IV SO/Wr 21/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy z wniosku A. M. o wymierzenie grzywny Stowarzyszeniu O. za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: I. wymierzyć Stowarzyszeniu O. grzywnę w wysokości 200 (słownie: dwieście) złotych; II. zasądzić od Stowarzyszenia O. na rzecz A. M. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 10 maja 2024 r. oraz w powołaniu na art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) dalej "p.p.s.a.", A. M. (dalej: wnioskodawczyni, strona) wystąpiła o wymierzenie grzywny Stowarzyszeniu O. (dalej: organ) za nieprzekazanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na jej wniosek z dnia 6 listopada 2023 r. W uzasadnieniu wniosku o wymierzenie grzywny strona podała, że w dniu 3 marca 2024 r. wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku strony o udostępnienie informacji publicznej. Pismem Sądu z dnia 6 marca 2024 r. strona otrzymała informację o przesłaniu złożonej przez nią skargi organowi w celu udzielenia odpowiedzi na skargę i przesłania akt sprawy. Następnie wnioskodawczyni podała, że w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Sądu, która miała miejsce w dniu 4 kwietnia 2024 r., uzyskała informację o braku wywiązania się, na ten dzień, przez organ z obowiązku przesłania Sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W dniu 3 marca 2024 r. na adres do doręczeń elektronicznych Sądu (e-PUAP) wpłynęła wniesiona przez stronę skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek strony z dnia 6 listopada 2023 r. Pismem z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt IV DK/Wr 37/24, Sąd przesłał skargę organowi celem udzielenia odpowiedzi na skargę oraz nadesłania akt sprawy. Przedmiotowa skarga została doręczona organowi w dniu 7 marca 2024 r. (k. 9 akt sądowych). Następnie w dniu 16 maja 2024 r. (k. 12 akt sądowych), przy piśmie Sądu z dnia 15 maja 2024 r., organowi został doręczony wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi strony wniesionej w dniu 3 marca 2024 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy celem udzielenia odpowiedzi na wniosek. Pismem z dnia 1 czerwca 2024 r. (data nadania: 3 czerwca 2024 r.) organ udzielił odpowiedzi na wniosek oraz przesłał do tut. Sądu skargę, nieuwierzytelnioną kserokopię wniosku o udzielenie informacji publicznej z 6 listopada 2023 r. oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru wniosku strony. W treści odpowiedzi organ wskazał, że skarga wnioskodawczyni wraz z aktami sprawy nie została przesłana w terminie do Sądu wskutek omyłki. W związku z tym organ wnosi o niewymierzanie mu grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę wraz aktami sprawy. Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że skarga strony na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 6 listopada 2023 r. została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Wr 502/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W rozstrzyganej sprawie skarga na bezczynność dotyczy udostępnienia informacji publicznej, a w myśl art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 - dalej: u.d.i.p.) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Przepis art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowi lex specialis w stosunku do przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowi obowiązek działania organu władzy publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny. Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca (mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji publicznej ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna pełni również funkcję prewencyjną albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji jak i przez inne organy administracji publicznej. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OZ 328/12). Wskazać należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj. przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Jak wskazano powyżej, w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej organ przekazuje sądowi skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od dnia jej otrzymania. W rozpoznawanej sprawie skarga została doręczona do organu w dniu 7 marca 2024 r., jak wskazuje data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma Sądu przekazującego organowi skargę celem udzielenia odpowiedzi na skargę oraz nadesłania akt sprawy (k. 24). Zatem winna być przekazana do Sądu wraz z odpowiedzią i kompletnymi aktami sprawy najpóźniej w dniu 22 marca 2024 r., czego jednak organ nie uczynił. Skarga wraz odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy - tj. kopią wniosku strony o udzielenie informacji publicznej z dnia 6 listopada 2023 r. oraz kopią zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki - organ przekazał Sądowi w dniu 3 czerwca 2024 r. Analizując okoliczności faktyczne sprawy, Sąd nie ma wątpliwości, że organ rażąco naruszył art. 21 pkt 1 u.d.i.p. bowiem wykonał wynikającą z tego przepisu dyspozycję z ponad dwumiesięcznym przekroczeniem terminu jaki wprowadza wymieniony przepis. Należy wyraźnie podkreślić, że do naruszenia obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. (tu: art. 21 pkt 1 u.d.i.p.) dojdzie zarówno w sytuacji, gdy organ administracji publicznej w zakreślonym przepisami prawa terminie od dnia wniesienia skargi nie przekaże skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego, jak i w sytuacji, gdy organ przekaże do sądu wyłącznie niektóre z dokumentów, do których przekazania jest zobligowany. W sprawie niewątpliwie organ uchybił terminowi ustawowemu w zakresie przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę wraz z aktami sprawy. Okoliczności tej nie kwestionuje również organ. W nawiązaniu do stanowiska organu, zawartego w odpowiedzi na wniosek, w przedmiocie przypadkowej omyłki, jako przyczyny uchybienia terminowi z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., stwierdzić trzeba, że nie mogą być uzasadnieniem dla niewywiązania się z obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. (tu: art. 21 pkt 1 u.d.i.p.) argumenty oparte na problemach wewnętrznych w działalności organu, w tym zaniedbaniach jego pracowników (tak m.in. w wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OZ 360/05 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SO/Kr 8/10). Przekazanie skargi, jaką strona wniosła do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, wraz odpowiedzią na skargę oraz kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy, w terminie 15 dni od dnia jej otrzymania, jest bezwzględnym obowiązkiem organu. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w ocenie Sądu, wymierzona grzywna jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów prawa przez organ. Wymiar grzywny należy do uznania sądu i zależny jest, jak już wyżej wskazano, od stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Organ naruszył ciążący na nim obowiązek przekazując do Sądu skargę, odpowiedź na skargę i akta sprawy z ponad dwumiesięcznym opóźnieniem. Nie wyjaśnił również powodów niedochowania terminu określonego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Na stopień naruszenia przez organ wymienionego przepisu, tym samym na zasadność wymierzonej grzywny wpływ ma okoliczność, że Sąd przekazując organowi pismem z dnia 6 marca 2024 r. wniesioną bezpośrednio do Sądu skargę strony pouczył organ o obowiązku wynikającym z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Jak wynika z poczynionych ustaleń, organ nie zastosował się do treści pouczenia. Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak sentencji postanowienia.