1 CR 775/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krzyżanowski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Kwapiszewski, J. Szczerski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marcjanny W., Tadeusza W., Janiny Z. i Heleny Ł. przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Remontowo-Budowlanemu w W. i Jerzemu N. o odszkodowanie, na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 4 grudnia 1959 r.,zmienił zaskarżony wyrok tylko o tyle, że zasądził solidarnie od obu pozwanych na rzecz powodów dodatkowo sumę 1.992 zł z 8% od dnia 1.I.1959 r.; poza tym rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneW dniu 20.VII.1957 r. w Al. U. przy zbiegu z ul. K. pozwany Jerzy N. prowadzonym przez siebie samochodem ciężarowym, stanowiącym własność pozwanego Miejskiego Przedsiębiorstwa Remontowo-Budowanego, przygniótł przy przystanku tramwajowym, lewym bokiem samochodu, powoda Piotra W. do stojącego na przystanku tramwaju linii nr 17 w chwili, kiedy powód do niego wsiadał.W powództwie z dnia 27.XII.1957 r. Piotr W. żądał zasądzenia solidarnie od obu pozwanych kwoty 40.000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną oraz wyrównania strat spowodowanych zmniejszonym na skutek wypadku zarobkiem.Powód Piotr W. zmarł w dniu 17.III.1959 r. i na jego miejsce wstąpili do procesu spadkobiercy: Marcjanna W., Tadeusz W., Janina Z. i Helena Ł.Wyrokiem z dnia 4.XII.1959 r. Sąd Wojewódzki zasądził solidarnie od obu pozwanych na rzecz Marcjanny i Tadeusza W., Janiny Z. i Heleny Ł. w równych częściach kwotę 17.599,54 zł z 8% od dnia 27.XII.1957 r. i postępowanie co do kwoty 20.000 zł umorzył, a w pozostałej części powództwo oddalił, znosząc koszty procesu wzajemnie pomiędzy stronami.Sąd Wojewódzki wyszedł z następujących założeń:Wypadek z Piotrem W., w wyniku którego doznał om zwichnięcia prawego stawu mostkowo-obojczykowego, złamania 4 żeber po stronie lewej oraz stłuczenia w okolicy łokciowej, nastąpił z wyłącznej winy pozwanego N., wobec czego odpowiada on za wyrządzoną szkodę z mocy art. 134 k.z., odpowiedzialność zaś pozwanego Przedsiębiorstwa wynika z art. 152 § 1 i 153 § 1 k.z.Opierając się na opinii biegłego B., Sąd Wojewódzki ustalił, że powód na skutek wypadku był w 100% niezdolny do pracy do dnia 20 listopada 1957 r.; od tej daty powód nadal był całkowicie niezdolny do pracy, z czego na skutek wypadku w 55%.Przeciętny zarobek powoda przed wypadkiem wynosił 1.430 zł miesięcznie. Z końcem czerwca 1958 r. powód przestał pracować w Spółdzielni Pracy i otrzymał rentę inwalidzką według II grupy w wysokości 826 zł miesięcznie. Szkoda powoda poniesiona w związku z wypadkiem, wyrażająca się w różnicy otrzymywanego wynagrodzenia w okresie od daty wypadku do dnia 1.VII.1958 r., wyniosła 5.599,44 zł.Poczynając od 1.VII.1958 r. powodowi została przyznana renta 826 zł, która - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - z nadwyżką pokrywa szkodę poniesioną w związku z wypadkiem, gdyż 55% od 1.430 zł wynosi tylko 786 zł, wobec czego po tej dacie renta uzupełniająca mu nie przysługiwała.Zgodnie z art. 165 § 3 k.z. prawo do zadośćuczynienia przewidzianego w § 1 tego artykułu przechodzi na spadkobierców, gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.Ponieważ pełnomocnik powodów na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku ograniczył roszczenie z tytułu zadośćuczynienia do kwoty 20.000 zł za krzywdę moralną, Sąd Wojewódzki na zasadzie art. 209 § 3 k.p.c. wyraził zgodę na zrzeczenie się roszczenia w tej części i postępowanie co do kwoty 20.000 zł umorzył.Żądanie zadośćuczynienia za krzywdę moralną w wysokości 20.000 zł uznał Sąd Wojewódzki za wygórowane i uwzględnił je w wysokości 12.000 zł, mając na uwadze, że jakkolwiek utrata na skutek wypadku zdolności do wykonywania zawodu w 55% była dla zmarłego krzywdząca, to jednak podeszły jego wiek (ur. 30.I.1888 r.), ogólny stan zdrowia i nagły zgon wskazują na to, że znajdował się on już u schyłku życia.Pełnomocnik powodów skarży powyższy wyrok w części umarzającej postępowanie co do żądania nawiązki za cierpienia fizyczne oraz w części oddalającej powództwo o kwotę 1.992 zł z tytułu renty uzupełniającej za czas od 1.VII.1958 r. do 31.XII.1958 r., domagając się zasądzenia dodatkowo od pozwanych 12.000 zł zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i 1.992 zł renty uzupełniającej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Żądanie zasądzenia dodatkowej kwoty z tytułu zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne opiera skarżący na twierdzeniu, że Sąd Wojewódzki bezpodstawnie i z naruszeniem art. 209 § 3 k.p.c. wyraził zgodę na ograniczenie roszczenia powoda w tym zakresie, gdyż cierpienia fizyczne powoda były znaczne, wobec czego cofnięcie pozwu w tej części było sprzeczne z interesem poszkodowanego.Zarzut ten nie jest uzasadniony.Przede wszystkim podnieść należy, że skarżący bezzasadnie rozdziela pojęcie zadośćuczynienia za krzywdę moralną od takiegoż zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne, wywodząc, że zasądzenie przez Sąd Wojewódzki 12.000 zł zadośćuczynienia za krzywdę moralną nie wyczerpuje poniesionych przez Piotra W. szkód.Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w orzeczeniu z 29.VI.1960 r. 2 CR 268/54 (PiP nr 11 z 1961), że art. 165 k.z. przyznaje poszkodowanemu jedno tylko roszczenie o zadośćuczynienie, które może być uzasadnione doznaniem bądź tylko krzywdy moralnej, bądź tylko cierpienia fizycznego (w potocznym rozumieniu tych pojęć), bądź wreszcie, co w praktyce bywa najczęściej (a co zachodzi również w sprawie niniejszej), doznaniem obu rodzajów cierpień. Krzywda moralna czy też cierpienia fizyczne są zatem tylko przesłankami do określenia stosownej kwoty zadośćuczynienia z art. 165 k.z., natomiast nie uzasadniają odrębnych i samodzielnych roszczeń.W ustalonych w sprawie a nie kwestionowanych przez skarżących okolicznościach dotyczących zarówno przebytych przez Piotra W. cierpień fizycznych, jak i krzywdy moralnej zasądzenie przez Sąd Wojewódzki tytułem zadośćuczynienia z art. 165 k.z. kwoty 12.000 zł uznać należy za zadośćuczynienie stosowne; w żadnym razie nie jest ono nazbyt niskie, jeśli się uwzględni, że wobec śmierci Piotra W. kwota ta przypadnie nie bezpośrednio poszkodowanemu, lecz jego spadkobiercom. Skoro wyższa kwota z tytułu zadośćuczynienia nie mogła być przyznania, Sąd Wojewódzki mógł bez zarzucanego mu naruszenia art. 209 § 3 k.p.c. wyrazić zgodę na cofnięcie roszczenia z tego tytułu w części przenoszącej kwotę 20.000 zł, zarzut więc rewizji w tym punkcie nie mógł odnieść skutku.Trafny natomiast jest drugi zarzut rewizji dotyczący oddalenia roszczenia o rentę uzupełniającą za czas od 1.VII.1958 r. do 31.XII.1958 r.Według prawidłowych ustaleń zaskarżonego wyroku Piotrowi W. przyznana została od 1.VII.1958 r. renta według II grupy, czyli za 100% niezdolności do pracy, w kwocie 823 zł miesięcznie. Według dalszych ustaleń Sądu niezdolność ta w 55% pozostawała w związku przyczynowym z wypadkiem, z czego wynika, że z tytułu wypadku świadczenie rentowe obejmowało tylko kwotę 454 zł (55% od 826 zł).Skoro w myśl prawidłowych ustaleń szkoda zmarłego spowodowana wypadkiem wynosiła 786,50 zł miesięcznie (55% od 1.430 zł), a z pobieranej renty inwalidzkiej na poczet tej kwoty można zaliczyć tylko, jak wyżej wskazano, 454 zł, pozostaje nie zaspokojony uszczerbek materialny w kwocie 332 zł miesięcznie (786 - 454), podlegający zasądzeniu z mocy art. 161 § 2 k.z.Z tych względów Sąd Najwyższy - uznając, że w zakresie żądań rentowych po 1.VII.1958 r. nie ma uchybień procesowych, przy czym zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego (art. 161 § 2 i 157 § 1 k.z.) - z mocy art. 386 k.p.c. zmienił wyrok w części oddalającej żądanie renty za czas od 1.VII.1958 r. do 31.XII.1958 r. i zasądził od pozwanych na rzecz powodów z tego tytułu dodatkowo kwotę 1.992 zł (332 x 6) z 8% od dnia 1.I.1959 r. oraz koszty postępowania rewizyjnego, a w pozostałej części rewizję oddalił (art. 383 k.p.c.).