IV SAB/Wr 903/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 5 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.A. na bezczynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 25 sierpnia 2022 r. I. zobowiązuje Prezydenta Wrocławia do rozpoznania wniosku strony skarżącej w części dotyczącej pytania w przedmiocie podpisanych umów na realizację usługi związanej z monitoringiem mediów w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza bezczynność Prezydenta Wrocławia w zakresie, o jakim mowa w punkcie I wyroku, która to bezczynność nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa; III. oddala dalej idącą skargę; IV. zasądza od Prezydenta Wrocławia na rzecz skarżącego K. A. kwotę 100 (słowie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 8 września 2022 r. skarżący K. A. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Wrocławia (dalej: Prezydent Miasta, organ, adresat wniosku) w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 25 sierpnia 2022 r. W treści skargi strona podała, że w ramach wspomnianego wniosku wystąpiła do organu o przesłanie danych o ilości zużytego ciepła oraz energii elektrycznej w poszczególnych placówkach oświatowych w 2021 r. oraz o udzielenie informacji, które z tych placówek podpisały umowę na monitoring mediów na 2021 r., z jakimi firmami i na jakie kwoty. Jak następnie argumentowała, organ odniósł się do wniosku strony pismem z dnia 5 września 2021 r. Strona zaznaczyła, że w treści tego pisma Prezydent Miasta podtrzymał stanowisko wyrażone w poprzednich pismach, zgodnie z którym, umowy na monitoring zużycia mediów w placówkach oświatowych zawierane są przez ich dyrektorów i pozostają w posiadaniu poszczególnych placówek. Nadto, załączył wykaz placówek, które posiadają zaplanowane środki finansowe na usługę monitoringu zużycia mediów. Wskazując na powyższe strona zarzuciła, że do dnia wniesienia skargi w sprawie, organ nie udostępnił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej, ani nie wydał decyzji administracyjnej w sprawie. Zdaniem strony, przekazanie wykazu placówek, które posiadają zaplanowane środki finansowe na usługę monitoringu zużycia mediów nie może zostać uznane za realizację wniosku, skoro zapytanie wniosku dotyczyło tego, które z placówek podpisały umowę na monitoring mediów. Skarżący zwrócił uwagę, że te dwie informacje nie są tożsame, stąd udzielona stronie odpowiedź nie może uwalniać organu od zasadności zarzutu bezczynności w sprawie. Skarżący podniósł także, że adresat wniosku nie przedstawił przekonywującej argumentacji w zakresie przyczyn niedysponowania wnioskowaną informacją publiczną. W ramach tej argumentacji skarżący podkreślił, że przedmiot wniosku dotyczył wydatkowania środków publicznych, w tym, odnosił się do majątku podmiotów podlegających nadzorowi organu. Zdaniem strony, biorąc pod uwagę fakt, że organ przekazuje środki finansowe placówkom oświatowym, to niewątpliwie ma również wgląd i dostęp do rachunków tych placówek, a zatem nie było przeszkód do udostępnienia objętej treścią wniosku z dnia 25 sierpnia 2022 r. informacji publicznej. Na tle tej argumentacji skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a nadto również - art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych i art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez nieudostępnienie informacji publicznej w terminie ustawowym. Wniósł o: - stwierdzenie bezczynności organu; - zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Wyjaśnił, że w dniu 25 sierpnia 2022 r. skarżący powołując się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej przesłał na platformę ePUAP wniosek o udostępnienie: - danych o ilości zużytego ciepła oraz energii elektrycznej w poszczególnych placówkach oświatowych w 2021 r.; - informacji – które z tych placówek podpisały umowę na monitoring mediów, z jakimi firmami i na jakie kwoty umowy te były podpisywane na rok 2021 r. Organ udzielił odpowiedzi na wniosek w dniu 5 września 2022 r. W odpowiedzi powołał się na wcześniejszą korespondencję ze skarżącym, tj. tę, jaka była prowadzona w reakcji na wcześniejszy wniosek strony, tj. z dnia 5 stycznia 2022 r., o treści zbieżnej z treścią wniosku z dnia 25 sierpnia 2022 r. W piśmie z dnia 5 września 2022 r. skarżący został ponownie poinformowany, że organ nie posiada informacji wskazanych we wniosku, oraz, że na mocy przepisów ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r., wyłącznie dyrektorzy placówek oświatowych są odpowiedzialni za gospodarkę finansową jednostek, którymi zarządzają. Tym samym, organ nie prowadzi rozliczeń dla poszczególnych placówek, albowiem czynności te należą, zgodnie z posiadanymi pełnomocnictwami, do obowiązków ich dyrektorów i wyłącznie oni są w posiadaniu wnioskowanych informacji. Posiada on jedynie wiedzę o ilości placówek, które mają zaplanowane środki finansowe na usługę monitoringu zużycia mediów i jej wysokości, nie ma natomiast wiedzy co do ich ostatecznego wydatkowania. Prezydent Miasta zaznaczył, że do udzielonej stronie odpowiedzi z dnia 5 września 2022 r. organ dołączył wykaz placówek, które w 2021 r. miały zaplanowane środki na monitoring zużycia mediów, co dawało stronie możliwość nawiązania kontaktu z tymi placówkami we wnioskowanych przez nią kwestiach. W podsumowaniu organ stwierdził, że nie pozostaje w bezczynności w sytuacji, gdy przekazał skarżącemu informacje w których posiadaniu pozostawał zarówno na dzień złożenia pierwszego, jak i drugiego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta Miasta w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia 25 sierpnia 2022 r. Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2021 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.). Co wymaga również odnotowania na wstępie, w myśl art. 21 tej ustawy, do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.ps.a.). W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z orzecznictwem, w sprawach dotyczących bezczynności w udostępnianiu informacji publicznej na wniosek Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności stwierdzić, czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w myśl unormowań w przyjętych u.d.i.p. oraz czy treść zdania wniosku o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Odnosząc się do tych kwestii stwierdzić trzeba, ze w sprawie nie jest sporne to, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do stosowania przepisów u.d.i.p. praz że wniosek strony z dnia 25 sierpnia 2022 r. dotyczy informacji publicznej. Prowadzony między stronami spór dotyczy natomiast tego, czy organ odpowiadając w piśmie z dnia 5 września 2022 r. na wniosek strony w sposób prawidłowy zastosował przepisy u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podmiot ten, będąc w posiadaniu żądanej informacji, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy, że nie posiada żądanej informacji publicznej, ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 3295/21). Uwzględnienie skargi na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej jest uwarunkowane upływem terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., od daty złożenia wniosku. W sprawie, organ niewątpliwie w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udzielił stronie odpowiedzi na jej wniosek z dnia 25 sierpnia 2022 r., tj. zareagował na wyrażone w tym wniosku żądanie: - przesłania danych o ilości zużytego ciepła oraz energii elektrycznej w poszczególnych placówkach oświatowych w 2021 r.; - podania informacji – które z tych placówek podpisały umowę na monitoring mediów, z jakimi firmami i na jakie kwoty umowy te były podpisywane na rok 2021 r. Odpowiedź, jakiej udzielił organ stronie w piśmie z dnia 5 września 2022 r., pozwala stwierdzić, że organ jedynie częściowo dopełnił obowiązku związanego z udostępnieniem informacji publicznej. Okoliczność ta uzasadniała uwzględnienie skargi na bezczynność tego organu. Zdaniem Sądu, nie można postawić organowi zarzutu w zakresie odpowiedzi na pierwszą część wniosku, tj. dotyczącą przesłania danych o ilości zużytego ciepła oraz energii elektrycznej w poszczególnych placówkach oświatowych w 2021 r. W piśmie z dnia 5 września 2021 r. organ poinformował stronę, że informacje w tym zakresie strona otrzymała w następstwie odpowiedzi udzielonej na jej wcześniejszy wniosek (z dnia 5 stycznia 2022 r. – przypis Sądu), a stanowisko organu w tym zakresie nie uległo zmianie. Stanowisko organu znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, z których wynika, że wnioskiem z dnia 5 stycznia 2022 r., skierowanym do Prezydenta Miasta wnioskodawca wniósł o przesłanie danych o ilościach zużytego ciepła i nośników energii (gaz, węgiel, olej opałowy, energia elektryczna) w przypadku innych źródeł utrzymania dla poszczególnych placówek oświatowych (każdej z osobna) za lata 2019 r., 2020 oraz 2021 r. W piśmie z dnia 17 stycznia 2022 r. (uzupełnionym pismem z dnia 25 stycznia 2022 r.), stanowiącym odpowiedź na wniosek z dnia 5 stycznia 2022 r., organ poinformował wnioskodawcę, że nie posiada informacji wskazanych we wniosku. Jednocześnie zaproponował, by strona o wymienione we wniosku z dnia 5 stycznia 2022 r. kwestie zwróciła się bezpośrednio do placówek, których wykaz znajduje się na stronie BIP Urzędu Miasta. W ocenie Sądu, wyrażone w piśmie z dnia 5 września 2022 r. (stanowiącym odpowiedź na wniosek strony z dnia 25 sierpnia 2022 r.) oświadczenie organu, że: "Do chwili obecnej wyrażone stanowisko nie uległo zmianie" należy interpretować w ten sposób, że organ nadal nie posiada danych, o jakie strona wystąpiła we wniosku z dnia 5 stycznia 2022 r., który – co należy podkreślić – treściowo pokrywał się z żądaniem udostępnienia informacji w ramach wniosku z dnia 25 sierpnia 2022 r. Jako uzasadniony należy natomiast w ocenie Sądu uznać zarzut skargi dotyczący bezczynności Prezydenta Miasta w udostępnieniu informacji o placówkach, które w 2021 r. podpisały umowę na monitoring mediów. W tym miejscu przypomnieć należy, że pytanie w tym zakresie nie ograniczało się jedynie do podania nazw tych placówek, ale także obejmowało żądanie udostępnienia firm z którymi takie umowy zawarto oraz kwot na jakie umowy opiewały zwarte umowy. Jak wynika z treści pisma organu z dnia 5 września 2022 r., będącego odpowiedzią na wniosek strony z dnia 25 sierpnia 2022 r., w ramach odpowiedzi na to pytanie organ ograniczył się jedynie do przesłania wnioskodawcy wykazu placówek, które w 2021 r. otrzymały środki finansowe na zawarcie umów na realizację usługi związanej z monitoringiem mediów. Rację ma skarżący podnosząc w skardze, że przekazany mu wraz z pismem z dnia 5 września 2022 r. wykaz placówek nie jest informacją, której dochodził on we wniosku. Jednym z żądań wniosku było wiem żądanie udzielenia informacji – które z placówek podpisały umowę na monitoring mediów, z jakimi formami i na jakie kwoty. Przesłany stronie wykaz placówek, nie jest zatem adekwatny do pytania zawartego we wniosku i nie może stanowić o prawidłowej realizacji wniosku w tej części. Co w sprawie równie ważne, dopiero z treści odpowiedzi na skargę wynika, że organ posiada wiedzę jedynie o ilości placówek, które mają zaplanowane środki finansowe na usługę monitoringu zużycia mediów i jej wysokości. Nie ma natomiast wiedzy co do ich ostatecznego wydatkowania. W nawiązaniu do powyższej kwestii wskazać trzeba, iż niewątpliwie, ze treści art. 3 ust. 4 u.d.i.p., wynika, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty (o których mowa w ust. 1 i 2), będące w posiadaniu takich informacji. Innymi słowy, obowiązek udostępniania informacji publicznych dotyczy wyłącznie takich informacji, które są w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Brak posiadania żądanych informacji wypełnia przesłankę negatywną do rozpatrzenia żądania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Gl 47/23). W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, w przypadku, gdy organ nie jest w posiadaniu żądanych informacji publicznych, właściwą reakcją, zwalniającą ten organ od zarzutu bezczynności, winno być poinformowanie wnioskodawcy, że nie posiada informacji wskazanej we wniosku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Op 31/22). A także, uprawdopodobnienie tego faktu. W okolicznościach sprawy trzeba jednak zauważyć, że informacja o tym, że adresat wniosku nie posiada żądanych przez stronę danych w przedmiocie podpisanych umów na monitoring mediów nie została zawarta w treści udzielonej stronie odpowiedzi na wniosek, a dopiero w odpowiedzi na skargę. Spóźnione wyjaśnienia organu jakie zostały pomieszczone w odpowiedzi na skargę nie sanują stanu bezczynności w udzieleniu odpowiedzi na tę cześć wniosku. Jednocześnie, nie mogą zostać uznane za zwalniające organ od pisemnego poinformowania wnioskodawcy o tym, że organ nie posiada informacji w zakresie dotyczącym umów na monitoring mediów, o jakie pytał skarżący. Dostrzec bowiem trzeba, że organ związany jest wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji. W związku z tym należy przypomnieć, że z treści wniosku z dnia 25 sierpnia 2022 r. skarżący zawarł prośbę o przeslanie mu żądanych informacji na adres e-mailowy z którego nadał wniosek, tj. [...]. Tymczasem, odpowiedź na skargę skarżący otrzymał za pośrednictwem platformy e-PUAP. Kierując się przedstawioną argumentacją i podzielając zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w części dotyczącej odpowiedzi na pytanie w przedmiocie podpisanych umów na monitoring mediów Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w punkcie I wyroku zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w tym zakresie, w termie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W punkcie II wyroku, stwierdzając bezczynność organu w tym zakresie (zgodnie z normą z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) Sąd orzekł także o charakterze stwierdzonej bezczynności uznając, że bezczynność ta nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Sądu okoliczności sprawy nie dawały podstaw do przyjęcia, że organ naruszył prawo w sposób kwalifikowany. Zgodnie z orzecznictwem, sam fakt przekroczenia terminu ustawowego nie jest wystarczający do stwierdzenia, że bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. W sprawach tego rodzaju uwzględnić bowiem trzeba także inne okoliczności towarzyszące temu naruszeniu. Z akt sprawy nie wynika, by organ zignorował wniosek strony, a stwierdzona bezczynność wynikała z błędnego przekonania Prezydenta Miasta, że samo wysłanie do strony zestawienia placówek, które w 2021 r. otrzymały środki finansowe na zawarcie umów na realizację usługi związanej z monitoringiem mediów wraz z informacją do strony, że może ona zwrócić się do tych podmiotów o intersujące ją informacje stanowiło należytą realizację obowiązków w myśl przepisów u.d.i.p. Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że stwierdzona bezczynność organu nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Zawarte w punkcie III wyroku orzeczenie Sądu o oddaleniu dalej idącej skargi zostało wydane na podstawie art. 151 p.p.s.a i odnosi się do stanowiska strony w części dotyczącej informacji o ilości zużytego ciepła oraz energii elektrycznej w poszczególnych placówkach oświatowych w 2021 r. Jak już Sąd wyjaśnił, z akt sprawy wynika, że strona otrzymała już informacje w tym zakresie w następstwie wcześniejszego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Dokonane przez organ odesłanie do swoich wcześniejszych pism (z dnia 17 stycznia i 25 stycznia 2022 r.) w kontekście żądania wyartykułowanego we wcześniejszym wniosku strony (z dnia 5 stycznia 2022 r.) uznać należy za czyniące zadość obowiązkom informacyjnym z u.d.i.p. Zawarte w punkcie IV wyroku orzeczenie o kosztach postępowania znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 200 p.p.s.a. Zasądzona od organu na rzecz skarżącego kwota w wysokości 100 zł stanowi równowartość wpisu sądowego, jaki uiścił skarżący inicjując postępowanie sądowe w sprawie.