IV SO/Wr 26/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. K. (zwany dalej wnioskodawcą lub stroną) wystąpił na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zarówno zwolnienie z kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata z urzędu. Z dołączonej do wniosku skargi, skierowanej bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wynika, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność Rady Gminy M. "w kwestii braku odpowiedzi, dotyczącej sprawy nieudzielenia stronie przez jednostkę budżetową – tj. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej – zasiłku, gdzie podpisano stosowne dokumenty przez stronę." W efekcie wezwania wnioskodawcy przez tutejszy Sąd doprecyzował on w pismach z 7 stycznia 2015 r., że jego intencją była skarga na Radę Gminy w kwestii "zupełnego braku odpowiedzi jak i wyjaśnienia, jakie były losy zaginionej kwoty" przyznanej przez organ pomocy społecznej, która to sprawa została przez niego podniesiona w skardze na jednostkę budżetową urzędu gminy. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy strona podkreśliła, że nie jest w stanie ponieść przyszłych kosztów postępowania z uwagi na niepełnosprawność ruchową oraz przewlekłe schorzenia, które wymagają specjalistycznego leczenia i rehabilitacji oraz znaczne obciążenia finansowe wynikające z zajęć komorniczych oraz pomocy udzielanej swojej matce. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 zd. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 245 § 1 – 3 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym albo częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego bądź rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Podkreślić jednak należy, że prawo pomocy nie jest uprawnieniem przysługującym bezwzględnie i w oderwaniu od sprawy, której dotyczy bądź dotyczyć będzie. Zgodnie bowiem z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy, dołączonej do niego skargi oraz wyjaśnień udzielonych przez stronę na etapie postępowania sądowego wynika, że przedmiotem zaskarżenia jest niewłaściwe – zdaniem strony – rozpoznanie przez radę gminy jego skargi na działalność jednostki organizacyjnej urzędu gminy (gminnego ośrodka pomocy społecznej) w zakresie rozdysponowania środkami finansowymi pochodzącymi z przyznanego wnioskodawcy zasiłku. Sformułowany w powyższy sposób zakres zaskarżenia stanowi w istocie skargę uregulowaną w rozdziale 2 (skargi), działu VIII (skargi i wnioski) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie "k.p.a."), której przedmiotem może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie sprawy. Opisany przedmiot zaskarżenia należy w pierwszej kolejności odnieść do katalogu aktów i czynności z zakresu administracji publicznej podlegających kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne, badając tym samym czy sprawa, którą zamierza zainicjować strona mieści się w kompetencjach tego sądu, co wiąże się również z kwestią dopuszczalności wniosku o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a. W myśl § 3 tego przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisu ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w ustawie. Z powyższego wyliczenia wynika, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawach skarg na działalność, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego bądź jednostki organizacyjne danej gminy, w obszarze uregulowanym przez przepisy działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczącego rozpoznawania przez te organy skarg powszechnych. W świetle powyższego przyjąć należy, że tak sformułowany przez stronę przedmiot zaskarżenia należy uznać za niemieszczący się we właściwości sądu administracyjnego, zaś skargę w tym zakresie należałoby uznać za niedopuszczalną, a tym samym oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. W kontekście zastosowania tego przepisu bezzasadność skargi należy bowiem łączyć nie tylko z jej merytoryczną oceną, ale i z możliwością jej wniesienia. Wnioskodawcy nie przysługuje zatem prawo pomocy w celu zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego skargą, która byłaby niedopuszczalna i z tego względu nie podlegałaby kontroli sądu administracyjnego. Przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., znajduje bowiem również zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przed wszczęciem postępowania sądowego, tzn. wtedy gdy skarga (pismo procesowe) nie została jeszcze wniesiona do sądu, zaś z wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w celu wszczęcia postępowania sądowego, wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż przedmiotem zaskarżenia nie jest żaden z aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 14 stycznia 2009 r., sygn. akt II SO/Ol 35/08). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 247 w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.