1 CR 1137/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Majorowicz, R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisławy W. przeciwko Apolonii G. o unieważnienie testamentu, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 8 czerwca 1956 r.,zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego dla miasta Białegostoku z dnia 7 grudnia 1955 r. uchylił i sprawę Sądowi Powiatowemu dla m. Białegostoku do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktycznePowódka żądała w swym pozwie unieważnienia testamentu Jana G., zmarłego 14 stycznia 1954 r., zdziałanego dnia 11 września 1949 r., na tej podstawie, że testator z powodu podeszłego wieku (lat 86) i chorób w chwili sporządzania testamentu znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie i oświadczenie woli.Sąd Powiatowy powództwo uwzględnił, a Sąd Wojewódzki rewizję strony pozwanej oddalił.Uzasadnienie prawneRewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości uznał Sąd Najwyższy za usprawiedliwioną.Jak słusznie zarzuca skarżący, Sąd Wojewódzki bezzasadnie nie uwzględnił podstawowego zarzutu rewizji, że Sąd Powiatowy właściwie nie przeprowadził istotnego w sprawie dowodu z biegłego psychiatry. Jak słusznie wskazuje rewizja, biegły był potrzebny w sprawie nie tylko po to, ażeby ogólnie scharakteryzować dementiam senilem, wypowiedzieć się w kwestii, czy w jej przebiegu możliwe są lucida intervalla, w jakim zakresie korzystał z opinii biegłego Sąd, ale przede wszystkim po to, aby na podstawie wyniku przeprowadzonych dowodów ze świadków lekarzy i laików wyrazić i uzasadnić wobec Sądu opinię w kwestii, czy testator w chwili sporządzania testamentu znajdował się w stanie wyłączającym świadome oraz swobodne powzięcie i oświadczenie woli (art. 77 pr. spadk.). By spełnić swe zadanie, biegły musiałby nie tylko być obecny przy przesłuchaniu wszystkich świadków (a w razie przesłuchania stron także i przy ich przesłuchaniu), ale aktywnie przy przesłuchiwaniu poszczególnych osób współdziałać, gdyż wiadomości fachowych wymaga stawianie pytań mających stanowić podstawę do oceny stanu psychicznego zmarłego. Również powinien Sąd zasięgnąć opinii biegłego w kwestii ewentualnego, w miarę możności, uzupełnienia postępowania dowodowego.Wbrew powyższym zasadom, Sąd Powiatowy nie korzystał z pomocy biegłego psychiatry w toku całego postępowania dowodowego i nie żądał od biegłego konkretnej opinii co do stanu umysłowego testatora, opierając się w tej, wymagającej wiadomości fachowych, kwestii na zeznaniach świadków, którym dawał lub nie dawał wiary co do tego, czy testator był wystarczająco zdrów na umyśle.Skoro w tym stanie rzeczy Sąd Wojewódzki nie uchylił wyroku I instancji z powodu obrazy art. 293 k.p.c., zarówno zaskarżony wyrok, jak i wyrok Sądu Powiatowego podlegają uchyleniu.