III SW 46/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Masewicz (spr.).Sędziowie SN: M. Mańkowska, J. Iwulski.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 1990 r. na posiedzeniu niejawnym protestu wyborczego Mariana P., postanawia:wyrazić opinię, że protest wyborczy jest nieuzasadniony wobec braku podstaw określonych w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta RP (Dz. U. Nr 67, poz. 398).Uzasadnienie faktyczneProtest wyborczy zawiera jedyny zarzut preferowania przez "T." jednego z kandydatów przez nadawanie programów, które w odczuciu wielu ludzi nie były bezstronne, mogły mieć wpływ na późniejszy wybór kandydata. Audycje te nie były wliczane do tzw. czasu antenowego kandydata.Uzasadnienie prawneOceniając ten zarzut Sąd Najwyższy wziął pod rozwagę, co następuje:Ustawa z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 67, poz. 398 ze zm.) w art. 83 ust. 1 gwarantowała kandydatom na urząd Prezydenta równy i bezpłatny dostęp do państwowego radia i telewizji. Szczegółowe zasady, na których zarejestrowani kandydaci i osoby przez nich wskazane mogą prezentować programy wyborcze oraz składać oświadczenia w państwowym radiu i telewizji ustaliła Państwowa Komisja Wyborcza.Ocena, w jakim stopniu w czasie kampanii wyborczej respektowany był warunek równego dostępu poszczególnych kandydatów do państwowego radia i telewizji zależy od wielu przesłanek wstępnych, takich jak: sposób percepcji poszczególnych programów przez odbiorców, treści programu i sposobu jego prezentowania, kwalifikacji poszczególnych programów radiowo-telewizyjnych z punktu widzenia kryterium, czy i w jakim stopniu opowiadają się one na rzecz jednego z kandydatów lub stanowią krytykę osoby albo programu innego kandydata.Konkluzja ostateczna wynikająca z takiej oceny wymagałaby żmudnych i czasochłonnych badań i studiów poszczególnych programów przez niezależne grupy ekspertów składających się z politologów, psychologów, dziennikarzy, plastyków, socjologów i ewentualnie specjalistów z innych dziedzin. Badania takie powinny objąć wszystkie audycje radiowo-telewizyjne emitowane w czasie całej kampanii wyborczej. Sąd Najwyższy ze zrozumiałych względów nie jest w stanie zarządzić przeprowadzenia takich studiów i analiz.Nie mając jednak możliwości stwierdzenia czasowych lub procentowych nierówności w dostępie poszczególnych kandydatów do radia i telewizji oraz biorąc pod uwagę fakt, że skalę tej nierówności nie prezentuje także sam składający protest, uznać należy, że zarzucane naruszenie przepisu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy nie mogłoby mieć decydującego wpływu na ostateczny wynik wyborów, wobec wynikających z obwieszczenia Państwowej Komisji Wyborczej proporcji głosów oddanych na poszczególnych kandydatów w ponownym głosowaniu w dniu 9 grudnia 1990 r.Protest może być uznany za uzasadniony, jeżeli udowodnione zostały dwie przesłanki wynikające bezpośrednio z treści art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r., tj. naruszenie przepisów ustawy wyborczej oraz taki wpływ tego naruszenia na ostateczny wynik wyborów, który pozwala poddać w wątpliwość samą ważność wyboru Prezydenta. W ocenie Sądu Najwyższego, ten ostatni warunek ustawy nie został spełniony.Protest należało uznać zatem w ostatecznym wyniku za nieuzasadniony w rozumieniu powołanych przepisów prawa. Sposób, w jaki protest Mariana P. został rozpoznany przez Sąd Najwyższy znajduje uzasadnienie w art. 514 § 1 k.p.c. w związku z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.