IV SAB/Wr 883/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi R. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego we W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 12 września 2021 r. I. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z dnia 12 września 2021 r.; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego we W. na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. R. Z. (dalej jako strona lub skarżący) wnioskiem z dnia 12 września 2021 r. zwrócił się do Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów przy Sądzie Okręgowym we W. (dalej w skrócie OZSS) o udzielenie w formie pisemnej informacji publicznej dotyczącej każdego pracownika/specjalisty będącego psychologiem wydającym opinie sądowo-psychologiczne, w szczególności: M. Y., M. J., D. B. i S. M., w zakresie: a) w jakim jest wieku ? b) czy posiada specjalizację z zakresu psychologii klinicznej ? c) czy w okresie ostatnich 5 lat przechodził(a) dedykowane szkolenie psychologiczne z zakresu Przeniesionego Syndromu Munchausena ? Jeśli tak to gdzie, kiedy i czy otrzymał(a) certyfikat ukończenia tego szkolenia ? d) czy w okresie ostatnich 5 lat przechodziła(a) dedykowane szkolenie psychologiczne z zakresu syndromu alienacji rodzicielskiej PAS, tzw. syndromu Gardnera u dzieci ? Jeśli tak to gdzie, kiedy i czy otrzymał(a) certyfikat ukończenia tego szkolenia ? e) czy w okresie ostatnich 5 lat przechodził(a) dedykowane szkolenie psychologiczne z zakresu mitomanii, tzw. zespołu Delbrucka ? Jeśli tak to gdzie, kiedy i czy otrzymał(a) certyfikat ukończenia tego szkolenia ? f) jakie certyfikowane szkolenia psychologiczne ukończył(a) w okresie ostatnich 5 lat ? g) czy wychowuje lub wychowywał(a) swoje dziecko/dzieci w rodzinie rozbitej ? h) czy w okresie ostatnich 5 lat brała udział w superwizji dla psychologa, prowadzonej przez certyfikowanego superwizora ? Następnie w dniu 28 października 2021 r. strona wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność OZSS w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 3176 ze zm., dalej u.d.i.p.) oraz wskazał, że pomimo upływu ustawowego terminu na udzielenie informacji publicznej, nie otrzymał jakiejkolwiek odpowiedzi. Z tych przyczyn wniósł on o zobowiązanie OZSS do załatwienia wniosku oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego we W. (dalej jako organ) wniósł o jej oddalenie w całości wskazując, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został przez niego rozpatrzony. Jak wyjaśniał bowiem organ, pismem z dnia 9 listopada 2021 r., nr [...], udzielono skarżącemu odpowiedzi wskazując, że specjaliści-psychologowie OZSS są w przedziale wieku [...] lata. Nie pełnią oni jednak funkcji publicznych. Nadto w związku z tym, że w świetle obowiązujących przepisów ich wiek nie stanowi przesłanki zatrudnienia, informacja zawarta w pkt a) wniosku, nie ma publicznego charakteru i dotyczy w istocie życia prywatnego specjalistów. Podobnymi cechami odznacza się zapytanie zawarte w pkt g) wniosku, albowiem dane na temat życia rodzinnego specjalistów OZSS nie wiążą się z funkcjonowaniem tej jednostki jako instytucji publicznej i nie mają cech informacji podlegającej udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Ponadto żądane przez stronę informacje mogą służyć jej w związku z toczącymi się postępowaniami sądowymi, czy też podejmowanym w ich granicach opiniowaniem sądowo-psychologicznym, jako że skarżący był uczestnikiem dwóch takich postępowań sądowych, w których zlecono badania w OZSS wykonane przez osoby wymienione we wniosku. Tymczasem informacje, o których mowa w art. 1 i art. 6 u.d.i.p. winny dotyczyć spraw publicznych, nie zaś spraw własnych wnioskodawcy, realizującego w ten sposób swój subiektywny interes. Stąd też – w ocenie organu – informacje z pkt a) i g) wniosku skarżącego nie podlegały udostępnieniu w trybie u.d.i.p. W odniesieniu do pkt b) wniosku organ poinformował, że z wymienionych osób tylko w zakresie jednej z nich brak jest informacji o posiadaniu specjalizacji psychologa klinicznego. W przypadku pozostałych 6 specjalistów-psychologów, jedynie w zakresie dwóch osób brak jest informacji o posiadaniu wskazanej specjalizacji. Z kolei w stosunku do pkt c) – f) oraz h) żądania skarżącego, organ podał, że nie ma wiedzy w przedmiocie tam podanym, albowiem obowiązujące regulacje prawne nie wymagają odbywania szkoleń w materii poruszonej we wniosku oraz brak jest podstaw formalnych do pozyskania tej informacji od poszczególnych specjalistów. Pismem z dnia 4 lutego 2021 r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi udzielonej przez organ, podtrzymując wniesioną skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), jako że jej przedmiotem była bezczynność organu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 u.p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Dodatkowo trzeba podkreślić, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, o czym stanowi art. 134 § 1 u.p.p.s.a. Podstawą oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze zaś będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1591/13 oraz z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2331/13, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia powołane w treści uzasadnienia niniejszego wyroku). W przedmiotowym postępowaniu zaskarżeniu podlegała bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. W myśl art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2232) oraz partie polityczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), a więc także i organy władzy sądowniczej. Przepisy powołanej ustawy nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi, które nie zostały opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), obowiązek ich udostępnienia w trybie wnioskowym bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Mając powyższe regulacje na uwadze należy podkreślić, że w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej sąd administracyjny zobowiązany jest do ustalenia czy podmiot, do którego skierowano wniosek był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, czy dane, o które wnioskowała strona skarżąca, miały charakter informacji publicznej, oraz czy żądanie wnioskodawcy zostało rozpatrzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami, tj. w formie i w terminie wynikających z regulacji ustawowej. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że organ – jako podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. – był zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. W tym miejscu wymaga jedynie wyjaśnienia, że wprawdzie wniosek został skierowany do OZSS, jednakże stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów (t. jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 708 ze zm.), zespoły takie działają w strukturze sądów okręgowych. A te – w myśl art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t. jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2072 ze zm.) – reprezentowane są na zewnątrz przez swoich prezesów. Zatem to organ był zobowiązany do udzielenia stronie skarżącej odpowiedzi na wywiedziony przez nią wniosek o udostępnienie informacji publicznej odnoszącej się do działalności OZSS. Przepisy u.d.i.p. precyzują, że podmiot zobowiązany rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej winien zachować się w jeden z następujących sposobów: ← przede wszystkim udzielić informacji publicznej pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia i znajduje się ona w jego posiadaniu, lub ← poinformować wnioskodawcę w formie zwykłego pisma, że jego żądanie nie znajduje podstaw w przepisach ustawy, gdyż nie dotyczy informacji mających charakter publicznej lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił lub podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia (art. 4 u.d.i.p.), bądź też zawiadomić stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), lub ← umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) albo odmówić udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) w formie decyzji administracyjnej z uwagi na ochronę prywatności osoby fizycznej lub tajemnicy przedsiębiorcy, a także w sytuacji niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a więc wówczas, gdy mimo wezwania strona nie wykaże, w jakim zakresie uzyskanie danej informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Z analizy akt sprawy wynika, że pierwsze czynności po wpłynięciu wniosku o udostępnienie informacji publicznej zostały przedsięwzięte przez komórki organizacyjne organu w dniu 21 września 2021 r. Jednakże już dwa dni później proces ten ustał i organ, aż do chwili otrzymania skargi na bezczynność, tj. do dnia 3 listopada 2021 r., nie podjął jakichkolwiek kroków zmierzających do załatwienia wniosku skarżącego. Ostatecznie jednak w dniu 9 listopada 2021 r. udzielił on odpowiedzi stronie, która w świetle obowiązujących przepisów czyniła zadość jej żądaniu w pełnym zakresie. Po pierwsze bowiem organ udostępnił informację publiczną, o którą skarżący wnioskował w pkt b) swojego podania z dnia 12 września 2021 r. Organ prawidłowo wskazał przy tym, że dane na temat specjalizacji klinicznej są jednym z warunków zajmowania stanowiska specjalisty w zakresie psychologii. Mają więc one publiczny walor i podlegają udostępnieniu, co też się stało. W zakresie pozostałych pytań, udzielenie skarżącemu odpowiedzi okazało się niemożliwe. Dane poruszone w pkt c) – f) i h) wniosku, a obejmujące kwestie specjalistycznych szkoleń tematycznych oraz superwizji, nie znajdowały się bowiem w dyspozycji organu. Nie mógł on więc przekazać ich skarżącemu, o czym poinformował go w treści swojej odpowiedzi z dnia 9 listopada 2021 r. Dostatecznie jasno również uzasadniał przyczyny tego stanu rzeczy wskazując, że brak jest obowiązku realizacji przez specjalistów wymienionych we wniosku szkoleń. Stąd organ nie miał podstaw prawnych, by tego rodzaju informacje pozyskać bezpośrednio od samych pracowników OZSS. Jeśli natomiast idzie o dane określone w pkt a) i g) wniosku, organ przyjął, że nie mają one charakteru publicznego i nie mogą zostać udostępnione w trybie u.d.i.p., z czym – w ocenie Sądu – należy się zgodzić. Jak trafnie zauważono, wiek specjalisty nie jest warunkiem zatrudnienia go w OZSS. Nie jest on również osobą pełniąca funkcje publiczne. Dlatego też informacja tego rodzaju ma walor prywatny i nie może być postrzegana w kategoriach informacja publicznej. Ta bowiem – w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. – powinna obejmować wyłącznie sprawy publiczne, do których z pewnością nie należy informacja o wieku osoby pracującej w OZSS na stanowisku specjalisty – psychologa. Niemniej jednak warto dostrzec, że organ wskazał przedział wiekowy, w jakim znajdują się psychologowie zatrudnieni w OZSS. Podobne spostrzeżenia należy poczynić odnośnie żądania wskazania, czy specjalista OZSS wychowuje lub wychowywał dzieci w rodzinie rozbitej. Informacje te wiążą się bowiem ściśle ze sferą prywatną każdego człowieka i nie mogą być one utożsamiane z pojęciem informacji publicznej. Dodatkowo organ zasadnie zwrócił uwagę, że wniosek skarżącego ukierunkowany był na zdobycie wiedzy o kompetencjach zawodowych i życiowych sądowych specjalistów. Mogło to zaś wiązać się z jego własnymi sprawami, w toku których zasięgano przecież opinii OZSS. W takiej sytuacji wnioskowanie o udostępnienie informacji mogło nie być do końca podyktowane chęcią zdobycia obiektywnej wiedzy na tematy publiczne, lecz stanowiło przejaw subiektywnego interesu, który nie powinien znajdować realizacji na gruncie przepisów u.d.i.p. Okoliczność ta nie miała jednak – zdaniem Sądu – decydującego znaczenia dla prawidłowości rozpatrzenia wniosku i kwalifikacji prawnej informacji wskazanych w pkt a) i g), gdyż wcześniej podana argumentacja była wystarczająca do uznania, że nie mogą one zostać udostępnione w trybie u.d.i.p. W konsekwencji należało uznać, że odpowiedź udzielona przez organ na wniosek skarżącego wyczerpywała w całości jego żądanie. Niemniej jednak nastąpiło to dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność do tut. Sądu. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarga ta wpłynęła do organu w dniu 3 listopada 2021 r., zaś udzielenie odpowiedzi nastąpiło poprzez jej przesłanie skarżącemu w dniu 10 listopada 2021 r. Przy czym skuteczności tej ostatniej czynności – wbrew stanowisku strony – była dla Sądu wystarczająca, albowiem fakt jej dokonania wynika z adnotacji poczynionych w aktach administracyjnych, a także z metryki sprawy. W związku z tym należało przyjąć, że choć do dnia wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia żądanych przez stronę informacji, to stan ten usunął po wniesieniu przez nią skargi na jego bezczynność. Stąd też zbędnym było zobowiązywanie organu do rozpoznania żądania strony skarżącej, a postępowanie w tym przedmiocie – jako bezprzedmiotowe – należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Z podanych wyżej przyczyn należało zatem uznać, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, naruszając tym samym powołane w podstawie skargi przepisy, tj. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Poddając analizie uchybienie terminom udostępnienia informacji publicznej należało przede wszystkim wziąć pod uwagę, że organ pozostawał w bezczynności w stosunkowo krótkim okresie. Zwłoka w udzieleniu odpowiedzi została zaś usunięta już po kilku dniach od wniesienia przedmiotowej skargi. Stąd też należało uznać, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, która nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II sentencji niniejszego wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a u.p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zawarte w pkt III wyroku, wynikało z treści art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 u.p.p.s.a. Rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej po wywiedzeniu skargi na bezczynność w tym zakresie, należy bowiem traktować jako jej uwzględnienie przez organ (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08).