IV SAB/Wr 67/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi D. Z. na bezczynność Wójta Gminy L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; III. zasądza od Wójta Gminy L. na rzecz skarżącego D. Z. kwotę 604,20 (słownie: sześćset cztery 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez D. Z. (dalej: skarżący) jest bezczynność Wójta Gminy L. (dalej: organ zobowiązany podmiot zobowiązany) w zakresie udostępnienia informacji publicznej następującej treści: "ile krzyży i ile symboli innych religii niż chrześcijańskie wisi na ścianach Państwa urzędu oraz podległych jednostek organizacyjnych, lub którymi Państwo na co dzień dysponujecie na jakiejkolwiek podstawie prawnej? czy, a jeśli tak, to w jaki sposób zapewniacie Państwo, że na ścianach Państwa urzędu oraz podległych jednostek organizacyjnych lub którymi Państwo na co dzień dysponujecie na jakiejkolwiek podstawie prawnej: a) krzyże tam wiszące nie będą zdejmowane pomimo żądań osób wyznania innego niż chrześcijańskie, w szczególności muzułmańskiego, bądź osób o poglądach ateistycznych lub agnostycznych? b) krzyże mają prawo być tam zawieszane pomimo protestów osób należących do osób wyznania innego niż chrześcijańskie, w szczególności muzułmańskiego, bądź osób o poglądach ateistycznych lub agnostycznych? c) obok krzyży mogą być zgodnie z zasadą wzajemnego poszanowania i tolerancji wieszane symbole innych religii, których kult nie sprzeciwia się podstawowym zasadom porządku prawnego Rzeczpospolitej Polskiej, a w szczególności w których reguły wierzeń nie mają związku z szerzeniem świętej wojny, czy innego zła, nienawiści, destrukcji, przestępczości? d) krzyż wiszący na ścianie, a także inne ewentualnie znajdujące się obok niego symbole religijne nie mogą być tak umieszczone w stosunku do godła lub flagi Rzeczpospolitej Polskiej, że mogłoby to wywoływać poczucie prymatu prawa religijnego stanowionego nad prawem państwowym stanowionym, w szczególności godło nie jest umieszczone poniżej symboli religijnych, ani nie jest mniejszych rozmiarów od symboli religijnych? e) krzyż wiszący na ścianie, a także inne ewentualnie znajdujące się obok niego symbole religijne nie mogą być tak umieszczone w stosunku do siebie, że mogłyby wywoływać poczucie dominacji któregoś z nich w stosunku do pozostałych? f) krzyż wiszący na ścianie, a także inne ewentualnie znajdujące się obok niego symbole religijne nie mogą być umieszczone na tyle blisko godła Rzeczpospolitej Polskiej, że mogłoby to wywoływać poczucie zatracenia rozdziału państwa od Kościoła lub od innych związków wyznaniowych? g) krzyż lub inne symbole religijne umieszczone na ścianach powinny być otaczane nie mniejszą czcią niż godło i flaga państwowe? czy w odniesieniu do ścian pomieszczeń publicznych, którymi Państwo na co dzień dysponujecie na jakiejkolwiek podstawie prawnej obowiązują jakiekolwiek wewnętrzne akty prawne, których przedmiot regulacji dotyczy kwestii przedstawionych powyżej, a jeśli nie to, czy mają miejsce w Waszej jednostce organizacyjnej prace legislacyjne mające na celu wdrożenie tego typu lub podobnych regulacji mających na celu prawne uregulowanie zawieszania symboli religijnych zgodnie z konstytucyjnymi zasadami poszanowania religii, ich równouprawnienia oraz rozdziału państwa od kościołów związków wyznaniowych, a jeśli tak, to wnoszę również o podanie, czego one konkretnie dotyczą, które osoby są odpowiedzialne za prace nad projektami, jaki jest zakres przedmiotowy tych projektów, jakie są założenia i ustalenia do tych projektów, jaki jest ich tekst, jaki jest ewentualny czas niezbędny do zakończenia prac nad nimi". Skarżący wniósł o przesłanie odpowiedzi na adres poczty elektronicznej. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podała, że w dniu 8 września 2015 r. przy użyciu poczty elektronicznej, złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej usytuowania symboli religijnych w budynkach samorządowych Gminy L. Strona skarżąca podniosła, że do dnia sporządzenia skargi nie udostępniono żądanej informacji ani nie wydano stosownych decyzji na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dalej strona skarżąca przywołała orzecznictwo sądowoadministracyjne i poglądy doktryny w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o zobowiązanie organu zobowiązanego do rozpoznania wniosku z dnia 8 września 2015 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszaniem prawa i wymierzenie grzywny w umiarkowanej wysokości, ewentualnie wymierzenie grzywny jeżeli podmiot zobowiązany nie przekaże Sądowi niniejszej skargi wraz z aktami sprawy, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy L. wniósł o jej oddalenie, podając, że niezwłocznie po otrzymaniu skargi udzielił żądanych informacji przesyłając je na wskazany przez skarżącego adres poczty elektronicznej. Wyjaśniono, że opóźnienie w przekazaniu informacji było wynikiem reorganizacji prowadzonej w Urzędzie. Ponadto organ podkreślił, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej reguluje kwestie równouprawnienia i autonomii kościołów i związków wyznaniowych statuując miejsce władz publicznych w tej sferze. Dalej organ przeprowadził wywód w zakresie bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych. W piśmie procesowym z dnia 4 maja 2016 r. strona skarżąca podała, iż w związku z opóźnionym udzieleniem przez podmiot zobowiązany wnioskowanej informacji publicznej co jest równoznaczne z uznaniem skargi, wnosi o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne rozpoznają między innymi skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a w tym również w sprawie bezczynności organu na niewydanie decyzji (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe postępowanie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1 a). W odniesieniu do skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma bowiem na celu ochronę, praw strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zauważyć należy, że badanie zasadności skargi na bezczynność organu dokonywana jest przez sąd na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Podstawą do czynienia ustaleń faktycznych na wskazany moment pozostają akta administracyjne sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Wójt Gminy L. należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 782 - dalej u.d.i.p.) tj. do organów władzy publicznej. Również żądana przez skarżącego informacja podlegała zakwalifikowaniu jako informacja publiczna w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 u.d.i.p. Akta sprawy wskazują, że podmiot zobowiązany udzielił stronie skarżącej wnioskowanej informacji publicznej, przesyłając na wskazany adres poczty elektronicznej (pismo z dnia 15 lutego 2016 r. – [...]). W tej sytuacji brak było podstaw do orzekania przez Sąd w przedmiocie o jakim mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. Skoro bowiem zobowiązany, którego dotyczyła skarga na bezczynność w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 8 września 2015 r., przed dniem orzekania przez Sąd zakończył owo postępowanie udzieleniem informacji publicznej brak było podstaw do uwzględnienia żądania skargi w tym zakresie. Podmiot zobowiązany przestał bowiem tkwić w bezczynności a w sprawie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania wynikającego z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z owym przepisem prawa, sąd umarza postępowanie, gdy stało się ono z innych przyczyn bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wówczas, gdy w toku postępowania, a przed wydaniem orzeczenia zobowiązującego zajdą zdarzenia, które czynią wydanie wyroku zbędnym lub niedopuszczalnym. Załatwienie sprawy przed datą orzekania przez sąd administracyjny, skutkujące umorzeniem postępowania, nie zwalnia sądu z obowiązku rozpoznania skargi w pozostałym zakresie objętym dyspozycją art. 149 p.p.s.a. W § 1a mowa jest o jednoczesnym stwierdzeniu przez sąd czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy nacechowane były rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa. Oceniając, czy naruszenie prawa należy uwzględnić nie tylko zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia ale i inne okoliczności związane z bezczynnością. W sprawie podmiot zobowiązany wprawdzie przekroczył określony w art. 13 u.d.i.p. termin do udostępnienia informacji publicznej ale przekroczenie to było spowodowane okolicznością, o której mowa w odpowiedzi na skargę. Sąd przyjął ten fakt za usprawiedliwienie. Zachowanie adresata wniosku w kontrolowanej sprawie nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podmiot zobowiązany udzielił stronie skarżącej żądaną informację publiczną, przed orzekaniem przez Sąd w sprawie. Z tych samych powodów Sąd nie wymierzył organowi zobowiązanemu grzywny na podstawie art. 149 §2 p.p.s.a. Wobec powyższego na podstawie art. 161 § 3 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I i II wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt III, dotyczące kosztów postępowania sądowego podjęte zostało na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.