IV SAB/Wr 697/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w dniu 10 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi A. F. na bezczynność Rady Miejskiej Jeleniej Góry w przedmiocie umożliwienia płatności gotówką za przejazd komunikacją miejską postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 11 VII 2024 r. A. F. (dalej "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Rady Miejskiej Jeleniej Góry (dalej "organ") w zakresie umożliwienia płatności gotówką za przejazd komunikacją miejską, dopatrując się w tym dyskryminacji turystów chcących zapłacić gotówką za bilet kupiony w autobusie MZK. Podniesiono przy tym, że wspomniane praktyki są wyrazem niechęci organu w zakresie obsługi i serwisowania biletomatów na bilon, oraz że nieprawdziwe jest twierdzenie, jakoby ich naprawa i obsługa były nadmiernie kosztowne. Ponadto powyższe odbiega od standardów stosowanych w autobusach w innych miastach. Na tle tych zarzutów skarżący wniósł o zobowiązanie organu do zmiany systemu płatności w autobusach oraz zabezpieczenie skargi, poprzez wstrzymanie wypłat diet dla radnych do czasu przywrócenia możliwości płatności gotówką. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i zasądzenie kosztów postępowania. Wyjaśnił przy tym, że zarzuty skarżącego są bezpodstawne, gdyż wprawdzie autobusy komunikacji miejskiej są wyposażone w urządzenia do sprzedaży biletów jedynie w formie bezgotówkowej, to jednak w różnych punktach miasta są ustawione biletomaty umożliwiające ich zakup za gotówkę. Dodatkowo wskazano, że przedmiotowa skarga nie podlega kognicji sądów administracyjnych i powinna zostać odrzucona, podobnie jak w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 209/23. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "ppsa", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 2 ppsa, sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Stosownie zaś do art. 3 § 2-3 ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 VI 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 VIII 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 XI 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 10) w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz 11) w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z powyższej regulacji wynika więc, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle określonych przez ustawę. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych, będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Sąd po przeanalizowaniu treści oraz zarzutów skargi stwierdził, że kwestie stanowiące przedmiot skargi nie są objęte kognicją sądu administracyjnego, co przesądza o niedopuszczalności skargi. Jak wynika ze skargi, skarżący zarzucił organowi bezczynność w zakresie umożliwienia zapłaty bilonem za zakupiony w autobusach MZK bilet, a przez to dyskryminację i nękanie turystów chcących wspomnianą należność uregulować gotówką. Skarżący nie wskazał podstawy prawnej, z której wywodzi obowiązek organu do zapewnienia możliwości płatności za bilet w automacie gotówką. Takiej podstawy Sąd nie znalazł również z urzędu. Także podnoszona w skardze kwestia nękania turystów chcących zapłacić za bilet MPK gotówką nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego. Organizacja określonego systemu zakupu biletów komunikacji miejskiej objęta jest zakresem przyznanej jednostce samorządu terytorialnego samodzielności i kształtuje jedynie sytuację faktyczną jednostki. Taka sfera działania organu, jako wykraczająca poza kryterium legalności działania, nie podlega kontroli ze strony sądu administracyjnego. Strona niezadowolona z działania organu w zakresie czynności organizacyjnych, czy też niezadowolona z zaniechań organu w takiej materii, może wnieść do niego skargę w trybie art. 227 kpa. W myśl art. 227 kpa, przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Zgodnie zaś z art. 229 pkt 1 kpa, jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności rady gminy, rady powiatu i sejmiku województwa jest wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa. Z kolei odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o jej zabezpieczenie, poprzez wstrzymanie diet dla radnych, to ustawodawca nie przewidział takiej możliwości w postępowaniu przed sądem administracyjnym, dlatego należało wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W konsekwencji Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa.