IV SO/Wr 11/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata uzasadniając, że jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Nie uzyskuje też żadnych dochodów, a jedyne środki do życia zapewnia mu rodzina, która pokrywa jego wydatki w zakresie mieszkania i wyżywienia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie posiada żadnych nieruchomości, żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył zaświadczenie z dnia 1 lutego 2010 r. o okresach, których był zarejestrowany jako bezrobotny. Wynika z niego, że pozostawał bezrobotny po kilka miesięcy w latach 1993, 1999, 2001, 2002, 2005, 2006, 2007 i 2008. Obecnie jest zarejestrowany jako bezrobotny od 30 marca 2009 r. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących stanu majątkowego i finansowego, wnioskodawca odpowiedział, że okoliczność pozostawania bezrobotnym bez prawa do zasiłku jest wystarczająca do przyznania prawa pomocy. Podkreślił, że Sąd ma obowiązek zapewnić mu prawo pomocy w całości zgodnie z art. 6 Konwencji Praw Człowieka w związku z art. 45 Konstytucji RP. Wskazał, że nigdy nie prowadził działalności gospodarczej, a jako osoba bezrobotna ma prawo wydawać własne publikacje. Jest magistrem [...] i obecnie pracuje nad doktoratem. Dlatego ponosi koszty własnych publikacji naukowych i literackich, które przynoszą stratę finansową, niemniej są niezbędne do obrony pracy. O powyższym informuje Urząd Pracy i Urząd Skarbowy przedkładając deklaracje VAT-7 za poszczególne miesiące. Ponieważ jednak publikacje nie przynoszą mu przychodów, nie musi składać zeznań. Nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych, oszczędności ani rachunków bankowych. Mieszkanie, które zajmuje, jest częścią spółdzielni mieszkaniowej. Koszt jego utrzymania wynosi 800 zł miesięcznie wyżywienia 700 zł i opłata za telefon 342 zł (załączono rachunek za czerwiec 2010 r.), czyli łącznie około 1.900 zł. Koszty te ponosi ojciec ([...] lat) z emerytury, obecnie zamieszkały i zameldowany w B. Końcowo wnioskodawca powołał się na sprawę IV SA/Wr 404/08, w której przyznano mu prawo pomocy. Do wniosku załączył pismo z Urzędu Pracy, rekomendujące skarżącego na studia doktoranckie, wyrok w sprawie IV SA/Wr 408/08, pismo profesora Uniwersytetu [...] o wyrażeniu zgody na sprawowanie opieki nad A. B., na studiach doktoranckich od 31 marca 2010 r. oraz aktualne zaświadczenie od statusie bezrobotnego od 30 marca 2009 r. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym – jak wynika z przytoczonej regulacji – to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania w sposób wiarygodny okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy rola Sądu/ Referendarza sądowego ogranicza się jedynie do żądania przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). Skarżący jednak wątpliwości co do jego zdolności płatniczych nie usunął. Podał bowiem, że nie posiada żadnych dochodów, a utrzymanie finansuje mu ojciec z emerytury, z tym że nie wskazał jej wysokości. Skoro jednak utrzymanie zapewnia mu ojciec, z którym razem nie mieszka, co za tym idzie, ojciec ponosi również wydatki związane z własnym utrzymaniem, to okoliczności te sugerują, że emerytura będąca źródłem utrzymania obojga, jest wystarczająco wysoka. Zwłaszcza mając na uwadze, że na syna jest w stanie wydatkować miesięcznie 1.900 zł. Poza tym, skoro wnioskodawca jest na stałym utrzymaniu ojca, to wydatki z emerytury muszą uwzględniać również jego dodatkowe opłaty, w tym związane z kolejnym w przypadku skarżącego postępowaniem przed tutejszym Sądem. Wypada też zwrócić uwagę na fakty znane z urzędu, to jest sprawy toczące się przed tutejszego Sądu z zakresu prawa podatkowego oraz na sprzeczności wynikające z oświadczeń i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę i wynikających z akt podatkowych tych spraw. Podał bowiem, że jest bezrobotny, potwierdzając to zaświadczeniem z urzędu pracy. Z akt spraw o sygn. I SA/Wr 103/10, I SA/Wr 670/10 i I SA/Wr 696/10 wynika z kolei, że za okresy to jest za czerwiec, październik i listopad 2009 r., to jest gdy był zdeklarowany jako bezrobotny, składał deklaracje VAT-7, które zobligowani są składać podatnicy podatku od towarów i usług, a więc podmioty prowadzące działalność opodatkowaną. Dodatkowo z deklaracji tej wynika nadwyżka podatku naliczonego nad należnym z dostawy towarów. Powyższe prowadzi do dalszego wniosku – skoro prowadził działalność opodatkowaną, wykazując podatek VAT, musiał uzyskiwać też przychody, które z kolei winny zostać podane w zeznaniu podatkowym za 2009 r. To zaś stoi w sprzeczności z oświadczeniem, że skarżący takiego zeznania nie musiał składać z uwagi na brak przychodów. Powyższe uwagi prowadzą do stwierdzenia, że dane przedstawione przez wnioskodawcę są niewiarygodne, a zatem nie wykazał on okoliczności uzasadniających mu przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Końcowo, odnosząc się do treści pisma przesłanego na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów, wskazać należy, że Europejski Trybunał Praw Człowieka niewątpliwie stoi na straży gwarancji prawa do sądu. Niemniej jednak obowiązek zapewnienia dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa zwolnienia od kosztów sądowych. Niewątpliwie strona o statusie bezrobotnego ma duże szanse otrzymania prawa pomocy. Jednakże sam fakt pozostawania bezrobotnym nie uzasadnia jeszcze zwolnienia od ponoszenia kosztów procesu. Jak już zostało wyżej wskazane, niemniej wymaga powtórzenia, skarżący, będący w wieku [...] lat, jest na utrzymaniu rodziców, nie podejmuje żadnych starań o podjęcie pracy zarobkowej i dodatkowo prawdziwość faktu pozostawania bezrobotnym jest wątpliwa. Nie można natomiast brać pod uwagę, że zajmuje się doktoratem – ze skargi, którą wniósł bezpośrednio do Sądu, wynika że oczekuje na wpisanie go na studia doktoranckie. Te zaś nie wykluczają podjęcia pracy zarobkowej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.