IV SAB/Wr 91/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w J. w sprawie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. oddala wniosek o wymierzenie Prezesowi Sądu Rejonowego w J. grzywny; III. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w J.; IV. przyznaje radcy prawnemu M. M. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % VAT od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2016 r. R. S. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w J. wskazując na art. 61 Konstytucji RP i ustawę o dostępie do informacji publicznej o nadesłanie mu wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami, wydanych w roku 2015, wpisanych do repertorium C, o symbolu 056. W związku z powyższym wnioskiem trwała wymiana korespondencji pomiędzy Prezesem wskazanego Sądu, Przewodniczącym Wydziału I Cywilnego oraz Dyrektorem Sądu oraz realizacja zleconych przez te osoby czynności. Z korespondencji wysyłanej przez Sąd wynikało, że Sąd bez szkody dla powierzonych mu czynności nie jest w stanie zrealizować wniosku i w związku z tym do jego załatwienia zatrudnił osobę na podstawie umowy zlecenia. Pismem z dnia 2 lutego 2016 r. Wiceprezes wskazanego Sądu powiadomił skarżącego, że zrealizowanie wniosku wymaga poniesienia przez Sąd dodatkowych kosztów związanych z przygotowaniem, anonimizacją wyroków i uzasadnień, które będą wynosiły 610,79 zł. Organ wskazał co składa się na powyższą kwotę stwierdzając jednocześnie, że powyższa opłata będzie pobierana od skarżącego. Stwierdzono też, że w terminie 14 dni od otrzymania powiadomienia skarżący może dokonać zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofać wniosek. Poinformowano także, "że przekazanie tej informacji zapisanej na płycie CD lub DVD wiązałoby się z wyższą opłatą wynikającą z dłuższej umowy zlecenia". Następnie pismem z dnia 6 kwietnia 2016 r. wezwano skarżącego do zapłaty kwoty 610,79 zł, zaś dnia 11 kwietnia 2016 r. do zapłaty kwoty 22,61 zł wyjaśniając, że są to koszty papieru i tonera, a kwota kosztów rozpoznania wniosku została zmniejszona z uwagi na to, że przygotowania informacji dokonali pracownicy sądowi. R. S. w dniu 29 marca 2016 r. sporządził do tutejszego Sądu skargę. Skarga wpłynęła do organu w dniu 4 kwietnia 2016 r. Stwierdził w niej, że zaskarża "bezczynność organu – Prezesa Sądu Rejonowego w J. w skardze z wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia 15 stycznia 2016 r." Zarzucił organowi naruszenie: art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędne kwestionowane prawa skarżącego do uzyskania informacji publicznej, art. 13 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 2 (trudności z odczytaniem zarzutów), art. 16 ust. 1 poprzez brak wyjaśnienia. W związku z powyższymi zarzutami wniósł o: 1) zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji zgodnie z wnioskiem z dnia 15 stycznia 2016 r., 2) stwierdzenie, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a., 4) przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, 5) zwrot kosztów postępowania w szczególności zwrot kosztów wysłanej w sprawie korespondencji (ilość korespondencji x 2 zł) na podstawie art. 200 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi podał, że działanie organu zakończyło się na powiadomieniu skarżącego o kosztach udzielenia informacji publicznej. Zwrócił też uwagę, że brak jest przepisów, które uzasadniałyby wezwanie do wniesienia opłaty. Organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie może odmówić jej udzielenia z powodu braku opłaty. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w J. wniósł o umorzenie postępowania sądowo-administracyjnego zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz "stwierdzenie, że bezczynność organu spowodowana posiadanymi możliwości czasowych i osobowych potrzebnymi do realizacji przedmiotowego wniosku nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa." Zauważył też, że trudny do odczytania, miejscami zupełnie niezrozumiały odręczny charakter pisma skarżącego, w praktyce utrudnia szczegółowe odniesienie się do podnoszonych zarzutów. Wskazał, że nie pozostawał bezczynny ponieważ zareagował na wniosek w terminie 14 dni, a następnie przez cały okres postępowania do czasu wysłania do wnioskodawcy dokumentów zawierających żądane informacje toczyło się postępowanie w niniejszej sprawie. Ustalono wysokość kosztów jakie obciążają skarżącego a wcześniej Sąd. W tej sprawie kierowano do skarżącego korespondencję. Stwierdził, że realizacja wniosku skarżącego była czasochłonna i pracochłonna, a Sąd nie posiadał możliwości czasowych i osobowych aby w terminie zrealizować wniosek. Realizacja przedmiotowego wniosku poprzez wysłanie dokumentów zawierających żądane informacje nastąpiła w dniu 5 kwietnia 2015 r. Przygotowanie informacji objętej wnioskiem wiązało się także z opóźnieniami wykonywania bieżącej pracy Sądu. Mimo to udało się zrealizować wniosek bez zatrudnienia dodatkowych pracowników co ograniczało koszty z kwoty 610,70 zł do 22,61 zł. Zwrócono również uwagę, że Sąd w innej sprawie zauważył, że powtarzające się wnioski skarżącego należałoby rozważyć w kontekście nadużycia prawa. Powyższe okoliczności w ocenie organu, nie tylko dają podstawę do stwierdzenia, że nie miało miejsca rażące naruszenie prawa ale również do stwierdzenia, że brak jest podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej, a kontrola ta o czym stanowi § 2 powołanego wyżej artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta po myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) obejmuje również bezczynność organów. W literaturze przyjmuje się, iż z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (T. Woś, H. Krysiak - Molczyk i M. Romańska. Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydawnictwo Prawnicze "Lexis - Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo "Lexis - Nexis", Warszawa 2006, str. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Przedmiotem skargi jest prawo do informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Powyższa ustawa w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby bezczynności organu. Jednocześnie ustawa w bardzo wąskim zakresie odsyła do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego – dalej k.p.a. – stanowiąc, że jedynie w kwestii wydania decyzji stosuje się przepisy k.p.a. Wobec powyższego w przypadku, gdy skarga na bezczynność dotyczy udostępnienia informacji publicznej, nie musi być ona poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W orzecznictwie przyjęto, że informację publiczną stanowi każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnoszące się do tych podmiotów. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, że wniosek skarżącego z dnia 15 stycznia 2016 r. powinien być rozpatrzony na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prezes Sądu Rejonowego jest organem władzy publicznej zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Taką informacją jest wnioskowana informacja, dotycząca zapadłych wyroków. Art. 13 tej ustawy stanowi, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Wniosek skarżącego z dnia 15 stycznia 2016 r. wpłynął do Sądu w dniu 19 stycznia 2016 r., ostateczne zaś rozstrzygnięcie tego wniosku nastąpiło w dniu 5 kwietnia 2016 r. Zatem na dzień sporządzenia skargi, to jest 29 marca 2016 r. oraz jej wpływu do Sądu dnia 4 kwietnia 2016 r. organ pozostawał w bezczynności. Na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). Sąd uwzględniając skargę na bezczynność (...) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1). Takiego zobowiązania Sąd w dacie wyrokowania nie mógł nałożyć albowiem wniosek został zrealizowany – w dniu 5 kwietnia 2016 r. W związku z powyższym, mając na uwadze treść art. 161 § 1 pkt 3 należało postępowanie w sprawie bezczynności umorzyć. Mając na uwadze art. 149 § 1a zobowiązującym do stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Sąd orzekł jak w pkt I wyroku. W ocenie Sądu bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że czynności związane z rozpoznawaniem wniosku skarżącego zostały podjęte po złożeniu wniosku. Ostatecznie w dniu 5 kwietnia 2016 r. przesłano skarżącemu wnioskowaną informację. Opóźnienie zatem w realizacji wniosku nie miało charakteru nadmiernego. Okoliczności powyższe nie uzasadniają także wymierzenie organowi grzywny. W związku z powyższym orzeczono jak w pkt I i II wyroku. Sąd ponadto zauważa, po analizie akt sprawy, w szczególności wniosku skarżącego oraz pism, z których wynika obszerność przygotowanej informacji, że żądana informacja miała charakter informacji przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zatem nie powinna ona być przesłana bez wykazania przez skarżącego szczególnego interesu publicznego. O wykazanie interesu publicznego przez skarżącego organ winien wezwać skarżącego, a czynność ta winna być wykonana w pierwszej kolejności. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym oraz doktryną, informacją przetworzoną nie jest tylko informacja wymagająca pewnych przetworzeń, ale również i prosta, wymagająca tylko np. anonimizacji w ilości odbiegającej od zwyczajowo przyjętych ilości (decyzja Prezesa NSA z dnia 21 lipca 2005 r., V inf/S 0412/7/05 niepubl.). W komentarzu do ustawy o dostępie do informacji publicznej Irena Kamińska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Wydanie 2, Lexis Nexis, Warszawa 2012, str. 51 autorki stwierdzają: "W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii, określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania adresata wniosku i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo, że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną." Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015, poz. 1805) opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu administracyjnym, w innych sprawach niż wymienione w pkt a i b – 480 zł. W myśl § 4 ust. 1 opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może przekraczać wartości przedmiotu sporu; ust. 2 § 4 określa sytuacje, w których następuje ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1. W ocenie Sądu wskazane w § 4 ust. 2 okoliczności w sprawie nie występują. Tym samym Sąd ustalił wysokość kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w 1/2 kwoty maksymalnej, czyli 240 zł + koszt VAT. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak wyżej. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w pkt IV – na podstawie art. 206 p.p.s.a.