IV SO/Wr 21/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska po rozpoznaniu w dniu 13 listopad 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [....] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący pismem, nadanym w urzędzie pocztowym 20 maja 2014 r., wniósł o ustanowienie radcy prawnego w celu sporządzenia skargi do Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...]r. nr SKO [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Następnie pismem referendarza sadowego z dnia 3 lipca 2014 r. został wezwany do złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu. Pismem tym skarżący został również wezwany do nadesłania dokumentów źródłowych. Skarżący na urzędowym formularzu wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu tego formularza wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest inwalidą I grupy i pobiera rentę w wysokości 1900 zł. Z uwagi na ograniczone możliwości finansowe nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego. Nadto posiada duże obciążenia kredytów. Spółka Skarbu Państwa jest mu winna pieniądze, ale nie stać go na pozew do Sądu, a poza tym ponosi stratę. Podał, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. Do formularza przedłożył zeznanie podatkowe za 2013 r., z którego wynika że dochód z tytułu renty wyniósł 24.375.90 zł. Z zeznania tego wynika ponadto, że prowadzi działalność gospodarczą z tytułu której osiągnął przychód w wysokości 172.527,80 zł, i poniósł koszty jego uzyskania w wysokości 184.959,91 zł i wykazał stratę w kwocie 12.432,11 zł. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r. referendarz sądowy w WSA we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim nie wykonał w pełni ani zarządzenia referendarza sądowego z dnia 10 września 2012 r. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było jednak niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. I tak wnioskodawca twierdził, że jest osobą bezrobotną, ale jednocześnie nie nadesłał zaświadczenia z Urzędu Pracy potwierdzającego, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku lub bez tego prawa (poszukująca pracy), a także nie przysłał dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę telefon, leki telewizję, podatek od nieruchomości, czynsz, raty kredytów i pożyczek), wnioskujący nie przedstawił także dowodu zaległości podatkowej o której mówi w pkt 11 formularza PPF. Skarżący wskazał w pkt 5 PPF na dochody z prac dorywczych, sezonowych oraz z pomocy rodziny nie wskazując jednocześnie w pkt 10 na jakiekolwiek kwoty. Pomimo wezwania skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów. W myśl zaś art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu okoliczności wskazane we wniosku, nie są wystarczającym źródłem, w oparciu o które można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, tym bardziej, że okoliczności wskazane przez wnioskodawcę budzą wątpliwości, których - poprzez niezastosowanie się do zarządzeń /wezwań/ - wnioskodawca nie usunął. Wątpliwości takie rodzi przede wszystkim ponoszenie kosztów utrzymania przy braku jakiegokolwiek dochodu wnioskodawcy. Skarżący wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu stwierdził, że Sąd w sposób nieformalny i nie zgodny z prawem podważył zeznanie roczne PIT skarżącego. Zdaniem skarżącego, stwierdzenie, że skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających wysokość straty lub dochodu z tytułu bieżącej działalności gospodarczej, we sytuacji kiedy przedłożył on PIT, jest nie na miejscu i "stanowi zarzut pseudoformalny przez Sąd oszustw podatkowych czy machlojek". Ponadto skarżący stwierdził, że Sąd zażądał od niego zeznania PIT, a nie wezwał go do przestawienia dokumentacji księgowej celem przeprowadzenia kontroli skarbowej. Zgodnie zaś z obowiązującymi przepisami dowód stanowi PIT zaś kontrolę przeprowadza się na podstawie odrębnych przepisów art. 272 ustawy Ordynacja podatkowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwana dalej "p.p.s.a.", stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). W rozpatrywanej sprawie A. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym podkreślić trzeba, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i jej sytuację materialną w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nią kosztów sądowych. Oceniając zatem okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym samym wnioskodawcy nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawca nie nadesłał dokumentów określonych w piśmie referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2014 r., poza zeznaniem podatkowym za 2013 r., co nie pozwala Sądowi na pozytywne rozpatrzenie żądania skarżącego. Skarżący nie nadesłał przede wszystkim dokumentu potwierdzającego, czy rzeczywiście kwota pobieranej renty wynosi 1900 zł. Wskazanie kwoty dochodu z tytułu renty w rubryce nr 10 formularza, obejmującej dochody, nie uchyla obowiązku nadesłania dokumentów źródłowych, określonych w piśmie referendarza sądowego, potwierdzających faktyczną wysokość uzyskiwanego świadczenia. Istotne jest, że z zeznania podatkowego wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, co wskazywałoby, że posiada poza świadczeniem rentowym dodatkowe źródło utrzymania. Okoliczność, że skarżący za rok 2013 poniósł z tego tytułu stratę nie jest wystarczającą okolicznością do przyznania prawa pomocy, w chwili obecnej tj. w listopada 2014 r. Nadto podkreślenia wymaga, że skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających ewentualną stratę lub osiągnięcie dochodu z tytułu bieżącej działalności gospodarczej, co uniemożliwia ustalenie aktualnej sytuacji finansowej skarżącego. Do nadesłania zaś dokumentów potwierdzających wysokość wszystkich dochodów, został skarżący wezwany ww. pismem referendarza sądowego. Przy ocenie bowiem wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody wnioskodawcy ze wszystkich źródeł. Skarżący nie nadesłał także dokumentów potwierdzających w jakich kwotach ponosi wydatki związane z utrzymaniem (np. opłaty za czynsz, gaz, prąd, wodę, wywóz, śmieci, koszty lekarstw). Do nadesłania tych dokumentów skarżący został również wezwany pismem referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2014 r. Powyższe nie pozwala na ocenę, czy poniesienie wspomnianych wydatków uniemożliwia skarżącemu poniesienie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika.. Skarżący nie nadesłał także wyciągu z kont bankowych i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące. Zważyć należy, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wbrew twierdzeniom skarżącego, wezwanie do nadesłania powyższych dokumentów nie stanowi dodatkowej kontroli zeznania PIT przesłanego przez skarżącego, do tutejszego Sądu, a jedynie konieczność udokumentowanie wpływów i wydatków skarżącego, związanych z jego utrzymaniem i możliwością poniesienia wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika profesjonalnego. Przedmiotowe zaś wezwanie ma swoją podstawę w art. 255 p.p.s.a. zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W konsekwencji powyższych ustaleń, w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a tylko wówczas byłaby podstawa do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Z tych zatem względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.