IV SO/Wr 62/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji uznającej za osobę bezrobotną i przyznającej prawa do zasiłku, odmowy uznania za osobę bezrobotną i umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata; II. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca pismem z dnia 8 grudnia 2016 r. wniosła o wyznaczenie obrońcy z urzędu, gdyż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie posiada środków finansowych na opłacenie fachowego pełnomocnika. Dwa lata temu zmarł jej ojciec, który pozostawał na jej utrzymaniu wraz z matką. Rodzice nie otrzymywali żadnych świadczeń pieniężnych. Matka pierwsze świadczenie emerytalne otrzymała w sierpniu [...] r. Skarżąca podała ponadto, że choruje przewlekle, mieszka wraz z chorą matką, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Opłaty stałe za prąd, wodę, telefon, śmieci, telewizję wynoszą około 500 zł miesięcznie, leki jej i matki obejmują kwotę około 300 zł miesięcznie, czyli ogółem około 800 zł miesięcznie. Skarżąca podała, że pobiera zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...] zł netto, a jej matka otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł netto, co potwierdziła przekazem pocztowym z ZUS za listopad 2016 r. Odrębnym pismem, opatrzonym tą sama datą, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w którym powtórzyła powyższe argumenty. Nadesłała także decyzję uznającą ją za osobę bezrobotną i przyznającą jej zasiłek w wysokości [...] zł brutto, który po upływie 90 dni posiadania ulegnie zmniejszeniu do kwoty [...] zł brutto. Nadesłała też zeznanie podatkowe za 2015 r., z którego wynika, że dochód ze stosunku pracy wyniósł [...] zł. Złożyła także oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i źródłach utrzymania obowiązujące w postępowaniu przed sądem powszechnym, w którym także przedstawiła powyższe argumenty i dodatkowo podała, że posiadane zasoby pieniężne wynoszą [...] zł. Pismem referendarza sądowego z dnia 15 grudnia 2016 r. poinformowano skarżącą, że zawarte w pismach z dnia 8 grudnia 2016 r. wnioski o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych wniesione bezpośrednio do Sądu wraz z wypełnionym oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, składnym przez strony wnioskujące o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami powszechnymi, zostały zakwalifikowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych przed wszczęciem postępowania sądowego przed wojewódzkim sądem administracyjnym na decyzję Wojewody [..] z dnia [...] nr [...]. W związku z powyższym wnioskiem, pismem tym, przesyłano skarżącej właściwy urzędowy formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej obowiązujący w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu jego wypełnienia, podpisania i przesłania do Sądu w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (zgodnie z art. 257 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718). W piśmie tym wskazano także, że w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania tego pisma należy dołączyć kserokopię następujących dokumentów w celu ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej (art. 255 cytowanej ustawy): wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych i kart kredytowych za ostatnie trzy miesiące wnioskodawcy; dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, leki, telewizja, podatek od nieruchomości, czynsz, raty kredytów i pożyczek i inne), dowodów potwierdzających wysokość posiadanych zasobów pieniężnych w kwocie [...] zł wskazanych w rubryce nr 4 oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, składnym przez strony wnioskujące o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami powszechnym (np. wyciąg z konta bankowego), informacji o posiadanych środkach transportu (należało podać markę, rocznik i wartość). W piśmie tym wskazano również, że brak tych dokumentów spowoduje, że wniosek zostanie rozpoznany na podstawie danych zawartych w formularzu i aktach sprawy. W odpowiedzi na to pismo skarżąca złożyła na urzędowym formularzu, wypełnionym dnia 30 grudnia 2016 r., wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu ponownie podała, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z matką, która jest przewlekle chora i potrzebuje stałej opieki. Dodała, że zasiłek dla bezrobotnych ulegnie zmniejszeniu w grudniu 2016 r. Ponownie wskazała, że choruje, a w okresie od 2013 do 2016 przebywała 12 miesięcy na zwolnieniu lekarskim. Wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem jej i matki wynoszą nadal 800 zł, a na dalsze utrzymanie – żywność pozostaje im kwota 600 zł miesięcznie. Te okoliczności w ocenie skarżącej wskazują, że żyje wraz z matką w skrajnym ubóstwie. Dodatkowo skarżąca podała, że na dzień złożenia wniosku posiada zasoby pieniężne w wysokości [...] zł i nie posiada papierów wartościowych, wierzytelności mieszkania i innych nieruchomości. Natomiast jej matka nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych. Przedłożyła dwa wydruki z rachunku bankowego za okres od 1 września do 29 grudnia 2016 r., z których wynika m. in., że zasiłek z urzędu pracy wyniósł we wrześniu i w październiku [...] zł netto (i są to przelewy odpowiednio za miesiące sierpień i wrzesień ), a w listopadzie wypłacono zasiłek w kwocie [...] zł netto i jest to przelew za miesiąc październik. Z wydruku tego wynika ponadto, że dnia [...] grudnia 2016 r. skarżąca uzyskała przelew środków pieniężnych w wysokości [...] i dnia 27 października uiściła kwotę [...] zł na rzecz [...]. Nadesłała także fakturę za wodę na kwotę 5,24 zł, zapłaconą w grudniu i dowody poniesionych od września do grudnia 2016 r. opłat z tytułu ubezpieczenia na życie w kwotach 52,70 zł miesięcznie, opłacone w okresie od września do listopada 2016 r. rachunki za prąd w wysokości 44,29 zł miesięcznie, rachunek za telewizję 19,90 zł, telefon 105,35 zł i rachunek na rzecz gminy w wysokości 66 zł wystawiony na nazwisko matki. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W myśl art 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a..) ustanowienie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowy. Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega w niniejszej sprawie wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienie adwokata z urzędu. Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie pokryć kosztów ustanowienia tego fachowego pełnomocnika. Mimo bowiem, iż skarżąca jest obecnie zarejestrowana jako osoba bezrobotna i pobiera z tego tytułu zasiłek, który jak podała ulegnie, zmniejszeniu od grudnia, to jednak w rozpoznawanym obecnie wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, że posiada zasoby pieniężne w wysokości [....] zł. Powyższa pozwala przyjęcie, że skarżąca posiada środki finansowe, które może przeznaczyć na opłacenie wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Ponadto skarżąca już w opisanym wyżej oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i źródłach utrzymania składnym przez strony wnioskujące o zwolnienie od kosztów sadowych w odrębnym postępowaniu, tj. w postępowaniu przed sądem powszechnym, które złożyła wraz opisanymi wyżej pismami z dnia 8 grudnia 2016 r., podała, że posiadane zasoby pieniężne wynoszą [...] zł. Zatem obecnie stan zadeklarowanych przez skarżącą środków pieniężnych powiększył się. Przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę nie tylko miesięczne dochody skarżącej i jej domowników, ale także ich stan majątkowy, w tym właśnie wysokość posiadanych środków pieniężnych. W tej sytuacji wykazane stałe wydatki związane z utrzymaniem skarżącej i jej matki (wraz z wydatkami na ich leczenie) w wysokości 800 zł i fakt posiadania przez matkę stałego źródła dochodu z tytułu emerytury nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że nawet przy uwzględnieniu wydatków skarżącej, powinna ona partycypować w kosztach sądowych. Skarżąca posiada bowiem stałe źródło dochodu, a ponadto oszczędności, a zatem nie znajduje się ona w trudnej sytuacji materialnej, uniemożliwiającej poniesienie wynagrodzenia pełnomocnika. Ponadto w myśl przepisu § 14 ust. 1 pkt 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) minimalne wynagrodzenie adwokata w niniejszej sprawie kształtuje się w kwocie 480 zł. Zgodnie bowiem z tym przepisem stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innych sprawach niż wymienione w pkt 1 lit "a" i "c" 480 zł. Skarżąca nie wykazała zatem, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a warunkujące przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienia adwokata. W tej sytuacji należało, w pkt I sentencji, odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia adwokata. Odnośnie zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wskazać należy, iż z treści przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit "b" p.p.s.a. wynika zaś, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Strona skarżąca jest zatem, na podstawie powołanego wyżej art. 239 § 1 pkt 1 lit "b" p.p.s.a. zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Przepis art. 249a § 1 p.p.s.a stanowi zaś, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tych względów rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art 249a oraz art. 239 § 1 pkt 1 lit "b" i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.