1 CR 289/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Franciszki I voto K. II voto C. i Zbigniewa K. o zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (NS II. R. 1096/59) na postanowienie Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 11 października 1958 r., zaskarżone postanowienie uchylił i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy postanowił znieść współwłasność majątku zapisanego w księdze wieczystej nieruchomości Dziesiąta Nr 553 obejmującego wg planu sporządzonego w czasie naoczni sądowej w dniu 11 lipca 1958 r. przez biegłego mierniczego inż. S. plac o powierzchni 1282 m2 i stojący na tym placu dom piętrowy drewniany o 12 izbach, komórki, szopy i studnię - w sposób następujący: W trybie zniesienia współwłasności przyznać na wyłączną własność z wyżej opisanego majątku Franciszce I v. K., II v. C., południową połowę placu o powierzchni 662 m2 wraz ze znajdującymi się na tym placu komórkami, szopę i studnię oraz 6 izb mieszkalnych, w tym 4 na parterze ze strony południowej, oznaczonych jako lokale Nr 2 i 3, i dwie na piętrze również ze strony południowej, oznaczonych jako lokal Nr 4, i piwnice znajdujące się pod tymi izbami. W trybie spadkobrania przyznać na wyłączną własność z opisanego wyżej majątku Zbigniewowi K. północną połowę placu obejmującego 620 m2 oraz 6 izb mieszkalnych, w tym 2 izby na parterze ze strony północnej, oznaczone jako lokal Nr 1, i cztery izby na piętrze również ze strony północnej, oznaczone jako lokale Nr 5 i 6. Klatka schodowa, strych, dach stanowią wspólną własność Franciszki I v. K., II v. C. i Zbigniewa K.Powyższe postanowienie zaskarżył w dniu 24 kwietnia 1959 r. rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, z powodu naruszenia art. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o własności lokali (Dz. U. z 1934 r. Nr 94, poz. 848) oraz art. 45 dekretu o postępowaniu niespornym z zakresu prawa rzeczowego i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.Rewizję uznał Sąd Najwyższy za usprawiedliwioną. Jak zasadnie wywodzi rewizja nadzwyczajna, uznanie, iż wnioskodawcy są właścicielami poszczególnych izb mieszkalnych oraz przyznanie im w związku z tym tych izb, sprowadza się w gruncie rzeczy do ustanowienia odrębnej własności lokali. Zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 października 1934 r. (Dz. U. z 1934 r. Nr 94, poz. 848) ustanowienie odrębnej własności lokali powinno pod nieważnością nastąpić w drodze umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego a zawierającej m.in. postanowienia o wzajemnych prawach i obowiązkach właścicieli lokali, zasadach zarządu wspólną nieruchomością nadzoru nad zarządem. Postanowień w tym zakresie zaskarżone postanowienie nie zawiera i zawierać by nie mogło, gdyż zależą one od woli stron i brak przepisu ustawy, który by w tym zakresie pozwalał zastąpić wolę stron przez decyzję sądu.Z tych przyczyn Sąd powinien był wyjaśnić, czy plac ze względu na swą wielkość i usytuowanie nadaje się do podziału fizycznego, bez równoczesnego podziału budynku, a jeśliby się okazało, że taki podział jest możliwy, uzyskać decyzję właściwego organu administracji państwowej w przedmiocie zezwolenia na podział, potrzebnego według przepisu art. 5 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarze miast i niektórych osiedli (Dz. U. z 1948 r. Nr 16, poz. 109). Jeżeliby podział fizyczny okazał się niemożliwy, należałoby rozważyć zniesienie współwłasności w trybie licytacji publicznej, przewidzianej w art. 45 dekretu o postępowaniu niespornym z zakresu prawa rzeczowego, stosującego się w sprawie z mocy art. 60 § 2 pr. spad. W szczególności należałoby wyjaśnić, czy dzielący się mieszkają w spornej nieruchomości i czy mieszkanie w niej, które by przez zniesienie współwłasności w trybie powoł. art. 45 utracili nie jest któremuś z nich nieodzownie potrzebne. Jeśliby tak było, w miarę okoliczności nie byłoby wyłączone uznanie żądania działu za sprzeczne z przepisem art. 3 p.o.p.c. W tym ostatnim przypadku współwłaściciele byliby jedynie uprawnieni do żądania sądowego uregulowania sposobu współposiadania nieruchomości.Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżone orzeczenie naruszyło interes Państwa Ludowego w prawidłowym dzieleniu nieruchomości miejskich, i z tych względów orzekł jak w sentencji.