IV SO/Wr 6/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie niewykonania przez komornika sądowego pkt I sentencji postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...], sygnatura akt [...] uchylającego czynność komornika, polegającą na ustaleniu opłaty egzekucyjnej na dzień 9 lipca 2009 r., w kwocie 1273,26 zł. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący złożył na urzędowym formularzu, podpisanym dnia 1 marca 2014 r., wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W rubryce nr 3 tego formularza obejmującej informacje o przedmiocie zaskarżenia wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest "brak jakiejkolwiek odpowiedzi komornika sądowego dotyczącej postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...], sygnatura akt [...]". Postanowienie to jest jednym z załączników do tego formularza. Z sentencji tego postanowienia wynika, że w pkt I Sąd Rejonowy uchylił czynność komornika polegającą na ustaleniu opłaty egzekucyjnej na dzień 9 lipca 2009 r. w kwocie 1273,26 zł, a w pkt II oddalił w pozostałym zakresie skargę na czynności komornika sądowego w sprawie egzekucyjnej o sygn. akt [...]. Z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego wynika nadto, że Sąd ten uchylił w pkt I czynność komornika polegającą na ustaleniu opłaty egzekucyjnej w wysokości 1273,26 zł i nakazał komornikowi ponowne jej ustalenie na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tj., Dz. U. z 2011 r. nr 231, poz. 1376 ze zm.; dalej ustawa o komornikach sadowych i egzekucji). W rubryce nr 11 obejmującej "inne dane, które składający wniosek o przyznanie prawa pomocy uważa za istotne" skarżący podał, że jedno z postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego przewiduje możliwość składania skargi na komornika w zakresie kosztów egzekucyjnych. W jego sprawie komornik zaś w żaden sposób nie odpowiedział na postanowienie Sądu Rejonowego w kwestii wspomnianych kosztów egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne nie zostały mu zwrócone przez komornika i nie zna drogi odwoławczej w tym zakresie. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że nie posiada wykształcenia prawniczego i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Pracuje poza miejscem stałego zameldowania i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1600 zł netto, a dojazd do miejsca zameldowania wynosi 160 zł miesięcznie. Opłata za wynajem mieszkania wynosi 650 zł, a opłata za prąd wynosi około 850 zł (425 miesięcznie), telefon 30 zł. Powyższe wskazuje, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia do sądu administracyjnego skargi na niewykonanie przez komornika sądowego pkt I sentencji postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...], sygnatura akt [...] uchylającego czynność komornika polegającą na ustaleniu opłaty egzekucyjnej na dzień 9 lipca 2009 r. w kwocie 1273,26 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z treści art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym, które na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Natomiast w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., odnosi się do skargi wszczynającej postępowanie przed sądem administracyjnym. W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w przytoczonym art. 247 p.p.s.a. Skarżący, złożył bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy w celu sporządzenia i wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na niewykonanie przez komornika sądowego pkt I sentencji postanowienia Sądu Rejonowego uchylającego czynność komornika polegającą na ustaleniu wyżej wymienionej opłaty egzekucyjnej. Wskazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy postanowienie Sądu Rejonowego uchylające w pkt II sentencji czynności komornika polegającą na ustaleniu opłaty egzekucyjnej zostało podjęte w postępowaniu cywilnym wskutek skargi skarżącego wniesionej do Sądu Rejonowego na czynności komornika sądowego w sprawie egzekucyjnej. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że skarżący kwestionował wszelkie koszty i opłaty egzekucyjne oraz zajęcie wynagrodzenia za pracę, a prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczy obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniego dziecka. Akty i czynności z zakresu działalności administracji publicznej podlegające kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne określa zaś przepis art. 3 § 2 pkt 1 – 8 i § 3 p.p.s.a.. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4a) pisemne interpretacje prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a. W myśl § 3 tego przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisu ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w ustawie. Z wyliczenia spraw podlegających właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego wynika, że sąd ten nie jest właściwy w sprawach skarg na niewykonanie przez komornika sądowego postanowienia sądu rejonowego uchylającego opłatę egzekucyjną i nakazującego ponowne ustalenie tej opłaty. Sąd administracyjny nie jest powołany bowiem do kontrolowania spraw z zakresu działalności komorników sądowych, ponieważ w tym zakresie mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Zgodnie z art. 767 § 1 k.p.c. na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, natomiast z art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wynika, że nadzór zwierzchni nad działalnością komorników i działalnością samorządu komorniczego sprawuje Minister Sprawiedliwości przez prezesów sądów okręgowych, sędziów - wizytatorów, a w zakresie kontroli finansowej - przez osoby upoważnione. Podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, uregulowanym przepisami kpc, jest skarga na czynności komornika, która zarazem stanowi środek nadzoru sądu nad komornikiem. Służy ona na wszelkie czynności komornika - rozstrzygające i faktyczne - oraz na zaniechanie dokonania przez niego czynności. Nieliczne czynności komornika nie podlegają zaskarżeniu skargą, np. plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji oraz, co podkreśla się w piśmiennictwie, te czynności, których negatywnych skutków nie da się usunąć za pomocą skargi. W komentarzu do art. 767 kpc (Olimpia Marcewicz. Komentarz do art. 767 kpc, LEX) stwierdzono ponadto, że w doktrynie i orzecznictwie dokonuje się wyraźnego rozróżnienia zaniechania dokonania czynności przez komornika i jego bezczynności, przy czym skarga, o której mowa w art. 767, przysługuje jedynie w tym pierwszym przypadku. Zaniechanie dokonania czynności polega na tym, że komornik zaniedbuje obowiązek dokonania konkretnej czynności, do czego wyraźnie obliguje go przepis prawa (np. niewykonanie obowiązku zawiadomienia dłużnika o wszczęciu egzekucji, niedokonanie zajęcia ujawnionego mienia dłużnika). Z kolei bezczynność komornika wyraża się nie w zaniechaniu wykonania obowiązku wynikającego z ustawy, lecz w innym od zaniechania zachowaniu się komornika, np. niedokonywaniu w ogóle żadnych czynności w sprawie (np. zgodnie z art. 45a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji komornik podejmuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku wierzyciela, czynności niezbędne do skutecznego przeprowadzenia egzekucji), niedokonywaniu czynności, o które wnioskował wierzyciel, itd. Skarga z art. 767 nie przysługuje także w razie bezczynności komornika powodującej przewlekłość postępowania, które jest objęte nadzorem służbowym prezesa sądu (por. też wyrok SN z dnia 14 czerwca 1973 r., I CR 250/73, OSNC 1974, nr 6, poz. 110, z glosą K. Korzana, OSP 1975, z. 1, poz. 1; zob. też przegląd orzecznictwa: E. Wengerek, NP 1975, nr 6, poz. 866; W. Siedlecki, PiP 1975, z. 4, poz. 105). W świetle powyższego przyjąć należy, że tak sformułowana przez skarżącego skarga wniesiona do wojewódzkiego sądu administracyjnego dotycząca niewykonania przez komornika sądowego postanowienia sądu rejonowego uchylającego opłatę egzekucyjną i nakazującego ponowne ustalenie tej opłaty byłaby niedopuszczalna, a tym samym oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Bezzasadność skargi należy łączyć nie tylko z jej merytoryczną oceną, ale i z możliwością jej wniesienia. Skarżącemu nie przysługuje zatem prawo pomocy w celu sporządzenia i wniesienia skargi, która byłaby niedopuszczalna i z tego względu nie podlegałaby kontroli sądu administracyjnego. Przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., znajduje bowiem również zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przed wszczęciem postępowania sądowego, tzn. wtedy gdy skarga (pismo procesowe) nie została jeszcze wniesiona do sądu, zaś z wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w celu wszczęcia postępowania sądowego, wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż przedmiotem zaskarżenia nie jest żaden z aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Odnosząc się zaś do argumentu skarżącego, zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdzającego, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na czynności komornika dotyczące kosztów egzekucyjnych wskazać należy, że możliwość wniesienia skargi do sądów administracyjnych na te czynności dotyczy opłat za czynności egzekucyjne wynikających z odrębnej ustawy, tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 1012 r., poz. 1015 ze zm,) w której przepisie art. 64 uregulowano pobieranie przez organ egzekucyjny opłat za dokonanie czynności egzekucyjnych z tytułu egzekucji należności pieniężnych, a w art 64a tej ustawy postanowiono o pobieraniu tych opłat także z tytułu egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 247 w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.