1 CK 456/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Państwowej Centrali Drzewnej - Ekspozytura w W. przeciwko Wacławowi G. i Zygmuntowi K. o 8232,06 zł, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 28 października 1955 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneOd nakazu zapłaty wydanego w dniu 31 grudnia 1952 r. przeciwko pozwanym na podstawie weksla własnego z wystawienia pozwanego W.G. na zlecenie pozwanego Z.K. pozwany W.G. wniósł zarzuty, w których podniósł, że weksel quaestionis jest wekslem kaucyjnym wystawionym na pokrycie ewentualnych pretensji powoda z tytułu łączącej strony umowy podkomisu, że weksel został wypełniony niezgodnie z zawartym porozumieniem oraz że pretensje powoda uległy przedawnieniu z mocy art. 285 k.z.W czasie procesu strona powodowa ograniczyła roszczenie do kwoty 5862,39 zł.Rozpoznając sprawę w płaszczyźnie łączącego strony stosunku cywilnego Sąd Wojewódzki nakaz zapłaty uchylił i powództwo - w całości oddalił. Sąd ustalił, że w poszukiwanej kwocie mieści się pozycja w wysokości 5126,49 zł (170 883 zł w dawnej walucie) z rachunku nr 4744 za materiały dostarczone pozwanemu G. na ogrodzenie składu. Dostawa tych materiałów nastąpiła w sierpniu 1947 r. Ponieważ dostawcą była ówczesna Polska Agencja Drzewna "Paged", która była kupcem w rozumieniu prawa handlowego, przeto do tej wierzytelności ma zastosowanie dwuletnie przedawnienie z art. 285p. 1 k.z.Pozostała kwota 735,90 zł mieści się w granicach pretensji powoda w wysokości 1507,80 zł z tytułu manka w opale dostarczonym do składu. Sąd ustalił, że na ogólną ilość 1399 m dostarczonego opału manko wyniosło 37 m.Na podstawie opinii biegłego P. Sąd Wojewódzki ustalił, że manko na niekorowanym drzewie powstaje oraz że Dyrekcja Lasów Państwowych przyznała w 1948 r. Pagedowi 7% ogólnej masy dostarczonego drzewa opałowego na ubytki, i na tej podstawie przyjął, że manko w ogóle powstało na skutek okoliczności, za które pozwany nie odpowiada. Ponadto Sąd przyjął, że do tej pozycji ma zastosowanie przedawnienie z art. 285 k.z. Pozostałe zaś drobne pozycje uznał Sąd Wojewódzki za pokryte przez wpłatę kwoty 1500 zł dokonaną przez pozwanego.Wyrok ten w części oddalającej roszczenie o kwotę 2223,90 zł zaskarżył rewizją powód, domagając się jego uchylenia w tym zakresie lub zmiany i zasądzenia tej kwoty.W odpowiedzi na rewizję pozwany G. wniósł o jej oddalenie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Bezzasadnie zarzuca skarżący Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 214 k.z. przez błędne przyjęcie, że w braku oświadczeń obu stron, poczet jakiego długu ma być zarachowana kwota 50 000 zł, wpłata ta ulega zarachowaniu poczet wszystkich pozostałych długów, nie zaś na dług w kwocie 170 883 zł za dostarczone pozwanemu materiały.Przepis art. 214 k.z. przewiduje sposób zarachowania dokonanej przez dłużnika wpłaty w przypadku istnienia kilku długów i w braku oświadczenia dłużnika, na poczet którego długu wpłaty dokonywa. Przepis ten nie uwzględnia wyraźnie przypadku, gdy jeden z długów jest w chwili dokonania wpłaty przedawniony. Dług przedawniony staje się zobowiązaniem niezupełnym, które może być przez dłużnika dobrowolnie wykonane i wówczas nie służy mu przeciw wierzycielowi skarga o zwrot nienależnego świadczenia (art. 131 k.z.).Jeśli dłużnik świadczy bez wskazania, który z kilku długów chce zaspokoić, nie ma podstaw do przyjęcia, że wolą jego była zapłata długu przedawnionego przed innymi nieprzedawnionymi. Przepis więc art. 214 k.z. wchodzący w zastosowanie wówczas, gdy dłużnik nie przejawia swej woli, który z kilku długów chce zapłacić, nie może być stosowany do długu przedawnionego.Skoro zatem w sprawie niniejszej Sąd Wojewódzki w sposób niewadliwy ustalił, że materiały, których dotyczy kwota 170 883 zł z rachunku nr 4744, zostały dostarczone pozwanemu G. w sierpniu 1947 r. i z tą chwilą należna za nie wymieniona wyżej kwota stała się wymagalna i uznał, czego skarżący w rewizji nie kwestionował, że roszczenie co do tej kwoty uległo 2-letniemu przedawnieniu (termin przedawnienia upłynął więc w sierpniu 1949 r.), niespornym zaś jest w sprawie wobec przyznania ze strony powoda w związku z wyjaśnieniem biegłego, że wpłata kwoty 50 000 zł miała miejsce 31 grudnia 1949 r. Sąd Wojewódzki miał podstawę do niezarachowania tej wpłaty na poczet długu już wówczas przedawnionego.Chybiony jest również i następny zarzut rewizji co do nieobciążenia pozwanego mankiem w drzewie opałowym. Powołana w rewizja i włączona do umowy instrukcja w sprawie prowadzenia składów "Paged" nakładająca na kierownictwo składnicy obowiązek przestrzegania właściwego konserwowania, składania i magazynowania materiałów tak, by one zachowały swą pełną wartość, nie przewiduje, kto odpowiada za manko powstałe bez winy podkomisanta względnie winy "Paged". Przepisy kodeksu handlowego o umowie komisu (art. 581 i nast.k.h.) kwestii tej również wyraźnie nie regulują, lecz z samego charakteru umowy komisu i z tego, że komitent nie traci własności przedmiotów oddanych komisantowi do sprzedaży, wynika, że manko powstałe na skutek właściwości przedmiotów, a niezawinione przez komisanta obciąża komitenta.Skoro więc Sąd Wojewódzki w sposób niewadliwy ustalił, że ubytek jest wynikiem właściwości drzewa zmniejszającego swą objętość w czasie dłuższego leżenia na skutek odpadania kory, trafnie przyjął, że ubytek powinien obciążać powoda.Trafny jest natomiast zarzut rewizji, w którym skarżący zwalcza pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, że do pozostałych roszczeń pozwu ma również zastosowanie przedawnienie z art. 285p. 1 k.z. Słusznie bowiem wywodzi rewizja, że umowa komisu, będąca podstawą stosunków między stronami, ma charakter umowy usługowej i do roszczeń z niej wynikających nie ma zastosowania przepis art. 285 pkt 1 k.z., który odnosi się do roszczeń o zapłatę za dostarczone towary, a więc do umów przenoszących własność rzeczy, co w przypadku umowy komisu nie ma miejsca.Trafność powyższego zarzutu nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem Sąd Wojewódzki oparł oddalenie powództwa również na innych podstawach, powołując przedawnienie roszczenia jedynie pomocniczo, jako argument dodatkowy.Jak bowiem wynika z dokonanego przez Sąd Wojewódzki obliczenia, po odjęciu przedawnionej kwoty 5126,49 zł (w dawnej walucie 170 883 zł) pozostałe roszczenie powoda w kwocie 735,90 zł obejmuje niedobór w drzewie opałowym i oddalenie go jest słuszne również z zasady poprzednio wyłożonych.Z powyższych przyczyn wobec nieusprawiedliwienia podstaw rewizyjnych należało z mocy art. 383 k.p.c. rewizję oddalić. Orzeczenie o kosztach oparte jest na przepisie art. 100 k.p.c.