IV SO/Wr 16/13

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu przed wszczęciem postępowania sądowego w przedmiocie ochrony zabytków postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Pismem z dnia [...] skarżący wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie o ochronę zabytków. Do pisma tego dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym majątku, dochodach i źródłach utrzymania, które składają strony wnioskujące o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych. Następnie zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 czerwca 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na właściwym formularzu oraz do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej. Skarżący na urzędowym formularzu z dnia [...] złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W jego uzasadnieniu wniosku wskazał, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną i córką (lat [...]). Podał, że otrzymuje emeryturę w wysokość [...] zł, wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę [...] zł i umowy zlecenie [...] zł, a żona pobiera rentę w kwocie [...] zł, co stanowi łącznie kwotę [...] zł brutto miesięcznie. Dodał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2. Do wniosku tego dołączył ostatnią decyzję ZUS, z której wynika, że jego świadczenie emerytalne wynoszące [...] zł jest pomniejszane o alimenty w wysokości [...] zł i wynosi do wypłaty [...] zł miesięcznie. Z zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach wynika, że w okresie od marca do maja 2013 r. wynagrodzenie netto skarżącego wynosiło [...] zł w każdym miesiącu. Z nadesłanych umów zleceń wynika, że w okresie od marca do maja 2013 r. skarżący uzyskał z tego tytułu w poszczególnych miesiącach dochód w wysokości [...] zł. Z odrębnej decyzji ZUS wynika, że żona skarżącego otrzymuje rentę w kwocie [...] zł netto. Z nadesłanego wyciągu z konta bankowego skarżącego wynika, że w marcu 2013 r. otrzymał emeryturę [...] zł i wynagrodzenie ze stosunku pracy [... zł i umowy zlecenie [...] zł (przelew [...], w kwietniu 2013 r. otrzymał emeryturę [...] zł i wynagrodzenie ze stosunku pracy [...] zł i umowy zlecenie [...] zł, w maju 2013 r. otrzymał: emeryturę [...] zł (przelew [...]) i wynagrodzenie ze stosunku pracy [...] zł i umowy zlecenie[...] zł. Saldo ujemne tego rachunku na dzień [...] wynosi[...] zł. Z wyciągu z konta bankowego żony w Banku [...] o numerze [...] wynika, że w kwietniu 2013 r. otrzymała: przelew w wysokości [...] zł z innego rachunku bankowego o numerze [...] założonego na jej nazwisko, wynagrodzenie za pracę [...] zł z tytułu zatrudnienia w spółce [...], zwrot kosztów stawiennictwa w [...] [...] zł, wynagrodzenie za pracę [...] zł z tytułu zatrudnienia w spółce [...], rentę [...] zł, oraz że wpłaciła gotówkę w wysokości [...] zł (wpłata własna [...]), a także otrzymała przelew w wysokości [...] zł z innego rachunku bankowego o numerze [...] założonego na jej nazwisko. Saldo ujemne tego rachunku na dzień [...] wynosi [...] zł. Ponadto skarżący nadesłał rachunki za prąd [...] zł (kwiecień 2013 r.) i [...] zł (maj 2013 r.) i rachunki za gaz [...] zł (kwiecień 20013 r.) i[...] zł (maj 2013 r.) oraz rachunki za czynsz [...] zł (kwiecień 2013 r.) i [...] zł (maj 20013 r.), [...] zł (luty 2013 r.), dowód wpłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu [...] zł (czerwiec 2013 r.), wpłata zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w łącznej kwocie [...] zł obejmująca 2012 r. oraz I i II kwartał 2013 r. Przedłożył również wpłaty dokonane przez córkę w okresie ostatnich trzech miesięcy z tytułu wyżywienia i zakwaterowania w bursie obejmujące: kwiecień [...] zł i [...] zł, łącznie [...] zł, maj [...] zł i [...] zł, łącznie [...] zł, czerwiec [...] zł i [...] zł, łącznie [...] zł. Nadesłał także umowy kredytowe, tj. umowę z dnia [...] o kredyt gotówkowy (konsumpcyjny) w kwocie [...] zł, który jest spłacany w [...] miesięcznych ratach; umowę z dnia [...] o kredyt gotówkowy (konsumpcyjny) w kwocie [...] zł, który jest spłacany [..] miesięcznych ratach; umowę z dnia [...] o udzielenie kredytu i wydanie płatniczej karty kredytowej z limitem kredytowym w rachunku karty [...] obejmującym okres [...] lat; umowę z dnia [...] o limit kredytowy na koncie osobistym skarżącego przyznany na cele konsumpcyjne w wysokości [...] zł na 2013 r. Przedłożył zeznanie podatkowe za 2012 r., złożone wspólnie z żoną, nie zawierające potwierdzenia daty wpływu do urzędu skarbowego, z którego wynika, że żona uzyskała dochód z tytułu zatrudnienia, emerytury lub renty, umowy zlecenie lub o dzieło w łącznej kwocie [....] zł (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania). Z zeznania tego wynika nadto, że skarżący uzyskał dochód z tytułu zatrudnienia, emerytury lub renty, umowy zlecenie lub o dzieło w łącznej kwocie [...] zł (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania). W zeznaniu tym została wykazana nadpłata w kwocie [...] zł. Dnia [...] skarżący nadesłał zaświadczenie o zarobkach żony, z którego wynika, że była ona zatrudniona w spółce [...] na stanowisku [...] w okresie od [...] do [...] w wymiarze [...] etatu, które ustało z dniem [...]. i otrzymała z tego tytułu wynagrodzenie netto w marcu [...] zł, a w kwietniu [...] zł. W zaświadczeniu tym wskazano, że średni miesięczny dochód za ten okres wyniósł [...] zł netto. Nadesłał także kolejne zaświadczenie o zarobkach żony, z którego wynika, że była ona zatrudniona w spółce [...] na stanowisku [....] w okresie od [...] do [...] i otrzymała z tego tytułu średnie wynagrodzenie netto [...] zł. Przedłożył również umowę zawartą przez żonę w dniu [...] o udzieleniu kredytu konsumenckiego na zakup ratalny [...] za cenę sprzedaży [...] zł (całkowita kwota kredytu [..] zł ), spłacanego w [...] ratach po [...] zł. Nadesłał także umowę z dnia [...] o udzieleniu kredytu gotówkowego żonie na cele konsumpcyjne w wysokości [...] zł (całkowita kwota kredytu [...] zł ), która będzie spłacany w [...] miesięcznych ratach. Przepis art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Z przepisu art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie tego prawa przed wszczęciem postępowania sądowego. W myśl bowiem art. 243 § 1 tej ustawy prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postepowania. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący posiada stałe źródło dochodów z tytułu renty[...] zł, zatrudnienia [...] zł i umowy zlecenie około [...] zł (brutto [...] zł ), co oznacza, że jego miesięczny dochód wynosi około [...] zł netto. Żona skarżącego również osiąga na bieżąco dochody z tytułu renty w wysokości [...] zł miesięcznie. Wspólny dochód małżonków z powyższych źródeł wynosi zatem około [...] zł ([..] zł). Ponadto skarżący we wspomnianym wyżej oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, składanym przez strony wnioskujące o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych, podpisanym dnia [...] (k-5), podał, że w tym dniu żona otrzymuje również dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Powyższe pozwala przyjąć, iż wspólny dochód małżonków wynosi około [...] zł netto miesięcznie. W tej sytuacji utrata przez żonę z dniem [...] dodatkowego źródła dochodu z tytułu zatrudnienia na stanowiskach [...] na podstawie dwóch umów zleceń w łącznej kwocie około [...] zł netto ([...]) nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie wykazał również w wiarygodny sposób jaka jest w rzeczywistości jego sytuacja majątkowa (dochodowa), ponieważ z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego żony w Banku [...] o numerze [....] wynika, że żona posiada jeszcze inny rachunek bankowy w tym banku tj. rachunek oszczędnościowy o numerze [...], na który dnia [...] przelała kwotę [...] zł, a dnia [...] przelała z tego rachunku oszczędnościowego kwotę [...] zł na omawiany wyżej rachunek bankowy. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego żony w Banku [...] wynika ponadto, że posiada ona kolejny rachunek bankowy o numerze [...] z którego dnia [...] przelała kwotę [...] zł (tytuł przelewu zasilenie konta) na nadesłany rachunek bankowy w Banku [...]. Powyższe oznacza, że skarżący uchyla się od nadesłania wszystkich rachunków bankowych żony, pomimo że zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 czerwca 2013 r. został wezwany do nadesłania wyciągów ze wszystkich kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące, w tym również kont i lokat bankowych małżonka. Zauważyć należy, iż z wyciągu z rachunku bankowego żony wynika także, iż dnia [...] wpłaciła na ten rachunek kwotę [...] zł (tytułu transakcji: wpłata gotówki posiadacza, wpłata własna), co oznacza iż żona dysponuje dodatkowymi środkami finansowymi. Wątpliwości budzi również nadesłane wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2012 r, które nie zwiera żadnego potwierdzenia, że zostało złożone w urzędzie skarbowym. Zenanie zostało wypełnione pismem własnoręcznym i zwiera podpisy podatników. Skarżący nie wykazał zatem, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, mimo że na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia te przesłanki. Oceny tej nie zmienia fakt, iż skarżący nadesłał rachunki potwierdzające wysokość wydatków związanych z utrzymaniem tj.: rachunki za prąd [...] zł (kwiecień 2013 r.) i [...] zł (maj 2013 r.) i rachunki za gaz [...] zł (kwiecień 20013 r.) i [...] zł (maj 2013 r.) oraz rachunki za czynsz [...] zł (kwiecień 2013 r.) i [...] zł (maj 2013 r.), [...] zł (luty 2013 r.), dowód wpłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu [...] zł (czerwiec 2013 r.) i dowód wpłaty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w łącznej kwocie [...] zł obejmującej 2012 r. oraz I i II kwartał 2013 r., a także wpłaty dokonane przez córkę w okresie ostatnich trzech miesięcy z tytułu wyżywienia i zakwaterowania w bursie obejmujące: kwiecień [...] zł i [...] zł (łącznie [...] zł), maj [...] zł i [...] zł (łącznie [...] zł), czerwiec [...] zł i [...] zł (łącznie [...] zł). Wybiórcze bowiem wykonanie zarządzenia referendarza sądowego nie pozwala na wiarygodną ocenę jaka jest sytuacja materialna rodziny skarżącego. W świetle powyższego przedstawiona przez skarżącego - w rubryce nr 6 wspomnianego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, składanego w postępowaniu w sprawach cywilnych - struktura wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, wynoszących łącznie [...] zł, obejmująca również wydatki z tytułu dojazdu do pracy skarżącego i jego żony w kwotach [...]zł i [...] zł oraz leki [...] zł i bilet komunikacji miejskiej [...] zł nie stanowi okoliczności pozwalającej na uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przedłożone przez skarżącego umowy o kredyty gotówkowe, zaciągnięte na cele konsumpcyjne oraz umowa w udzielenie kredytu i wydanie płatniczej karty kredytowej (k-36) nie uzasadniają przyznania prawa pomocy, ponieważ zobowiązania publicznoprawne, obejmujące również koszty postępowania sądowego korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami prywatnoprawnymi, do których należą zobowiązania z tytułu kredytów. Z tych względów, na podstawie art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.