IV SO/Wr 6/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 13 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SO/Wr 6/18 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 19 lutego 2018 r. skarżący wniósł o umorzenie kosztów sądowych w kwocie 100 zł, uzasadniając powyższe brakiem środków pieniężnych na poniesienie tych kosztów. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że przebywa obecnie w zakładzie karnym i nie jest zatrudniony. Pismem z dnia 2 marca 2018 r. poinformowano skarżącego, że powyższy wniosek o umorzenie kosztów sądowych został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przed wszczęciem postępowania sądowego dotyczącego udostępnienia informacji publicznej oraz wezwano skarżącego do złożenia wniosku na wymaganym urzędowym formularzu. Jednocześnie wezwano skarżącego do nadesłania - na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 3169, dalej: p.p.s.a.) - w terminie 15 dni, pod rygorem rozpoznania przedmiotowego wniosku na podstawie danych zawartych w formularzu i aktach sprawy: kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej, tj.: zaświadczenia z zakładu karnego potwierdzającego, na jaki okres skarżący został osadzony w tym Zakładzie, czy jest zatrudniony, na jaki okres i w jakiej wysokości otrzymuje wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy i czy podlega ono zajęciu komorniczemu, czy otrzymuje zapomogę pieniężną oraz czy posiada środki pieniężne na koncie depozytowym do własnej dyspozycji, wymienione w art. 113 § 2 kkw. oraz środki pieniężne do dyspozycji po opuszczenia zakładu karnego, o których mowa w art. 126 kkw., wyjaśnienia czy skarżący otrzymuje pomoc od rodziny i w jakiej wysokości (dane te należało udokumentować za okres ostatnich trzech miesięcy), historię kont i lokat bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, wyjaśnienia czy posiada nieruchomości, w tym mieszkanie i kto w nim obecnie zamieszkuje oraz kto i w jakiej wysokości ponosi opłaty z tego tytułu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący przesłał (w terminie) wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że od dnia 22 stycznia 2018 r. przebywa w zakładzie karnym. Koniec kary pozbawienia wolności przypada na marzec 2021 r. Wnioskujący obecnie nie pracuje, a do dyspozycji ma kwotę 125 zł, która została mu wypłacona w marcu na zakup w kantynie środków higienicznych i witamin. Dodał, że jest osobą bezdomną, nie posiada żadnego majątku i ma zadłużenie alimentacyjne na kwotę ponad 100.000 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma domu, mieszkania, oszczędności, ani przedmiotów i papierów wartościowych i wierzytelności. Strona podała jako zobowiązania i stałe wydatki alimenty (bez określenia ich wysokości). Do wniosku skarżący dołączył postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 14 lutego 2018 r. zwalniające go od uiszczenia opłaty stałej w wysokości 200 zł od skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym. Z treści uzasadnienia postanowienia wynika, że wniosek o zwolnienie od opłaty został uwzględniony z uwagi na nie osiąganie przez skarżącego dochodów i brak jakichkolwiek środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych. Pomimo wezwania, skarżący nie przedłożył dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2018 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 18 kwietnia 2018 r.) referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach swojego rozstrzygnięcia referendarz wskazał, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie wykazał on w sposób niebudzący wątpliwości, jaka jest jego rzeczywista, aktualna sytuacja majątkowa. Pomimo wezwania, wnioskodawca nie nadesłał bowiem żadnych dokumentów, w tym żądanego aktualnego zaświadczenia z zakładu karnego potwierdzającego, czy i w jakiej wysokości skarżący posiada środki pieniężne. Przedłożone przez skarżącego postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 14 lutego 2018 r., zdaniem referendarza, nie dowodzi, że obecnie wnioskodawca nie posiada środków pieniężnych do własnej dyspozycji. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego (wniesionym w terminie) skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i zwolnienie go od kosztów postępowania w sprawie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podkreślił, że posiada zasadzone alimenty w wysokości 250 zł miesięcznie na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w [...]oraz w wysokości 650 zł na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w [...]Oświadczył ponownie, że nie posiada żadnych ruchomości i nieruchomości, oszczędności, lokat bankowych, czy obligacji. Podniósł, że nie jest w stanie ponieść wymaganych kosztów sądowych bez poniesienia znacznego uszczerbku niezbędnego dla swojego utrzymania. Do sprzeciwu skarżący załączył zajęcia wynagrodzenia za pracę z dnia 20 stycznia 2016 r. i z dnia 12 października 2016 r., z których wynika, że na dzień 12 października 2016 r. skarżący posiadał zaległość alimentacyjną na rzecz wierzyciela w wysokości 5.840,60 zł wraz z odsetkami w kwocie 6.139,66 zł, zaległość dla Funduszu Alimentacyjnego w wysokości 33.310,72 zł i zaległą zaliczkę alimentacyjną w kwocie 4.200 zł. Wnioskodawca przedłożył również zaświadczenie z Zakładu Karnego w W. z dnia 16 kwietnia 2018 r. o braku zatrudnienia i zaświadczenie z dnia 17 kwietnia 2018 r. o braku jakichkolwiek kwot na koncie depozytowym do własnej dyspozycji na dzień wypisywania zaświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Działając w ramach tych uprawnień, Sąd - uznając zasadność sprzeciwu - zmienił zaskarżone postanowienie referendarza sądowego i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Skarżący bowiem na etapie sprzeciwu uzupełnił złożony w sprawie wniosek, wykazując swoją aktualną sytuację materialną. Podstawę oceny złożonego przez stronę wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych stanowiły przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przedłożonej przez wnioskodawcę wraz ze sprzeciwem dokumentacji, tj. zajęć wynagrodzeń za pracę w 2016 r. wynika, że na dzień 12 października 2016 r. na skarżącym ciążyła zaległość alimentacyjna na rzecz wierzyciela w wysokości 5.840,60 zł wraz z odsetkami w kwocie 6.139,66 zł oraz zaległość dla Funduszu Alimentacyjnego w wysokości 33.310,72 zł i zaległa zaliczka alimentacyjna w kwocie 4.200 zł. Z zaświadczeń z Zakładu Karnego w W. z dnia 16 oraz 17 kwietnia 2018 r. wynika, że wnioskodawca w chwili obecnej jest bezrobotny i nie dysponuje jakimikolwiek kwotami na koncie depozytowym do własnej dyspozycji. W realiach niniejszej sprawy, dokumenty te wypada uznać za wystarczające do oceny aktualnych możliwości wnioskodawcy. Skarżący nie ma żadnego majątku ani dochodów, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów postępowania. Ponadto, na skarżącym ciąży zaległość alimentacyjna, która z uwagi na nieosiąganie przez niego źródeł przychodów, nie może zostać uregulowana. Podkreślenia wymaga, że ze swej istoty dla osoby osadzonej w zakładzie karnym, w szczególności nieosiągającej żadnego wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia, konieczność wygospodarowania potrzebnych sum na opłacenie kosztów postępowania sądowego, stanowi istotny problem. Mając zatem na uwadze przytoczone okoliczności, należało przyznać skarżącemu - zgodnie z wnioskiem - prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie takie uwzględnia ogólny status skarżącego, zabezpieczając gwarantowane mu konstytucją prawo do sądu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.