IV SAB/Wr 9/15

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy pranego z urzędu w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu [...] we W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: I. umorzyć postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem Sądu z dnia 5 lutego 2015 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i odmówiono przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W jego uzasadnieniu Sąd wskazał, że z dokumentacji przedłożonej przez stronę wynika, że jej jedynym źródłem dochodów pozostaje zatrudnienie w zakładzie karnym. Wysokość zarobków w kwocie ok. [...] złotych brutto ulega jednakże pomniejszeniu o [...] złotych z tytułu należnych świadczeń alimentacyjnych, które skarżący zobowiązany jest uiszczać na trójkę swoich dzieci. Niezależnie od powyższego skarżący starając się zapewnić odpowiednie środki materialne swoim dzieciom przekazuje im również – za pośrednictwem członków swojej rodziny - część tych funduszy, które pozostają w jego dyspozycji po dokonanych potrąceniach organów egzekucyjnych. Sąd wziął również pod uwagę wysokość zadłużenia strony kształtującą się na poziomie ponad 200.000 złotych, co również ma wpływ na ocenę jego rzeczywistych możliwości pokrycia kosztów sądowych związanych z wszczęciem niniejszego postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd we wskazanym postanowieniu uznał za uzasadnione zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, Sąd stwierdził w omawianym postanowieniu, iż nie można uznać, że brak profesjonalnej pomocy w przedmiotowej sprawie prowadzić mógłby do pogorszenia sytuacji procesowej skarżącego. Z treści skargi oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżący pomimo braku wiedzy i umiejętności w tym zakresie, w sposób dostateczny przedstawia swoje stanowisko, dokonując analizy przepisów prawa oraz powołując liczne orzecznictwo służące poparciu jego argumentacji. Sąd dodał, że również z samego faktu pozbawienia wolności nie można wywodzić powinności ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Obowiązujące przepisy procesowe gwarantują osobom osadzonym stosowne możliwości działania i nie pozbawiają ich prawa do samodzielnego występowania przed sądem. Podkreślić również wymaga, że znacznym ułatwieniem dla skarżącego – choćby w pozyskiwaniu informacji o wszelkich czynnościach procesowych sądu – będzie zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych a więc także wpisów od środków zaskarżenia oraz wszelkich opłat kancelaryjnych. Stąd też w ocenie Sądu nie istniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Następnie wyrokiem Sądu z dnia 9 kwietnia 2015 r. uwzględniono skargę skarżącego i zobowiązano organ do udostępnienia informacji publicznej (pkt I sentencji). Po doręczeniu skarżącemu odpisu tego wyroku, złożył on w administracji zakładu karnego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W jego uzasadnieniu podniósł, że od ponad 8 lat przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności. Jest zatrudniony odpłatnie w tym zakładzie w wymiarze [...] etatu. Otrzymuje wynagrodzenie w wysokości około [...] zł brutto. Jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz dzieci w wysokości [...] zł miesięcznie. Otrzymywane wynagrodzenie przesyła rodzinie, gdyż sytuacja materialna jego dzieci jest bardzo trudna. Zadłużenie z tytułu alimentów wynosi około [...] zł. Dodał, że ma troje dzieci w wieku [...] lat. Ponadto wskazał, że ustanowienie radcy prawnego jest konieczne, ponieważ skarga kasacyjna musi być sporządzona przez fachowego pełnomocnika. Skarga kasacyjna powinna zostać sporządzona, gdyż sad pomimo uwzględnienia skargi na bezczynność nie zasądził na jego rzecz kosztów postępowania sądowego (pkt IV sentencji), które obejmowały koszty sporządzenia skargi i koszty korespondencji. Do formularza dołączył zaświadczenie z zakładu karnego z dnia [...] r., wydane na jego prośbę, w którym podano, że aktualne jest zatrudniony w tym zakładzie na podstawie skierowania i z tytułu tego zatrudnienia uzyskał w [...] r. w poszczególnych miesiącach kwoty "do dyspozycji": [...] zł (lipiec), [...] zł (sierpień), [...] zł (wrzesień), [...] zł (październik), a w [...] zł uzyskał w poszczególnych miesiącach kwoty "do dyspozycji": [...] zł (luty), [...] zł (marzec), [...] zł (kwiecień), [...] zł (maj), [...] zł (czerwiec), [...] zł (lipiec), [....] zł (sierpień), [...] zł (wrzesień), [...] zł (październik), [...] zł (listopada), [...] zł (grudzień) i w [...] r. [...] zł styczeń, [...] zł (grudzień). Z zaświadczenia tego wynika również, że skarżący przelał na konta rodziny kwotę [...] zł, a stan środków finansowych na dzień [...] stycznia 2015 r. wyniósł [...] zł, akumulacja [...] zł, ROR (akumulacja) [...] zł. W aktach sprawy znajduje się poprzednie zaświadczenie zakładu karnego, z którego wynika również, że wysokość zajęć komorniczych obejmuje kwoty: [...] zł. Ponadto składając pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący przedłożył również dwa PIT-11, z których wynika, że w [...]r. uzyskał dochód w kwocie [...] zł, a w [...] r. w kwocie [...] zł. W formularzu podał, nie posiada majątku ani dochodów. Z przepisu art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; p.p.s.a.) wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym W niniejszej sprawie postanowieniem Sądu z dnia 5 lutego 2015 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (pkt I sentencji). W związku z powyższym postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu, który w myśl art. 258 § 3 p.p.s.a. znajduje zastosowanie odpowiednio do postanowień referendarza sądowego, co orzeczono w pkt I sentencji. Natomiast kolejny wniosek w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu podlega rozpoznaniu na podstawie przesłanek regulujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawca obecnie przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności, a więc w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i związku z tym nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem, a ponadto regularnie uzyskuje środki pieniężne z tytułu zatrudnienia w zakładzie karnym, przy czym zatrudnienie to ma charakter długotrwały. Oceny tej nie zmienia fakt, że skarżący przekazuje środki finansowe rodzinie. Wykazane zadłużenie, objęte egzekucją komorniczą, w tym z tytułu alimentów, jako okoliczność zawiniona przez stronę nie może stanowić przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (zob. wyrok WSA Kraków z 14.07.2008 r., sygn. akt II SA/Kr 76/08, www.orzeczenia.nsa. gov.pl). Zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania skarżący wniósł o ustanowienie fachowego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, mimo iż Sąd wydał wyrok uwzgledniający jego skargę na bezczynność. Skarżący zaś wskazał, że żąda ustanowienia radcy prawnego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, ponieważ Sąd nie zasądził na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Z tych względów skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu (pkt II sentencji). Na marginesie zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania skarżący wniósł o ustanowienie fachowego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, mimo iż Sąd wydał wyrok uwzgledniający jego skargę na bezczynność. Skarżący zaś wskazał, że w istocie żąda ustanowienia radcy prawnego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, ponieważ Sąd nie zasądził na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Powyższe oznacza, że zamiarem skarżącego było złożenie wniosku o ustanowienie fachowego pełnomocnika jedynie w celu zakwestionowania pkt IV wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 r. oddalającego jego wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego. Zaskarżenie wyłącznie rozstrzygnięcia, zawartego w pkt IV omawianego wyroku, dotyczącego kosztów postępowania sądowego, następuje w trybie zażalenia, co wynika z treści art. 227 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w związku z art. 258 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.