IV SAB/Wr 951/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi O. S. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zaświadczenia I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy i że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej O. S. sumę pieniężną w kwocie 100 (słownie: sto) złotych; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz O. S. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. O. S. (dalej: strona, skarżąca) - zastępowana przez adwokata - wniosła skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w przedmiocie wydania zaświadczenia na jej wniosek z 5 września 2024 r. (data wpływu do organu). W skardze z 27 września 2024 r. (data wpływu do organu) skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 8, 12, 36 § 1 i 217 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: k.p.a.) przez przekroczenie terminu do załatwienia sprawy. Powołując art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 oraz art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), wniosła o: 1) stwierdzenie bezczynności organu; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 7 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4) przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł; 5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym; 6) zasądzenie kosztów. Uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie o jej oddalenie. Postanowieniem z 22 października 2024 r. Wojewoda odmówił wydania wnioskowanego przez stronę zaświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sąd bada także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - pkt 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że skarga na bezczynność lub przewlekłość w sprawie wydania zaświadczenia jest dopuszczalna. Zgodnie z tym stanowiskiem, brak jest również podstaw do zastosowania w tego rodzaju sprawach art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.), w tym art. 100c ust. 4 tej ustawy (zob. wyroki NSA z 9 stycznia 2024 r., II OSK 784/23 i II OSK 785/23, CBOSA). Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń zostało uregulowane w przepisach Działu VII k.p.a. Stosownie do art. 217 § 1 i § 2 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (§ 2 pkt 1) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2 pkt 2). Co istotne, w myśl art. 217 § 3 k.p.a., zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Przepis art. 218 § 1 k.p.a. przewiduje, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, stosownie do art. 219 k.p.a., następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jak wynika z powyższych przepisów, po złożeniu wniosku o wydanie zaświadczenia strona powinna uzyskać w ustawowym terminie zaświadczenie o żądanej treści, postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia lub postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Skarga jest uzasadniona, gdyż - na dzień jej wniesienia - Wojewoda pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku skarżącego. Pojęcie "bezczynności" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. i jest to stan, który powstaje, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. W sprawie z wniosku o wydanie zaświadczenie termin na załatwienie sprawy został określony w przywołanym wyżej art. 217 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie - 5 września 2024 r. - do organu wpłynął wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego uzupełnienie przez stronę braków merytorycznych wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Termin na załatwienie sprawy - zgodnie z art. 217 § 3 k.p.a. - upływał 12 września 2024 r. Pomimo wniesionego 24 września 2024 r. ponaglenia, wniosek pozostawiony został bez reakcji organu. Tym samym, wobec niezałatwienia sprawy z wniosku skarżącej z 5 września 2024 r. w siedmiodniowym terminie (art. 217 § 3 k.p.a.), Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku (pkt I zdanie pierwsze sentencji wyroku). Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a., o czym przesądził w pkt I zdaniu drugim sentencji wyroku. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego, co wystąpiło w rozpoznawanej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ załatwił sprawę dopiero po upływie czterdziestu dni, podczas gdy określony w art. 217 § 3 k.p.a. siedmiodniowy termin w sprawach o wydanie zaświadczenia nakłada na organ, do którego został złożony wniosek, duży rygoryzm co do sprawności prowadzonego postępowania. Brak podjęcia przez organ jakichkolwiek czynności w sprawie przez tak długi okres uzasadnia - w ocenie Sądu - kwalifikację bezczynności jako rażącej. Na wniosek, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał skarżącej sumę pieniężną w kwocie 100 zł (pkt III sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności, jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musiał zmagać się nie posiadając stosownego zaświadczenia. W ocenie Sądu, zasądzona kwota z jednej strony zrekompensuje skarżącej negatywne skutki związane z bezczynnością organu oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, z drugiej zaś stanowić będzie sankcję dla organu za nieprawidłowe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Jest też potrzebna dla osiągnięcia celu rozstrzygnięcia skargi na bezczynność, tj. zwalczania bezczynności organu i jego zdyscyplinowania. Jednocześnie Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy wnioskowana przez skarżącą kwota pieniężna jest zbyt wygórowana i dalej idącą skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił (pkt IV sentencji wyroku). Z uwagi na wydanie w sprawie postanowienia z 22 października 2024 r., odmawiającego wydania wnioskowanego przez stronę zaświadczenia, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku). Zważywszy na okoliczność, że skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, na koszty składa się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).