IV SO/Wr 43/17

Ewa Orłowska starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. z dnia 8 listopada 2017 r. o zwolnienie od kosztów sądowych z wniosku Z. R. z dnia 8 listopada 2017 r. o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we [...] grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku z dnia 8 listopada 2017 r. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku z dnia 8 listopada 2017 r. o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Pismem z dnia 8 listopada 2017 r. skarżący złożył m. in. sprzeciw od postanowienia referendarza sadowego z dnia 20 października 2017 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 645/17 umarzającego postępowanie z wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych, który zawarty w był w treści skargi o sygn. akt IV SA/Wr 645/17. W piśmie tym skarżący zawarł także wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Do pisma tego dołączył złożony na urzędowym formularzu, podpisanym tego samego dnia), wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w którym podał, że wniosek ten dotyczy również wniosku o ukaranie organu grzywną w trybie art. 55 p.p.s.a. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 listopada 2017 r. sprawa z wniosku o wymierzenie organowi grzywny została zarejestrowana pod niniejszą sygn. akt IV SO/Wr 43/17. Do akt tych dołączono kopię pisma z dnia 8 listopada 2017 r. oraz kopię załącznika i kopię wniosku PPF z dnia 8 listopada 2017 r. Postanowieniem Sądu z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SO/Wr 43/17 odrzucono jako niedopuszczalny wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek skarżącego o zwolnienie z kosztów sądowych złożony wraz z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny, zarejestrowany pod sygn. akt IV SO/Wr 43/17. Przepis art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Kluczowe dla prawidłowej wykładni przytoczonego przepisu jest ustalenie znaczenia zwrotu "zbędne". Na gruncie reguł języka powszechnego zwrot "zbędny" oznacza tyle, co taki, który nie jest koniecznie potrzebny i bez którego można się obejść [tak: Wielki Słownik Języka Polskiego, dostępny pod adresem: http://www.wsjp.pl]. W myśl art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych wraz z wnioskiem z dnia 8 listopada 2017 r. o wymierzenie organowi grzywny, o której mowa w art. 55 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, że sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, w razie niezastosowania się przez organ do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, czyli w razie nieprzekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08 (publ. ONSAiWSA z 2008 r., nr 3, poz. 42), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pobiera się wpis sądowy. W uzasadnieniu wskazanej uchwały stwierdzono ponadto, że przedmiot postępowania w sprawie wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu nie pozostaje w żadnym związku z przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej z tejże skargi. Pierwsze z wymienionych postępowań nie zmierza bowiem do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej, zaś jego celem jest w zasadzie tylko przymuszenie organu do wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji, nawet gdyby w postępowaniu ze skargi strona korzystała z przedmiotowego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, o jakim mowa w art. 239 pkt 1 p.p.s.a., to okoliczność ta nie miałaby znaczenia dla istnienia obowiązku poniesienia kosztów sądowych w związku ze złożeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Mimo, iż w niniejszej sprawie w związku ze złożeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny strona nie korzysta z ustawowego zwolnienia z kosztów sądowych, to jednak rozpoznanie wniosku strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, złożonego równocześnie z opisanym wnioskiem o wymierzenie grzywny, stało się zbędne z uwagi na to, że wniosek o wymierzenie grzywny został odrzucony postanowieniem Sądu z dnia 17 stycznia 2018 r. i związku z tym nie wzywano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie grzywny. Z chwilą odrzucenia wniosku (skargi) postępowanie sądowe kończy się, a więc nie ma konieczności zwalniania strony skarżącej z kosztów sądowych. Ponadto w myśl art. 222 p.p.s.a. - znajdującego na podstawie art. 64 § 3 p.p.s.a. odpowiednie zastosowanie do wniosku wszczynającego postępowanie sądowe, w tym wniosku o wymierzenie organowi grzywny - nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega ono odrzuceniu. Podobne stanowisko zostało wyrażone np. w postanowieniu WSA w Olsztynie z dnia 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Ol 831/16, w którym przyjęto, że rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy staje się zbędne m.in. w sytuacji odrzucenia jego skargi, mimo braku rozpoznania żądania skarżącego przyznania mu prawa pomocy. W takiej sytuacji rozpoznawanie wniosku w tym zakresie staje się zbyteczne. Również w post. Tutejszego Sądu z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 584/17 przyjęto, że w sytuacji gdy skarga podlegała odrzuceniu, to rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na tą chwilę stało się zbędne. W tej sytuacji rozpoznanie wniosku strony dnia 8 listopada 2017 r. o zwolnienie od kosztów sądowych, złożonego razem z wnioskiem z dnia 8 listopada 2017 r. o wymierzenie organowi grzywny, stało się zbędne, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. Jednocześnie wyjaśnić należy, że umorzenie postępowania w sprawie prawa pomocy w aktualnym stanie faktycznym nie pozbawia strony możliwości wystąpienia z ponownym wnioskiem, jeśli ten stan się zmieni na przykład z racji wniesienia przez stronę środka zaskarżenia na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wymierzenie grzywny. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.