1 CR 818/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia L. Konic (sprawozdawca). Sędziowie: J. Ignatowicz, J. Krzyżanowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Wiktorii M. o przesądzenie własności, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 6 maja 1955 r., postanowienie Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 17 marca i 6 maja 1955 r. uchylił i sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi przekazał.Uzasadnienie faktyczneWiktoria M., wierzycielka 11.085 zł z odsetkami i kosztami procesu w sumie 927 zł, skierowała egzekucję do nieruchomości i zmarłego dłużnika Bolesława D., składającej się z placu (o powierzchni 41,12 sążni kw.) z domem, stanowiącego część działki Nr 12d wchodzącej w skład nieruchomości objętej księgą wieczystą pod nazwą "Plac B.", połażonej przy ul. Ł. w L. Nieruchomość została oszacowana na 12.000 zł. Na licytacji w dn. 27.III.1954 r. najwyższą cenę (48.500 zł) zaofiarowała Antonina K., lecz ceny tej nie wpłaciła, a w dn. 4.XII.1954 r. najwyższą cenę na ponownej licytacji zaofiarował (40.000 zł) Józef L., który jednak też ceny tej nie wpłacił.W piśmie, które wpłynęło do Sądu w dn. 3.II.1955 r., Wiktoria M. zgłosiła wniosek o objęcie nieruchomości na własność w cenie 12.000 zł po uchyleniu przybicia udzielonego L. i o udzielenie jej przybicia.Postanowieniem z dn. 17 lutego 1955 r. Sąd Powiatowy w L, uchylił przybicie udzielone Józefowi L., a postanowieniem, z dnia 17 marca 1955 r. udzielił przybicia Wiktorii M. w cenie 12.000 zł, powołując się na to, że druga licytacja nie doszła do skutku. Po uprawomocnieniu się tego postanowienia Sąd Powiatowy w dn. 6 maja 1955 r. przysądził zajętą nieruchomość na własność Wiktorii M., przytaczając w uzasadnieniu, że druga licytacja nie doszła do skutku, że przybicie na rzecz Wiktorii M. uprawomocniło się i że wierzytelność jej przewyższa sumę, na którą oszacowano nieruchomość. Plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji (13.904 zł 70 gr) został sporządzony w dn. 29.III.1956 r., ale nie został wykonany.W rewizji nadzwyczajnej wniesionej do Sądu Najwyższego w dn. 31.VII.1957 r. Minister Sprawiedliwości wnosi o uchylenie postanowień Sądu Powiatowego w Lublinie z dn. 17.III. i 6.V.1955 r. z powodu naruszenia interesu Państwa Ludowego oraz art. 690, 701 § 4, 718 i 719 k.p.c.:1)przez uznanie licytacji z dn. 4.XII.1954 r. jako drugiej licytacji, która nie doszła do skutku, i przysądzenie nieruchomości wierzycielce, chociaż w obu licytacjach z 27.II. i 4.XII. 1954 r. licytanci brali udział w przetargu, lecz nie wpłacili tylko ceny nabycia, a wskutek tego wierzycielka nie miała uprawnień, które posiadałaby w razie niedojścia do skutku drugiej licytacji;2)przez dokonanie licytacji bez dokonania obwieszczeń o nich w pismach;3)przez naruszenie interesu Państwa Ludowego wskutek niezgodnego z prawem przysądzenia na własność i dokonania licytacji nieruchomości stanowiącej nie objęty spadek, a więc podlegającej szczególnej pieczy sądu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wniosek rewizji nadzwyczajnej dotyczy uchylenia postanowień o przybiciu i przysądzeniu własności, wydanych na rzecz Wiktorii M. Postanowienie, o przybiciu może być zaskarżone, jeżeli sąd wydał je, pomimo że zachodziły warunki do odmowy przybicia wymienione w art. 725 § 1 i 2 k.p.c. lub nie zachodziły warunki do jego wydania wskazane w art. 722, a również w art. 719 § 1 k.p.c. Wśród przyczyn odmowy przybicia, w art. 725 § 1 i 2 k.p.c. nie jest wymienione niezachowanie przez komornika przepisów dotyczących obwieszczeń. Przewidziano w nim tylko niezawiadomienie o licytacji wierzyciela, dłużnika lub uczestnika (art. 725 § 2 k.p.c.), zastrzegając w art. 699 k.p.c., że odrębnej skardze podlegają czynności komornika dotyczące niezachowania przepisów o obwieszczeniach o licytacji. Wprawdzie art. 725 § 1 k.p.c. mówi o naruszeniu przepisów postępowania w toku licytacji, lecz obwieszczenia o niej ją poprzedzają (art. 685 i nast. k.p.c.), przepisy zaś o postępowaniu w toku licytacji dotyczą tylko odbycia samej licytacji (art. 707 i nast. k.p.c.), a nie czynności, które ją poprzedzają. Z tych względów należy uznać, że postanowienie o przybiciu (a wskutek tego także postanowienie o przysądzeniu własności) nie może być uchylone z tej przyczyny, że komornik nie dokonał obwieszczeń o licytacji w dzienniku z pogwałceniem art. 690 § 1 k.p.c. Powyższe naruszenie obowiązków przez komornika mogło być przedmiotem odrębnej skargi, o której wspomina art. 694 k.p.c.Słusznie jednak rewizja nadzwyczajna zarzuca, że Sąd Powiatowy nie mógł udzielić przybicia Wiktorii M. na podstawie art. 719 § 1 k.p.c. Przepis powyższy uprawnia egzekwującego do objęcia na własność nieruchomości, do której skierował egzekucję, jeżeli druga licytacja nie doszła do skutku z powodu nieprzystąpienia nikogo do przetargu, a art. 718 k.p.c. nazywa drugą licytacją tę, która została wyznaczona po licytacji, na której nikt nie przystąpił do przetargu. Licytacja z dnia 4 grudnia 1954 r. nie była licytacją, na której nikt nie stawił się do przetargu, nie była też drugą licytacją, gdyż na poprzedniej z dn. 27 lutego 1954 r. kilka osób przystąpiło do przetargu. Obie te licytacje nie doszły do skutku z powodu nieuiszczenia przez nabywcę reszty ceny kupna i wskutek tego ponowna licytacja powinna się odbyć w tych samych warunkach co poprzednia (art. 726 k.p.c.). Wiktoria M. nie była więc uprawniona do objęcia nieruchomości na własność jako egzekwująca, a postanowienie o przybiciu zostało wydane wskutek tego z naruszeniem art. 719 § 1 k.p.c.Postanowienie to ulega uchyleniu, a wskutek tego (art. 742 § 1 k.p.c.) - również postanowienie o przysądzeniu własności, gdyż przez ich wydanie został naruszony interes Państwa Ludowego, skoro przybicie zostało udzielone w cenie 12.000 zł, gdy na licytacjach była zaofiarowana za nieruchomość cena 48.500 zł, sama zaś nieruchomość, jako stanowiąca spadek nie objęty po Bolesławie D., może przejść ewentualnie na rzecz Skarbu Państwa (art. 27 § 1 Prawa spadkowego).