IV SAB/Wr 68/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy społecznej postanawia odrzucić skargę. Skarżący Z. R. pismem z dnia 4 listopada 2009 r. złożył za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. skargę na "postępowanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej" oraz na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 25 sierpnia 2009r. nr[...]. Skarżący wskazał również, że wnosi skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W.. Oświadczył, że decyzję otrzymał dnia 16 października 2009 r. Skarżący żądał stwierdzenia, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej pozostawał w bezczynności w związku z wnioskami, jakie składa w jego kancelarii ( od kwietnia 2009 r., co miesiąc) o opłacenie bieżących i zaległych opłat za czynsz i media oraz świadczeń na utrzymanie i wyżywienie. Ponadto wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości ze względu na brak dochodów i trudną sytuację materialną oraz o przyznanie adwokata z urzędu w razie konieczności wniesienia kasacji po rozpoznaniu skargi. Wniósł także o zobowiązanie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. do pokrycia bieżących i zaległych należności za czynsz i media, ewentualnie o odszkodowanie za wydaną decyzję z rażącym naruszeniem prawa. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 27 listopada 2009 r. opisaną wyżej skargę Z. R. zarejestrowano jako skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 25 sierpnia 2009 r. nr [...] w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego, dołączając odpowiedź na skargę z dnia 24 listopada 2009 r. nr[...] .Natomiast kserokopię skargi zarejestrowano w repertorium SAB jako skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy społecznej. Sprawie nadano sygnaturę IV SAB/Wr 68/09. Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 27 listopada 2009 r. odpis skargi doręczono Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. celem ustosunkowania się do niej. Zarządzeniem z tego samego dnia wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi z dnia 4 listopada 2009r. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy społecznej przez złożenie oświadczenia, czy w związku z wniesieniem skargi do tut. Sądu skarżący wyczerpał tryb administracyjny, a więc czy złożył zażalenie do organu wyższego stopnia na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy społecznej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 §1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 11 grudnia 2009 r. Pismem z dnia 3 grudnia 2009 r. poinformowano skarżącego, w związku z jego wnioskiem o zwolnienie odkoszów sądowych zawartym w skardze, że w rozpatrywanej sprawie na podstawie art. 239 pkt 1 lit a p.p.s.a., jest zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Natomiast w odniesieniu do zgłoszonego przez niego wniosku o ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej wskazano, że wniosek ten jest przedwczesny, bowiem na obecnym etapie postępowania nie zapadło jeszcze rozstrzygnięcie Sądu, od którego przysługuje prawo do wniesienia skargi kasacyjnej. Natomiast jeśli intencją skarżącego było oczekiwanie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata lub radcy prawnego) na obecnym etapie postępowania sądowego, wówczas konieczne jest złożenie wyraźnie sprecyzowanego wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Pouczono także skarżącego, że wniosek należy złożyć na urzędowym formularzu PPF, który składają osoby fizyczne wnioskujące przyznanie prawa pomocy, a prawo pomocy przyznane w postępowaniu przed sądem I instancji obejmuje również postępowanie toczące się przed sądem II instancji, czyli postępowanie wszczęte wniesieniem skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 11 grudnia 2009 r. skarżący odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 4 grudnia 2009 r. oświadczył, że " nie jest świadom czy wyczerpał tryb administracyjny, bowiem nie otrzymuje żadnych pouczeń w swoich sprawach ze strony MOPS i jego Dyrektora. Oprócz pisma z 18 sierpnia 2009r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i regularnie co miesiąc składanych wezwań do Dyrektora MOPS, nie przypominam sobie w tej chwili." W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. podał, że w kwestii przyznania dodatku mieszkaniowego zarzut bezczynności zawarty w skardze jest bezzasadny bowiem wszystkie wnioski Z. R. o przyznanie dodatku mieszkaniowego były rozpatrywane w terminie i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. O każdej czynności podejmowanej przez organ skarżący był informowany na bieżąco, natomiast w motywach wydawanych w tych sprawach decyzji odwoławczych każdorazowo wskazywano przyczyny przyznania dodatku mieszkaniowego w wysokości mniejszej niż 100% opłat za zajmowany lokal. W tym zakresie przedstawiono usystematyzowany opis działań podjętych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. w 2009 roku ze szczegółowym wskazaniem dat wniosków wszczynających postępowanie w zakresie przyznania dodatków mieszkaniowych, czynności podejmowanych przez organ w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego oraz dat i numerów wydawanych w tych sprawach decyzji. W zakresie składanych przez skarżącego wniosków o pomoc z przeznaczeniem na opłacenie bieżących i zaległych opłat za czynsz, media, gaz, prąd, utrzymanie i wyżywienie wskazano, że również w tym zakresie, nie ma podstaw do uznania zasadności złożonej skargi, czego potwierdzeniem jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Nr [...] z dnia 11 września 2009 r., w której Kolegium nie dopatrzyło się zwłoki w załatwieniu sprawy przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, odmawiając wyznaczenia organowi dodatkowego terminu do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu powyższego stanowiska przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując, że pismem z dnia 4 września 2009 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wysłał skarżącemu zawiadomienie na podstawie art. 10, art. 73 i art. 81 k.p.a. o umożliwieniu przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, jak również wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Ponieważ skarżący nie zgłosił się w organie w wyznaczonym terminie, w dniu 22 września 2009 r. wydano decyzję odmawiającą udzielenia pomocy we wnioskowanym zakresie. Zarządzeniem sędziego z dnia 5 stycznia 2010 r., doręczonym w dniu 19 stycznia 2010 r. wezwano skarżącego do sprecyzowania skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia przez wskazanie konkretnego wniosku skierowanego do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. ( z podaniem jego daty oraz przedmiotu) wszczynającego sprawę administracyjną, w której organ ten jest (był) bezczynny oraz wskazanie, czy przed wniesieniem do tut. Sądu skargi na bezczynność organu I instancji w wyżej wymienionej sprawie zwrócił się z zażaleniem do organu II instancji na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. w wyżej wymienionej sprawie. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący w piśmie z dnia 20 stycznia 2010 r. złożonym osobiście w dniu 22 stycznia 2010 r. oświadczył, że "skarga jest o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, w związku z niedopuszczalną bezczynnością Urzędu i Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w związku z brakiem skutecznej odpowiedzi materialnej i finansowej ze strony Dyrektora MOPS." Wskazał również, że skarga dotyczy składanych systematycznie wniosków zatytułowanych "wezwanie do zapłaty", które co miesiąc ( od 12 kwietnia 2010 r.) kieruje do organu I instancji. W zakresie wezwania Sądu odnoszącego się do wyczerpania środków zaskarżenia skarżący oświadczył, "że nie wie o co chodzi" bowiem wezwanie nie wskazuje do jakiego organu II instancji można wnieść zażalenie na Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 §1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Określone powyższym przepisem prawa podstawy odrzucenia skargi nawiązują do przesłanek dopuszczalności zaskarżenia aktu lub czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, rozumianych jako określone przepisami prawa warunki prawidłowego zaskarżenia, dotyczące przedmiotu skargi, jej formy, treści, ale także dotyczące przesłanek o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, określających, od jakiej formy działalności organów administracji publicznej skarga przysługuje i który z podmiotów jest legitymowany do wniesienia skargi. Skarga do sądu administracyjnego musi bowiem czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (określonym w art. 46 p.p.s.a ) a ponadto musi spełniać jeszcze inne wymagania, które z mocy art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należy w skardze zawrzeć. Tymi dodatkowymi elementami są: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności (bezczynności w wydawaniu tych aktów lub podejmowaniu czynności), oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy i określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Jeżeli zatem skarga dotyczy bezczynności, to wymóg wynikający z przedstawionego przepisu powinien być zrealizowany przez podanie, którego ze wskazanych w art. 3 pkt 1 - 4 p.p.s.a rozstrzygnięcia organ nie wydaje lub jakiej czynności nie podejmuje w konkretnym postępowaniu administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 art. 3 § 2 p.p.s.a., tj. decyzji administracyjnej, postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, jak również postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl tego przepisu zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Mając powyższe na uwadze uznać należało w świetle powołanych na wstępie okoliczności faktycznych sprawy, że skarżący nie uzupełnił braków skargi stosownie do wezwania Sądu z dnia 5 stycznia 2010 r., doręczonego w dniu 19 stycznia 2010 r., gdyż nie sprecyzował skargi poprzez wskazanie konkretnego wniosku (z podaniem jego daty i przedmiotu) wszczynającego sprawę administracyjną, w której organ ten jest jego zdaniem bezczynny. Skierowane do tut. Sądu w zakreślonym terminie pismo z dnia 20 stycznia 2010 r. wskazuje jedynie w sposób ogólnikowy, że skarga dotyczy stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i dotyczy bezczynności urzędu – jak podał skarżący - w związku z brakiem skutecznej odpowiedzi materialnej i finansowej na składane co miesiąc począwszy od 12 kwietnia 2009r. wnioski o wypłacenie zaległych i bieżących należności na życie, czynsz, media, gaz, elektryczność i inne. Powyższe pismo nie czyni zatem zadość skierowanemu do strony wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący nie podał bowiem na czym polegała bezczynność organu w konkretnej sprawie administracyjnej, ograniczając się jedynie do negowania wszelkich działań podejmowanych przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. w zakresie składanych przez skarżącego wniosków o przyznanie pomocy społecznej . Powyższe uniemożliwiło ustalenie przez Sąd podstawowego dla bytu prawnego skargi faktu, tj. przedmiotu zaskarżenia. Skoro zatem skarżący w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braków formalnych skargi, wniesiona przez niego skarga podlegała odrzuceniu, co orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.