IV SO/Wr 22/17

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 18 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu; II. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 lipca 2017 r. umorzono postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 22 maja 2017 r. o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego, sprecyzowanym dodatkowo w piśmie z dnia 8 czerwca 2017 r. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano m. in., że rozpoznanie powyższego wniosku w zakresie dotyczącym przyznania prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego stało się zbędne, skoro wniosek ten został złożony przedwcześnie, gdyż w obrocie prawnym w momencie wniesienia tego wniosku nie pozostaje rozstrzygnięcie organu II instancji, które mogłoby podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W dacie sporządzenia tego wniosku nie zostało bowiem jeszcze zakończone postępowanie odwoławcze. W postanowieniu stwierdzono również, iż zbędne jest także rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują kwestii przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed organami administracji, lecz dotyczą wyłącznie przyznania prawa pomocy w toku trwającego postępowania sądowego lub przyznania prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego, tj. w celu wniesienia skargi, co wynika z treści art. 243 p.p.s.a. Dodano w nim, że kwestie związane z nieodpłatną pomocą prawną w postępowaniu przedsądowym reguluje odrębna ustawa tj. ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej i edukacji prawnej (Dz. U. poz. 1255). W postanowieniu tym wskazano także, że powyższe rozstrzygnięcie nie wyklucza ponownego złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie dotyczącej świadczeń alimentacyjnych dłużnika, po zakończeniu postępowania przed organem odwoławczym i wydaniu przez ten organ rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Postanowienie to skarżący odebrał w dniu 8 sierpnia 2017 r. k- 30 i nie zostało ono zaskarżone poprzez wniesienie sprzeciwu. Następnie pismem z dnia 21 sierpnia 2017 r. k- 25 skarżący złożył, tego samego dnia, w [...] kolejny wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w celu napisania skargi oraz dalszej reprezentacji przed sądem w sprawie dotyczącej decyzji SKO we [...] nr SKO [...], która została mu doręczona w dniu 10 sierpnia 2017 r. Do pisma tego dołączył zaświadczenie [...] z dnia [...] z którego wynika, że przebywa w jednostkach penitencjarnych od dnia [...]. jako [...] i pozostaje do dyspozycji [...], a także odbywa karę pozbawienia wolności, której koniec przypada na dzień [...] W związku z powyższym wnioskiem, zawartym w piśmie z dnia 21 sierpnia 2017 r., pismem referendarza sądowego z dnia 30 sierpnia 2017 r. wezwano skarżącego do złożenia tego wniosku na wymaganym urzędowym formularzu. Pismo to zostało przekazane do Biura Podawczego Sądu w dniu 31 sierpnia 2017 r. (adnotacja zawarta w tym piśmie k-28). W odpowiedzi na to pismo, skarżący w dniu 6 września 2017 r. złożył w administracji [...] (koperta k- 35) na urzędowym formularzu podpisanym dnia 6 września 2017 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Na kopercie, w której przesłano ten wniosek, znajduje się stempel poczty z datą 7 września 2017 r. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący podniósł, że jest osobą bezdomną, przebywa w [...] i nie jest zatrudniony w tej jednostce i w związku z tym nie posiada środków pieniężnych. Ponadto podał, że nie ma żadnych dochodów i nie posiada żadnego majątku. Wniosek złożony na urzędowym formularzu podpisany dnia 6 września 2017 r. został zakwalifikowany jako wniosek wniesiony w siedmiodniowym terminie określonym w piśmie referendarza sądowego z dnia 30 sierpnia 2017 r. wzywającym do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez jego złożenie na wymaganym formularzu, ponieważ pismo referendarza zostało przekazane do Biura Podawczego Sądu w dniu 31 sierpnia 2017 r. k-28, a skarżący złożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w administracji [...] w dniu 6 września 2017 r. (koperta k- 35), a ponadto na kopercie, w której przesłano ten wniosek, znajduje się stempel poczty z datą 7 września 2017 r. (31.08 + 7 dni= 7.09). Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 dalej; p.p.s.a.) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl zaś art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu. Wniosek o prawo pomocy został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego (art. 243 p.p.s.a.) skoro został on złożony przed wniesieniem skargi do Sądu. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Mając na uwadze, że skarżący obecnie przebywa w [...] i jednocześnie odbywa długoletnią karę pozbawienia wolności i obecnie nie uzyskuje dochodów z tytułu zatrudnienia w tej jednostce i nie posiada majątku, przyjąć trzeba, iż wykazał on, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Z tych względów należało, w pkt I sentencji, przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W tej sytuacji rozpoznanie tego wniosku stało się zbędne, a postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i 249a w związku z art. 239 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 2 pkt 7 i art. 243 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.