IV SO/Wr 36/17

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu przed wszczęciem postępowania sądowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu; II. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący pismem z dnia 16 października 2017 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych w celu sporządzenia skargi na decyzję SKO w [...] z dnia [...] nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego. Pismo to zostało przesłane do Sądu, przez SKO pismem z dnia 26 października 2017 r. W piśmie tym skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Jest osobą samotną i schorowaną. Jego miesięcznym dochodem jest emerytura w kwocie [...] zł. Z tych względów nie posiada środków finansowych na zlecenie sprawy adwokatowi lub radcy prawnemu. Do pisma tego dołączył odcinek emerytury za październik 2017 r. (przekaz pocztowy) z którego wynika, że świadczenie to jest wypłacane skarżącemu jedynie w kwocie [...] zł, a całkowity dochód wynosi [...] zł, zaliczka na podatek 194 zł, składka zdrowotna 210,85 zł. Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 3 listopada 2017 r. poinformowano skarżącego, że zawarty w piśmie z dnia 16 października 2017 r. wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych, który został przesłany do Sądu przez SKO, został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych przed wszczęciem postępowania sądowego przed wojewódzkim sądem administracyjnym dotyczącego opisanej wyżej decyzji SKO. W związku z powyższym wnioskiem, pismem tym, przesyłano stronie skarżącej urzędowy formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej obowiązujący w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu jego wypełnienia, podpisania i przesłania do Sądu w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (zgodnie z art. 257 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W piśmie tym wskazano także, że w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania tego pisma należy dołączyć kserokopię dokumentów źródłowych i wyjaśnień w celu ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej (art. 255 cytowanej ustawy). W odpowiedzi na to pismo skarżący złożył na urzędowy formularzu wniosek o wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W rubryce dochody podał, że otrzymuje wyłącznie emeryturę w wysokości [...]5 zł netto miesięcznie i w rubryce nr 5 uzasadnienie wyjaśnił, że jest to kwota po potrąceniach komorniczych z tytułu świadczeń alimentacyjnych. Wypłacana kwota emerytury nie wystarcza na pokrycie wydatków na leki, które wynoszą około 100 zł miesięcznie i wyżywienie. Podał, że nie posiada nieruchomości oraz przedmiotów i papierów wartościowych, wierzytelności i oszczędności. Do wniosku tego dołączył odcinek emerytury za listopad 2017 r. (przekaz pocztowy- potwierdzenie wypłaty/odbioru) z którego również wynika, że świadczenie to jest wypłacane skarżącemu jedynie w kwocie [...] zł, a całkowity dochód wynosi [...] zł, zaliczka na podatek 194 zł, składka zdrowotna 210,85 zł. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej p.p.s.a.) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. W myśl zaś art. 243 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek o prawo pomocy został zatem zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego, o którym mowa w art. 243 p.p.s.a., skoro został on złożony w celu sporządzenia skargi na wskazaną wyżej decyzję SKO. Mając na uwadze, że skarżącemu wypłacana jest za pośrednictwem przekazu pocztowego niska kwota świadczenia emerytalnego z powodu prowadzonej egzekucji komorniczej oraz brak majątku przyjąć trzeba, że strona skarżąca wykazała, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Z tych względów w pkt I sentencji należało przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że strona skarżąca jest zwolniona z kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. "a" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Strona skarżąca jest zatem, na podstawie powołanego wyżej art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy, zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, które w myśl art. 211 p.p.s.a. obejmują opłaty sądowe (czyli wpis sądowy i opłaty kancelaryjne) i zwrot wydatków (art. 211 w związku z art. 212 i art. 213 p.p.s.a.). W tej sytuacji rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i 249a w związku z art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.