przenosząc poczynione rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż w chwili wniesienia skargi zobowiązany pozostawał w bezczynności w stosunku do pism skarżącej z dnia 5 lutego 2018 roku, jak również 18 lutego 2018 roku. Jednakże 29 marca 2018 roku, a zatem jeszcze przed wpłynięciem do tutejszego sądu odpowiedzi na skargę, A S.A. udzielił skarżącej informacji w zakresie przez nią żądanym. Powyższa okoliczność implikuje konieczność umorzenia niniejszego postępowania jako bezprzedmiotowego na mocy art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Wobec podjęcia przez zobowiązanego czynności materialno - technicznej w postaci udzielenia skarżącej żądanej informacji publicznej wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie staje się bowiem zbędne i nieuprawnione. Uzupełniająco dodać należy, iż takie rozstrzygnięcie jest w pełni koherentne ze stanowiskiem strony skarżącej. Pismem z dnia 19 kwietnia 2018 roku, które wpłynęło do tut. sądu 25 kwietnia 2018 roku zażądała ona bowiem umorzenia toczącego się postępowania i zasądzenia na swoją rzecz wszelkich kosztów postępowania. Natomiast okolicznością, która pomimo umorzenia przedmiotowego postępowania wymaga ustalenia jest to, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z dominującym stanowiskiem judykatury zaistnienie podstaw do umorzenia postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na fakt wydania takiego aktu przez organ po wpłynięciu skargi do sądu, nie zwalnia sądu z obowiązku zbadania, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie miały takiego charakteru. Jednocześnie wskazać trzeba, że o rażącym naruszeniu prawa możemy mówić dopiero wówczas, gdy organ wykazuje się ciężkim lekceważeniem obowiązujących przepisów prawa, które w sposób oczywisty godzi w społeczne poczucie sprawiedliwości. W judykaturze podkreśla się również, że owo rażące naruszenie winno powodować dotkliwe reperkusje w płaszczyźnie społecznej bądź indywidualnej przy jednoczesnym braku jakichkolwiek okoliczności wyłączających winę organu za tą bezczynność lub przewlekłość. Czynnikiem determinującym ocenę charakteru bezczynności organu będzie niewątpliwie czas trwania stanu jego bezczynności. W tym miejscu wskazać należy, iż stosownie do treści art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej organ żądaną informacją winien udostępnić co do zasady bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W przypadku wystąpienia przeszkód w udzieleniu stronie informacji publicznej w przewidzianym przez prawo terminie, organ ma obowiązek poinformować stronę o przyczynach opóźnienia, jak również wskazać termin w jakim żądana informacja zostanie przez niego udostępniona. Co istotne, wskazany termin nie może przekraczać dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku. W kontekście powyższych rozważań zauważyć należy, iż przedsiębiorstwo A S.A. przekroczyło ustawowy termin wyznaczony dla udostępniania żądanych przez skarżącą danych, mających walor informacji publicznej. Jednakże niedochowanie przez zobowiązanego warunku temporalnego do udostępnienia informacji publicznej w kontrolowanej sprawie nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Opóźnienie zobowiązanego nie sięga bowiem nawet dwóch miesięcy, a co więcej niezwłocznie po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A S.A. udostępniło skarżącej żądane informacje. Co prawda okoliczności, na które powołuje się zobowiązany nie mogą ekskulpować jego odpowiedzialności w zakresie bezczynności, jednakże postawa zobowiązanego oraz okres jego bezczynności nie uzasadniają postawienia przedsiębiorstwu A S.A. zarzutu oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. W tym stanie rzeczy sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia. W przedmiocie kosztów orzeczono zgodnie z treścią art. 201 § 1 p.p.s a. H.B.15.06.2018 r.