IV SO/Wr 22/17

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie świadczeń alimentacyjnych dłużnika umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 22 maja 2017 r. strona skarżąca wniosła o wyznaczenie adwokata z urzędu do prowadzenia sprawy przed sądem dotyczącej umorzenia alimentów, a także do prowadzenia sprawy przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. W piśmie tym ponadto strona podała, że przebywa w zakładzie karnym, gdzie nie pracuje i nie posiada majątku, a ponadto jest osobą bezdomną. Pismem Sądu z dnia 29 maja 2017 r., mającym na celu wykonanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 maja 2017 r., wezwano stronę do podania czy i jakie decyzje administracyjne zostały wydane w sprawie, daty i numeru tych decyzji, ponieważ bez powyższych danych nie można nadać sprawie właściwego biegu. W odpowiedzi na to pismo, strona pismem z dnia 8 czerwca 2017 r. podała, że w związku z powyższym pismem Sądu z dnia 25 maja 2017 r. w załączeniu przesyła pismo dotyczące sprawy, w której ma ją reprezentować adwokat oraz uzupełnić pismo. Strona skarżąca do tego pisma dołączył pismo Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [..] nr [..] przesyłające wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. odwołanie strony nadane przez stronę dnia 22 maja 2017 r. Z treści tego pismo wynika ponadto, że wraz z tym pismem przesłano dokumentację dotyczącą świadczeń alimentacyjnych w sprawie dłużnika – strony skarżącej. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, zawarty w piśmie z dnia 22 maja 2017 r. i sprecyzowany w piśmie z dnia 8 czerwca 2017 r. Przepis art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W myśl art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 p.p.s.a.). Z treści art. 245 § 3 p.p.s.a. wynika, że ustanowienie adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Złożony w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie tego prawa w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, a także jako wniosek o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego przed wojewódzkim sądem administracyjnym, na co wskazuje zarówno treść pisma z dnia 22 maja 2017 r. w którym strona podała, że wnosi o ustanowienie adwokata do prowadzenia sprawy przed SKO jak i przed sądem, a także treść późniejszego pisma strony z dnia 8 czerwca 2017 r. wraz z załącznikiem, z których wynika, iż sprawa w której ma reprezentować stronę adwokat dotyczy odwołania od decyzji w sprawie świadczeń alimentacyjnych dłużnika przesłanego przez organ I instancji do organu II instancji, czyli SKO. Zatem rozpoznawany obecnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata został złożony na etapie toczącego się przed organami administracji postępowania odwoławczego, które w dacie sporządzenia tego wniosku, tj. 22 maja 2017 r. nie zostało jeszcze zakończone, skoro z treści powyższego pisma organu I instancji z dnia [...]r. wynika, że odwołanie zostało nadane (przesłane) przez skarżącego także dnia 22 maja 2017 r. i organ I instancji przekazał je do organu odwoławczego wspomnianym pismem z dnia [...]r. W momencie wniesienia powyższego wniosku nie zostało zakończone postępowanie odwoławcze przed organem II instancji (SKO), a więc nie wydano ostatecznego rozstrzygnięcia np. decyzji lub postanowienia, podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W myśl zaś art. 52 § 1 p.p.s.a skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Z § 2 tego przepisu wynika, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W tej sytuacji rozpoznanie wniosku w zakresie dotyczącym przyznania prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego stało się zbędne, skoro wniosek ten został złożony przedwcześnie, gdyż w obrocie prawnym w momencie wniesienia tego wniosku nie pozostaje rozstrzygnięcie organu II instancji, które mogłoby podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zbędne jest także rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują kwestii przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed organami administracji, lecz dotyczą wyłącznie przyznania prawa pomocy w toku trwającego postępowania sądowego lub przyznania prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego, tj. w celu wniesienia skargi, co wynika z treści powołanego wyżej art. 243 p.p.s.a. Ponadto kwestie związane z nieodpłatną pomocą prawną w postępowaniu przedsądowym reguluje odrębna ustawa tj. ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej i edukacji prawnej (Dz. U. poz. 1255). W tej sytuacji rozpoznanie wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata z urzędu stało się zbędne, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie powołanego wyżej art. 249a p.p.s.a. Powyższe rozstrzygnięcie nie wyklucza ponownego złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie dotyczącej świadczeń alimentacyjnych dłużnika, po zakończeniu postępowania przed organem odwoławczym i wydaniu przez ten organ rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.