IV SAB/Wr 685/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Andrzej Nikiforów po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. T. na bezczynność Wójta Gminy Zgorzelec w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 8 kwietnia 2025 r. I. stwierdza, że Wójt Gminy Zgorzelec dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wójta Gminy Zgorzelec do rozpatrzenia wniosku w terminie 14. dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. oddala skargę dalej idącą; V. zasądza od Wójta Gminy Zgorzelec na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargą z 28 V 2025 r. A. T. (dalej "skarżąca") zakwestionowała bezczynność Wójta Gminy Zgorzelec (dalej jako "wójt") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 8 IV 2025 r. W skardze zażądano: stwierdzenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązania wójta do udostępnienia żądanej informacji w terminie do 7 dni, przyznania skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 8 181,72 zł oraz zasądzenia kosztów postępowania. Podniesiono, że wnioskiem z dnia 8 IV 2025 r. skarżąca zwróciła się do wójta o udzielenie informacji, czy dzieci z J. nad N., Ż. i L. będą miały zapewniony dowóz autobusem szkolnym do Szkoły Podstawowej im. [...] z Ż1. w roku szkolnym 2025/2026. Do chwili złożenia skargi odpowiedź nie została udzielona. W odpowiedzi na skargę wójt wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów podnosząc, że wniosek z 8 IV 2025 r. został złożony drogą elektroniczną, zaś odpowiedź została skarżącej udzielona pismem z 22 IV 2025 r. wysłanym drogą mailową na adres:[...], który jest osobistym mailem skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej "ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zakresem sądowej kontroli objęte jest zatem także postępowanie organu w zakresie realizacji prawa dostępu do informacji, w tym informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 IX 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej: "UoDIP", każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Stosownie do art. 2 ust. 1 UoDIP, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. W myśl zaś art. 13 ust. 1 UoDIP, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność wójta w zakresie udostępnienia informacji dotyczącej organizacji na terenie gminy publicznego dowozu dzieci do określonej placówki szkolnej w ramach realizowania obowiązku szkolnego. Tego rodzaju informacja stanowi bez wątpienia informację publiczną. Z "bezczynnością" organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m.in. wyrok NSA z 11 III 2015 r., I OSK 934/14 - CBOSA). Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przez skarżącą w ramach działalności K. w Ż1. Złożono go w dniu 8 IV 2025 r. na adres poczty mailowej: [...]. Skarżąca wprawdzie we wniosku nie zaznaczyła wyraźnie, w jakiej formie ma być udzielona informacja, jednak wskazała w nim adres poczty mailowej: [...]. Oznacza to, że pod ten adres należało wysłać odpowiedź udzieloną przez wójta. Wójt miał 14 dni na udostępnienie informacji, względnie na zawiadomienie o powodach opóźnienia i określenie – nie dłuższego jak 2 miesiące - terminu udostępnienia informacji. Takie terminy rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej wyznaczają przepisy z art. 13 UoDIP. Tymczasem w okolicznościach sprawy nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżącej udzielono we wskazanym terminie żądanej informacji. Ze stanowiska wójta wynika bowiem, że żądana informacja nie została przesłana na adres mailowy wskazany we wniosku. Nie ma przy tym znaczenia, że informacja została wysłana na inny adres mailowy, który według wójta jest osobistym adresem skarżącej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że nie można przyjąć, że odpowiedź podmiotu zobowiązanego na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysłana na adres inny, niż wskazany przez podmiot informacyjnie zainteresowany, wywołuje określony skutek prawny i tym samym uwalnia podmiot zobowiązany od zarzutu bezczynności. Każdy bowiem wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien zostać załatwiony w odpowiedni sposób - bądź przez udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem, bądź odmowę ich udzielenia (wyrok NSA z 10 XII 2019 r., I OSK 67/19 – publ. CBOSA). Tymczasem w analizowanym przypadku wójt udzielił wnioskowanej informacji niezgodnie ze sposobem wskazanym w przedmiotowym wniosku tj. na adres, którego skarżąca nie wskazywała we wniosku. W takich uwarunkowaniach faktycznych Sąd musiał uznać, że wniosek skarżącej nie został rozpatrzony zgodnie z zawartym w nim żądaniem. Stosownie do art. 14 ust. 2 UoDIP, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Wynika z tego, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji nie może zmienić wskazanej we wniosku formy jej udostępnienia, chyba że zastosuje dyspozycję z art. 14 ust. 2 UoDIP, co w okolicznościach sprawy nie miało miejsca. Stąd też doręczenie skarżącej informacji na inny adres mailowy niż wskazany we wniosku nie mogło zostać uznane za czynność rodzącą skutek prawny w postaci udostępnienia informacji publicznej zgodnie z żądaniem wniosku. Jak wynika z art. 149 § 1 ppsa, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przepis art. 149 § 1 pkt 1 ppsa nie określa, jakimi kryteriami powinien kierować się sąd, określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych w nim działań. W związku z tym należy przyjąć, że sąd dysponuje w tym zakresie pełną swobodą, przy czym powinien kierować się przede wszystkim interesem strony, a jako wytyczne traktować terminy ustawowe do załatwiania spraw w postępowaniu, w którym nastąpiła bezczynność organu administracji publicznej. Nie oznacza to jednak, że terminy te powinny być traktowane jako bezwzględnie wiążące sąd. Należy zawsze brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Sąd w niniejszej sprawie zobowiązał wójta do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni, gdyż taki termin wynika zasadniczo z przepisów UoDIP, tak więc należy go uznać za wystarczający. Stosownie do art. 149 § 1a ppsa, stwierdzając bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły lub bezczynny będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Dla uznania, że bezczynność organu miała miejsce z naruszeniem prawa w stopniu rażącym należy wykazać, że odpowiedzialność za nią ponosi organ administracji i że jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym. Akcentowany jest ciążący na sądach administracyjnych obowiązek roztropnego kwalifikowania bezczynności czy przewlekłości jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wynikający z konsekwencji (w tym prawnokarnych) takiej kwalifikacji (zob. wyrok NSA z 17 XI 2015 r., II OSK 652/15; wyrok NSA z 8 III 2017 r., I OSK 1925/16 – CBOSA). W ocenie Sądu okoliczności stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Należy zwrócić uwagę, że reakcja wójta na wniosek nastąpiła w ustawowym terminie. Bezczynność wynikała w tym przypadku wyłącznie z faktu przesłania żądanej informacji na niewłaściwy adres mailowy. Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ppsa, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz strony sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (tak NSA w wyroku z 18 X 2017 r., II OSK 1769/17, publ. CBOSA). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (tak NSA w wyroku z 23 V 2017 r., I OSK 1662/16, publ. CBOSA). W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego. W ocenie Sądu niekwalifikowany charakter stwierdzonej w kontrolowanej sprawie bezczynności nie przemawiał za zasadnością przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej. Dlatego też skarga w tym zakresie została oddalona. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 597 zł, na które składają się: wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa