IV SAB/Wr 82/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi Fundacji A w J. na bezczynność Burmistrza Miasta L. w sprawie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że bezczynność Burmistrza Miasta L. w powyższej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. oddala wniosek o wymierzenie Burmistrzowi Miasta L. grzywny; III. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności Burmistrza Miasta L.; IV. zasądza od Burmistrza Miasta L. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi z dnia 7 marca 2016 r. wniesionej przez Fundację A ( strona skarżąca, Fundacja) jest bezczynność Burmistrza Miasta L. (dalej Burmistrz, organ zobowiązany) w zakresie rozpatrzenia wniosku Fundacji z dnia 3 lutego 2016 r. o udzielenie informacji publicznej. Strona skarżąca zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 10 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. 1993 Nr 6, poz. 284 ze zm.), art. 1 ust. 1, art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. 2015, poz. 2058), poprzez nieudzielenie informacji publicznej. Fundacja wniosła o zobowiązanie Burmistrza do wykonania wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi; zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm przepisanych; stwierdzenie, ze bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie Burmistrzowi grzywny. Strona skarżąca podała, że w dniu 3 lutego 2016 r. przesłała na adres poczty elektronicznej ([...]) wniosek o udostępnienie informacji publicznej na temat sposobu i skutków wykonywania zadania przewidzianego przez ustawę o ochronie zwierząt w postaci opieki nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywaniu, wskazując sposób i formę udostępnienia. Fundacja prosiła o udzielenie informacji na temat tego: 1 jaki los spotkał 33 psy z terenu Gminy w 2014 r. wraz z prośbą o dokument potwierdzający odbiór psów w schronisku, z którym gmina miała podpisaną umowę, oraz dokument potwierdzający zaczipowanie psów, 2. ile z przyjętych do schroniska psów znalazło nowych opiekunów (wraz z prośbą o kopie umów adopcyjnych). 3. ile z przyjętych do schroniska psów zostało poddanych eutanazji (z podaniem przyczyny jej zastosowania), 4. ile z przyjętych do schroniska psów zmarło (z podaniem przyczyny zgonu), 5. ile z przyjętych do schroniska psów zbiegło, 6. ile psów zostało wysterylizowanych/wykastrowanych w schronisku, z którym gmina miała podpisaną umowę w 2014 r. (wraz z potwierdzeniem PIW). Dalej wskazano, że adres mailowy, na który został wysłany wniosek wystosowany przez stronę skarżącą, jest wskazany na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej, jest zatem wyraźnie udostępniony dla potencjalnych nadawców wiadomości drogą elektroniczną. Ponadto dnia 19 lutego 2016 r. Fundacja A ponownie zwróciła się drogą mailową do Burmistrza Miasta L., przypominając o wysłanym uprzednio wniosku i informując o upływie przewidzianego ustawowo terminu na odpowiedź. Dalej Fundacja, powołując się na przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę o dostępie do informacji publicznej oraz orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśniła, że Burmistrz obowiązany jest udostępnić informację dotyczącą zakresu swych zadań publicznych oraz powołała termin, w którym informacja powinna być udostępniona. Tymczasem podmiot zobowiązany nie odpowiedział na zgłoszony wniosek ani nie wydał decyzji administracyjnej odmawiającej udostępnienia żądanych informacji. W związku z tym istnieje niezaprzeczalna podstawa, aby zarzucić organowi stan bezczynności. W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od Fundacji na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Nadto w przypadku uwzględnienia przez Sąd skargi wniósł o zaniechanie wymierzenia Burmistrzowi grzywny z uwagi na okoliczność braku wiedzy organu, a więc niezależnego od jego woli, zaniechania rozpatrzenia wniosku strony skarżącej o udzielenie informacji publicznej w terminie ustawowym i niezwłoczne rozpatrzenie tego wniosku po uzyskaniu informacji o jego wpłynięciu. Jednocześnie organ zobowiązany wniósł o dopuszczenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów (stanowiących akta administracyjne tej sprawy - dodanie Sądu). W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że nie kwestionuje twierdzeń Fundacji co do spoczywającego na nim obowiązku udzielania informacji o sposobie realizacji swych zadań publicznych, wynikającego z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, jak również tego, że zakres żądanych danych co do zasady mieści się w granicach objętych realizacją zadań określonych ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Burmistrz podnosi jednak, że o złożeniu przez stronę skarżącą w dniu 3 lutego 2016 r. wniosku o udzielenie informacji publicznej dowiedział się z chwilą wpływu skargi inicjującej niniejsze postępowanie, czyli w dniu 9 marca 2016 r. Adres poczty elektronicznej: [...] przypisany jest do osoby, która w okresie od grudnia 2015 r. do dnia 26 lutego 2016 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, zaś w dniu 28 lutego 2016 r. zakończyła stosunek pracy w Urzędzie Miasta L. (zwany dalej Urzędem), nie dzieląc się z Burmistrzem ani żadnym innym pracownikiem Urzędu informacjami o zawartości skrzynki pocztowej. Istotne w sprawie jest również to, iż żaden inny pracownik Urzędu w omawianym okresie nie korzystał z tego adresu poczty elektronicznej i nie posiadał dostępu do zawartości przypisanej do niego elektronicznej skrzynki pocztowej. Ponadto zauważono, że adres poczty elektronicznej, na który wysłany został wniosek , nie jest adresem wskazanym na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu. Na stronie głównej BIP Urzędu, znajdującej się pod adresem [...] wskazanym adresem do kontaktu jest adres poczty elektronicznej: [...]. Jednocześnie podkreślono, że w trosce o zapobieżenie w przyszłości tego typu sytuacjom - na stronie, z której korzystała Fundacja umieszczono już adres skrzynki pocztowej w brzmieniu: [...]. Nadto w chwili złożenia skargi w organie niezwłocznie podjęto czynności mające zaspokoić żądanie Fundacji,( uzyskanie stosownych informacji od B w B.) Końcowo Burmistrz wskazał, że na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę Fundacja otrzymała od Burmistrza wyczerpującą odpowiedź na prawie wszystkie stawiane pytania w ramach posiadanych informacji (pismo z dnia 24 marca 2016 r. oraz z dnia 5 kwietnia 2016 r.-dodanie Sądu ). W pozostałym zakresie poinformowano Fundację o braku możliwości udzielenia odpowiedzi na pozostałe pytania z uwagi na brak stosownej wiedzy w tym zakresie. W konsekwencji stwierdzono, że brak udzielenia odpowiedzi wnioskodawcy przez Burmistrza spowodowany był jedynie brakiem wiedzy o złożeniu takiego wniosku. Dlatego też w ocenie organu skarga nie powinna być uwzględniona. W przypadku jednak, gdyby Sąd stwierdził odmiennie, organ wniósł o zaniechanie wymierzenia grzywny przewidzianej w przepisach art. 149 § 2 , zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. ponieważ brak udzielenia przez organ informacji żądanej przez Fundację był spowodowany wyłącznie brakiem wiedzy o wniesieniu wniosku przez stronę skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U. z 2016, poz. 718) - dalej p.p.s.a. – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne rozpoznają między innymi skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.W myśl art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 §2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, oraz stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe postępowanie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1 a). W odniesieniu do skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma bowiem na celu ochronę, praw strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zauważyć należy, że badanie zasadności skargi na bezczynność organu dokonywane jest przez sąd na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Podstawą do czynienia ustaleń faktycznych na wskazany moment pozostają akta administracyjne sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. W świetle powyższego bezczynność organu, na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, oznacza niepodjęcie przez podmiot obowiązany do jej udostępnienia w 14-dniowym terminie określonym w art. 13 u.d.i.p., stosownych czynności, konkretnie nieudostępnienia informacji, lub niewydania decyzji o odmowie jej udzielenia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Wskazana ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Nie budzi wątpliwości Sądu i nie było to także kwestią sporną między stronami, że Burmistrz Miasta L. należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., tj. do organów władzy publicznej. Również żądana przez skarżącego informacja podlegała zakwalifikowaniu jako informacja publiczna w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Akta sprawy wskazują, że podmiot zobowiązany udzielił stronie skarżącej wnioskowanej informacji publicznej, przesyłając na wskazany adres poczty elektronicznej w dniach 24 marca 2016 r. (pismo z dnia 24 marca 2016 r. – [...] wraz z załącznikami w skanów faktu i zleceń w nim wyszczególnionych) oraz 6 kwietnia 2016 r. (pismo z dnia 5 kwietnia 2016 r. [...] wraz z załącznikami w postaci pism w nim wyszczególnionych) w zakresie informacji będących w posiadaniu tego organu W tej sytuacji brak było podstaw do orzekania przez Sąd w przedmiocie o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt.1-3 p.p.s.a. Skoro bowiem podmiot zobowiązany, którego dotyczyła skarga na bezczynność z dnia 7 marca 2016 r. w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 3 lutego 2016 r., przed dniem orzekania przez Sąd zakończył postępowanie udzieleniem informacji publicznej brak było podstaw do uwzględnienia żądania skargi w tym zakresie. Podmiot zobowiązany przestał bowiem tkwić w bezczynności a w sprawie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania wynikającego z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawa, sąd umarza postępowanie, gdy stało się ono z innych przyczyn bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wówczas, gdy w toku postępowania, a przed wydaniem orzeczenia zobowiązującego zajdą zdarzenia, które czynią wydanie wyroku zbędnym lub niedopuszczalnym. Załatwienie sprawy przed datą orzekania przez sąd administracyjny, skutkujące umorzeniem postępowania, nie zwalnia sądu z obowiązku rozpoznania skargi w pozostałym zakresie objętym dyspozycją art. 149 § 1a p.p.s.a. W powołanym przepisie chodzi o jednoczesne stwierdzenie przez sąd, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy nacechowane były rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie uznając, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, Sąd wziął pod uwagę, że kwalifikacja naruszenia prawa jako "rażące" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i jawnego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu, organowi zobowiązanemu w tym zakresie nie można przypisać złej woli, gdyż do bezczynności doszło z uwagi na wskazane przez niego błędy w organizacji pracy urzędu, oraz co kluczowe, błędy w obiegu wpływającej do organu drogą mailową korespondencji. Sąd uwzględnił również fakt, że otrzymawszy skargę w dniu 9 marca 2016 r., organ podjął niezbędne kroki do zebrania żądanych informacji i niezwłocznie po ich uzyskaniu udzielił skarżącej żądanej informacji, przesyłając je na wskazany we wniosku adres mailowy w dniu 24 marca i 6 kwietnia 2016 r. Wobec powyższego na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. oraz art. 161 § 3 pkt 3 p.p.s.a. oraz Sąd orzekł jak w pkt I i III wyroku. Podmiot zobowiązany udzielił stronie skarżącej żądanej informacji publicznej, przed orzekaniem przez Sąd w sprawie. Z tych samych powodów Sąd w pkt II oddalił wniosek o wymierzenie organowi zobowiązanemu grzywny na podstawie art. 149 §2 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania zawarte w pkt IV wyroku Sąd wydał na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a., stosownie do którego skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania od organu. W ślad za stanowiskiem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 uznać należy, że swoiste działanie autokontrolne organu podjęte już po przekazaniu skargi do sądu administracyjnego, ale przed jej rozstrzygnięciem, winno wywoływać w zakresie kosztów postępowania takie same skutki prawne jak czynność podjęta przez organ wprost na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.