IV SO/Wr 29/17

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L. U. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu przed wszczęciem postępowania sądowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu; II. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Strona skarżąca pismem złożonym w Sądzie 12 lipca 2017 r., a następnie na urzędowym formularzu z dnia 25 lipca 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu w osobie W. M. i zwolnienie od kosztów sądowych przed wszczęciem postępowania sądowego dotyczącego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] odmawiającej przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. W jego uzasadnieniu podała, że wnosi o wyznaczenie wyżej wymienionego radcy prawnego, który pomógł jej sporządzić powyższe wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych podczas konsultacji w [...]. Posiada [...] obywatelstwo, ale w latach [..] mieszkała na [..], włada językiem [...] tylko w mowie i nie potrafi samodzielnie sporządzić skargi do sądu, gdyż nie potrafi pisać w języku [..]. Mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z matką w mieszkaniu należącym do matki. Nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, gdyż utrzymuje się z emerytury [...], która wynosi [...] zł miesięcznie, tj. [...] zł kwartalnie, a matka otrzymuje emeryturę w P. w wysokości [..] zł miesięcznie oraz emeryturę [..] w kwocie [...] zł miesięcznie tj. [..] zł kwartalnie. Dane te potwierdzają wydruki z rachunków bankowych. Wspólny ich miesięczny dochód wynosi [..] zł. Z informacji organów rentowych wynika, że w 2016 r. matka strony uzyskała dochód w wysokości [...]zł, a w 2015 r. w kwocie [..] zł. Z decyzji której ma dotyczyć skarga oraz z przedłożonych dokumentów wynika ponadto, że matka strony jest w [...] wieku i posiada [..] stopień niepełnosprawności. Podatek od nieruchomości wynosi [..] zł rocznie, a roczna opłata za węgiel wynosi 1200 zł. Pozostałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: nieczystości 30 zł, gaz 49 zł, prąd 37 zł, telefon 32 zł, woda 45 zł, leki matki 190 zł, wyżywienie 750 zł, chemia 100 zł, ubrania 100 zł. Oświadczyła, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych oraz wierzytelności. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Mając na uwadze, że strona skarżąca wraz z matką utrzymują się z niskich świadczeń emerytalnych i nie posiadają majątku, poza mieszkaniem należącym do matki, a także okoliczność sprawowania opieki nad chora matką i wysokość wykazanych wydatków zwianych z utrzymaniem, przyjąć trzeba, że wykazała ona, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego urzędu. Z tych względów w pkt I sentencji przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Nie przeczy temu okoliczność, iż strona skarżąca skorzystała w ramach konsultacji w [...] z pomocy wyżej wymienionego radcy prawnego w sporządzeniu wniosku o prawo pomocy. Możliwość taką przewiduje bowiem np. art 46 ustawy o pomocy społecznej, z którego ust. 1 wynika, że poradnictwo specjalistyczne, w szczególności prawne, psychologiczne i rodzinne, jest świadczone osobom i rodzinom, które mają trudności lub wykazują potrzebę wsparcia w rozwiązywaniu swoich problemów życiowych, bez względu na posiadany dochód, a z ust. 2 tego przepisu wynika, że poradnictwo prawne realizuje się przez udzielanie informacji o obowiązujących przepisach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, zabezpieczenia społecznego, ochrony praw lokatorów. Ponadto w myśl odrębnej regulacji zwartej w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1255) nieodpłatna pomoc prawna obejmuje sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Ustawa ta dotyczy pomocy prawnej w postępowaniu przed sądowym i zgodnie z uchwałą Senatu z dnia 25 lipca 2015 r. (druk nr 3751), podjęta w toku procedury legislacyjnej dotyczącej tej ustawy - nieodpłatna pomoc prawna powinna sprowadzić się do dokonania czynności polegającej na sporządzeniu projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, po to, by następnie pełnomocnik już wyznaczony dla strony w oparciu o przepisy procesowe, tj. np. na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sporządził pismo inicjujące postępowanie główne. Nieodpłatna pomoc prawna, świadczona na podstawie przepisów omawianej ustawy, polegająca na sporządzeniu projektu pierwszego pisma w sprawie jest nieuzasadniona i nie jest konieczna. Z tych względów Senat wprowadził poprawkę nr 1 polegająca na wykreśleniu w art. 3 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej punktu 4 tego przepisu, który miał stanowić, że nieodpłatna pomoc prawna obejmuje także sporządzenie projektu pisma wszczynającego postępowanie sądowe lub sądowoadministracyjne. Sporządzenie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego należy zatem do kompetencji pełnomocnika ustanowionego z urzędu na podstawie przepisu art. 243 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony właśnie m. in. przed wszczęciem postępowania, a nie tylko w toku postępowania. Przyznanie stronie prawa pomocy przed wszczęciem postepowania sądowego poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu uprawnia zatem tego pełnomocnika do sporządzenia skargi do sądu. Ponadto w myśl art. 244 § 3 p.p.s.a. jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. W tej sytuacji Sąd przesyłając na podstawie art. 253 § 1 p.p.s.a. odpis postanowienia przyznającego prawo pomocy poinformuje zgodnie z art. 244 § 3 p.p.s.a. właściwą okręgową izbę radców prawnych, iż strona skarżąca we wniosku o prawo pomocy wskazała konkretnego racę prawnego. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. "a" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z dotyczących pomocy i opieki społecznej. W tej sytuacji rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne, a postepowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i 249a w związku z art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.