1 CR 516/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wiszniewski. Sędziowie: J. Kamiński (sprawozdawca), J. Krzyżanowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Antoniego K. przeciwko Józefowi R. o zakaz korzystania z przejazdu i przechodu, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 6 marca 1959 r.,zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego w Suwałkach z dnia 13 sierpnia 1958 r. uchylił i sprawę temuż Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktycznePowód wnosił w pozwie o ustalenie, że pozwanemu nie przysługuje prawo służebności gruntowej przejazdu i przechodu przez kolonię powoda położoną we wsi P. i o nakazanie pozwanemu i osobom prawa jego reprezentującym zaprzestania dalszego korzystania z przejazdu i przechodu przez tę kolonię, podając, że wspomnianą kolonię nabył za aktem notarialnym w czerwcu 1957 r., że nieruchomość ta nie jest obciążona żadną służebnością gruntową, że biegnącą przez jego kolonię drogę polną zaorał, ponieważ mu ona nie była potrzebna, że z tejże drogi w okresie robót polnych korzystał również pozwany, który po zaoraniu tej drogi wystąpił do sądu i uzyskał przywrócenie zakłóconego posiadania i że wskutek tego dochodzi swego prawa, ponieważ pozwany nie mógł nabyć służebności przejazdu przez przedawnienie.Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, powołując się na przedawnienie.Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 13 sierpnia 1958 r. oddalił powództwo, ustalając na podstawie zeznań świadków, że sporna droga istniała od lat przeszło 40 i że nie miała ona specjalnych urządzeń poza tym, że "była ujeżdżona twardo i z tego powodu widoczna", trwałość zaś i widoczność tej drogi wynika z faktu ujeżdżania i odpowiedniego jej wyrównania, co uwidacznia faktyczne istnienie drogi w warunkach ekonomicznie możliwych dla kultury materialnej polskiej wsi.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 6 marca 1959 r. rewizję powoda od powyższego wyroku oddalił, podając w uzasadnieniu, że Sąd Powiatowy bezbłędnie ustalił, iż pozwany i jego poprzednicy przeszło 40 lat korzystali z drogi, która ma widoczną twardą nawierzchnię i jest wyrównana.Powyższe wyroki zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości i wnosił o ich zmianę i uwzględnienie powództwa bądź o uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 184 § 1 pr. rzecz. oraz art. XXXIV przep. wpr. pr. rzecz.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafny jest zarzut rewizji nadzwyczajnej, że zwykła polna droga powstała wskutek stałego przejeżdżania pewnym szlakiem i zaznaczona na gruncie jedynie koleinami oraz śladami przepędzania bydła, nie jest tym trwałym i widocznym urządzeniem, o którym mówi art. 184 pr. rzecz. i z którego długoletnie korzystanie może doprowadzić do nabycia służebności przejazdu i przechodu przez zasiedzenie. Pojęcie "urządzenia" oznacza jakiś wynik celowego działania ludzkiego, uzewnętrzniony w trwałej postaci widocznych przedmiotów czy urządzeń, wymagających do ich powstania pracy ludzkiej, nie zaś tylko zwykłych śladów pozostawionych przez korzystanie z przejazdu czy przechodu.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd powinien jednak wyjaśnić, czy sporna droga nie była okopana rowami, czy nie miała jakiegoś ogrodzenia, czy nie było na jej trasie mostków i w zależności od powyższego rozważyć, czy droga sporna, z której korzystała strona pozwana, miała cechy trwałego i widocznego urządzenia, które uprawniałoby do nabycia służebność przez zasiedzenie.Z tych względów i z mocy art. 384, 396 i 398 k.p.c. należało orzec jak w sentencji wyroku.