IV SAB/Wr 98/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu r.pr. Tomasza Sobla od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2018 r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K. C. na bezczynność Wójta Gminy D. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 7 lipca 2016 r. oddalił w całości skargę. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 14 października 2016 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym m.in. ustanowienie radcy prawnego. Dnia 7 listopada 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego T. S.. Pismem z dnia 16 grudnia 2016 r. pełnomocnik z urzędu sporządził skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. Skarga ta zawiera wniosek o zasądzenie wynagrodzenia w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych (pkt V ), który zawiera oświadczenie, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem wydanym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2017 r., sygn. akt I OSK 505/17 oddalił skargę kasacyjną. W wyroku tym NSA wskazał, że wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozostawił do rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r. referendarz sądowy przyznał ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221, 40 zł. W uzasadnieniu referendarz wskazał, iż z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. poz. 1715), w którego § 22 wskazano, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia jego w życie należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Tym samym w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 7 lipca 2016 r., a więc przed wejściem w życie nowego rozporządzenia znajdują swoje zastosowanie do rozpoczętego postępowania w kolejnej II instancji, toczącego się od momentu wydania tego wyroku, aż do czasu zakończenia postępowania w tej kolejnej (drugiej) instancji przepisy dotychczasowe, czyli przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. 1805). W rozpoznawanej sprawie, referendarz sądowy uznał, że zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b", co stanowi kwotę 180 zł (1/2 x 360 zł). Kwota 360 zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 75 % kwoty 480 zł (czyli opłaty maksymalnej określonej w pkt 1 lit "c"), co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" w związku z pkt 1 lit "c". Mając powyższe na uwadze, przyznał wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług - w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł = 221,40 zł). Nadmienił przy tym, iż ustanowiony z urzędu radca prawny nie wskazał okoliczności, wymienionych w § 4 ust. 2 rozporządzenia, mających uzasadniać przyznanie wynagrodzenia przekraczającego kwotę wynikającą z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia i nieprzekraczającą jednocześnie opłaty maksymalnej, skoro skarga kasacyjna została przez NSA oddalona. Sprzeciw od powyższego złożył r. pr. T. S. podnosząc, że nie może zgodzić się z wykładnią, że § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, że stawka opłaty tam przewidzianej w kwocie 240 zł netto jest stawką maksymalną. Wedle bowiem oczywistego językowego rozumienia tego przepisu, powołana kwota stanowi stawkę minimalną ("nie mniej niż 240 zł"), jaką za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej powinien otrzymać radca prawny ustanowiony z urzędu. Zdaniem pełnomocnika błędem jest również sugestia w zaskarżonym postanowieniu, że to pełnomocnik Skarżącego powinien, mając na względzie § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia, żądać opłaty wyższej, aniżeli podstawowa. Przepis ten nie wskazuje bowiem, że okoliczności w nim wymienione rozpatrywane są jedynie na wniosek - przeciwnie, należy je brać pod uwagę z urzędu przy rozstrzyganiu kwestii wynagrodzenia pełnomocnika. Mając niniejsze na uwadze, pełnomocnik wniósł o ponowne rozpoznanie jego wniosku i orzeczenie, że za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przysługuje kwota nie mniejsza niż 240 zł powiększona o stawkę 23% podatku od towarów i usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego przysługuje sprzeciw, który – stosownie do treści art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozpoznaje jako sąd drugiej instancji stosując przepisy o zażaleniu, przy czym może utrzymać w mocy lub zmienić postanowienie referendarza sądowego. W realiach niniejszej sprawy postanowienie referendarza należało utrzymać w obrocie prawnym. W kontekście podjętego rozstrzygnięcia trzeba przede wszystkim zaznaczyć, iż trafnie referendarz sądowy wskazał, że co prawda z dniem 2 listopada 2016 r. przestało obowiązywać rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805), bowiem zostało uchylone przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715) – jednakże zgodnie z § 22, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Tym samym przedmiotowy wniosek o wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, złożony przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, podlegał rozpoznaniu na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1805). Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2b cyt. rozporządzenia opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Natomiast stosownie do § 21 ust. 1 pkt c cyt. rozporządzenia opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w innej sprawie 480 zł. Tym samym 75 % z kwoty 480 zł wynosi 360 zł. Jednakże kwota ta – jak słusznie zauważył referendarz – podlegała obniżeniu o połowę, ale podwyższeniu o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł. Twierdzenia te znajdują uzasadnienie w brzmieniu § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia, który stanowi, że "Opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy" oraz § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia, który stanowi, że opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w sprzeciwie wskazać należy, że mylnie pełnomocnik przyjmuje jakoby określona w § 21 ust. 1 pkt 1 kwota miała charakter minimalny i zakładała sumę 240 zł za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. W tym kontekście Sąd chce nadmienić, iż już z literalnego brzmienia przywołanej regulacji wynika, że mowa w nim jest o stawkach maksymalnych, a zwrot "nie mniej niż 240 zł" oznacza, że jest to najmniejsza kwota, jaką należy przyznać pełnomocnikowi z urzędu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Ta ostatnia kwota – co należy dostrzec - podlega jednak ustaleniu także z uwzględnieniem § 4, a zatem w wysokości ½ opłaty maksymalnej oraz możliwości ustalenie jej wyższej wysokości przy uznaniu spełnienia § 4 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Zgodnie z jego brzmieniem "ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności". Mając zatem na względzie powyższe zasadnie referendarz przyjął, iż w realiach badanej sprawy za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej należy stronie przyznać kwotę 360 zł jako maksymalną i następnie ustalił wynagrodzenie w ½ jej wysokości nie znajdując podstaw do ustalenia jej w wyższej kwocie oceniając nakład pracy, wkład radcy prawnego oraz stopień zawiłości sprawy oraz fakt, iż sam pełnomocnik nie wskazał powodów z jakich zasadnym było podwyższenie opłaty. W tej sytuacji przyznane wynagrodzenie w wysokości 221,40 zł jest wynagrodzeniem ustalonym bez naruszenia prawa zarzucanego w sprzeciwie. Stąd też na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.