1 CR 880/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Lisiewski (sprawozdawca). Sędziowie: T. Byliński, J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Marianny W. przeciwko Stanisławowi K., Stefanii N. i Mariannie K. o wszczęcie egzekucji, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 4 października 1956 r.,uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Krasnymstawie - Wydział Zamiejscowy w Turobinie z dnia 4 czerwca 1956 r. i sprawę temu Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktycznePrawomocnym wyrokiem z dnia 21.V. - 3.VI.1930 r. b. Sąd Okręgowy w Lublinie orzekł, że nakazuje wyeksmitować Kazimierza K. z 4 morgów bliżej określonego gruntu stanowiącego własność imiennie podanych spadkobierców Pawła K., a wśród nich i Marianny K., z jednoczesnym uiszczeniem przez nich Kazimierzowi K. zasądzonej mu wyrokiem sądowym sumy 2.553 złotych z odsetkami i kosztami i z wprowadzeniem w posiadanie działki powyższych spadkobierców. Sąd Powiatowy, udzielając dnia 18 grudnia 1953 r. do powyższego wyroku klauzuli wykonalności odpowiadającej art. 542 § 1 k.p.c., umieścił ponad nią, bezpośrednio za sentencją, wzmiankę, że według stwierdzenia praw do spadku Kazimierz K. pozostawił czterech - imiennie wymienionych - spadkobierców, każdego w ¼ części, pomiędzy nimi Stanisława K.W marcu 1956 r. Marianna W. z domu K., opierając się na powyższym wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie, wystąpiła do komornika sądowego z wnioskiem o wyeksmitowanie spadkobierców Kazimierza K. z gruntu, składając do rąk jego sumę 10.616,10 zł na zaspokojenie wzajemnej należności dłużników. Na skutek tego wniosku komornik wezwał ich do opróżnienia gruntu z jednoczesnym zawiadomieniem, że wnioskodawczyni złożyła na ich rzecz powyższą sumę i z wezwaniem ich do podjęcia tej sumy w ciągu 7 dni lub złożenia oświadczenia, czy sumę tę przyjmą, czy też nie i dlaczego, gdyż inaczej zostanie złożona do depozytu. W związku z tym wezwaniem Stanisław K. wniósł skargę na czynności komornika zarzucając, że brak klauzuli wykonalności na rzecz Marianny W. i przeciwko spadkobiercom Kazimierza K., że egzekucja powinna być skierowana przeciwko wszystkim spadkobiercom, a nie tylko przeciwko skarżącemu samemu, tym bardziej że nie wykazano, aby był wyłącznym posiadaczem gruntu, że Marianna W. nie przedstawiła dostatecznego dowodu, aby wpłaconą sumą pokryła wszystkie należności dłużników, wreszcie że prawa z wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie uległy przedawnieniu. Sąd Powiatowy uchylił czynność komornika polegającą na wszczęciu egzekucji i postępowanie w tej części umorzył, wychodząc z założenia, że wierzycielka powinna wykazać orzeczeniem sądowym, iż świadczenia wzajemne spełniła, i uzyskać klauzulę wykonalności uprawniającą ją do skierowania egzekucji do spadku po Kazimierzu K. Zażalenie Marianny W. na to postanowienie Sąd Wojewódzki oddalił na tej podstawie, że do ustalenia, czy zapłata skarżącej jest wystarczająca na pokrycie należności dłużników, komornik nie jest powołany.Minister Sprawiedliwości wniósł od postanowienia Sądu Wojewódzkiego rewizję nadzwyczajną, domagając się uchylenia postanowień obu instancji i odesłania sprawy do Sądu Powiatowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Słuszny jest pogląd skarżącego, że ustalenie, czy suma wpłacona przez wierzyciela na pokrycie świadczenia wzajemnego dłużnika jest wystarczająca, należy do komornika sądowego i że jego postanowienie podlega tylko kontroli sądu w drodze skargi na czynności komornika.Należy również zgodzić się z wywodami skarżącego co do wystarczalności klauzuli wykonalności na tytule egzekucyjnym. Chociaż bowiem następstwo prawne po Kazimierzu K. na podstawie dziedziczenia powinno być według art. 542 § 2 k.p.c. stwierdzone w samej klauzuli, to jednak sposób, w jaki nastąpiło to na tytule złożonym przez wierzyciela, uchybia tylko stronie formalnej, a nie treści tego przepisu, i dlatego nie może mieć żadnego znaczenia. Celem bowiem przepisu art. 542 § 2 k.p.c. jest wskazanie komornikowi w sposób niezawodny osoby dłużnika, a temu wymaganiu ujęcie tytułu przedstawionego w sprawie czyni w zupełności zadość.Zarzut dłużnika co do braku klauzuli wykonalności na rzecz Marianny W. jest bez znaczenia, bo jak z materiału sprawy wynika - i co skarżącemu z pewnością jest wiadome - Marianna W. jest wymieniona w samym wyroku jako spadkobierczyni (Pawła K.) Marianna K., która przez zamążpójście zmieniła nazwisko. Nie ma więc żadnego następstwa prawnego w myśl art. 541 k.p.c., które wymagałoby uwidocznienia w klauzuli wykonalności, lecz chodzi co najwyżej o sprostowanie nazwiska ze względów celowości, które każdego czasu może być podjęte. Błędnie też dłużnik Stanisław K. twierdzi wywodząc, że egzekucję należy prowadzić jednocześnie przeciwko wszystkim spadkobiercom Kazimierza K. Akta sprawy przemawiają zresztą za tym, że egzekucja została wszczęta przeciwko nim wszystkim. Jeżeli zaś Stanisław K. nie jest w posiadaniu gruntu, to nie ma on interesu prawnego we wniesieniu skargi, skoro ewentualnych zarzutów materialnych należałoby dochodzić powództwem z art. 573 k.p.c. Nie uzasadnia również żadnych zastrzeżeń okoliczność, że tylko Marianna W. sama, a nie wszyscy spadkobiercy Pawła K. udzielili komornikowi polecenia, by wykonać eksmisję, gdyż Marianna W. ma legitymację na podstawie art. 89 pr. rzecz., a tylko na jej wniosek komornik obowiązany jest po odebraniu nieruchomości oddać ją wszystkim spadkobiercom Pawła K.Zarzut wreszcie co do przedawnienia, jako zarzut materialny, nie ma w postępowaniu ze skargi na komornika żadnego znaczenia. Skutków wygaśnięcia bowiem zobowiązania stwierdzonego w tytule można dochodzić tylko w drodze powództwa opartego na art. 573 § 1 pkt 2 k.p.c.Postanowienia więc obu instancji, które rozpoznawały skargę na wszczęcie egzekucji, nie mogą być utrzymane w mocy, gdyż naruszają niewątpliwie interes Państwa Ludowego w poszanowaniu prawomocnych wyroków. Wprawdzie postanowienie Sądu Powiatowego według dosłownego brzmienia umarza tylko wszczęcie postępowania, a nie postępowanie w całości, czyli że - jakby się mogło wydawać - zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego nie kończy postępowania w sprawie, bo pozostał otwarty wniosek Marianny W. o wszczęcie postępowania, ale w rzeczywistości Sąd Powiatowy miał widocznie na względzie umorzenie postępowania wraz z tym wnioskiem, bo na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego komornik nie mógłby już wszcząć postępowania. Uchylając z tych przyczyn zaskarżone postanowienie, należało odesłać sprawę do Sądu Powiatowego dlatego, że skarżący nie chce uznać stanowiska komornika, iż suma złożona przez wnioskodawczynię wystarcza na pokrycie wszystkich należności wzajemnych. Rzeczą zatem Sądu Powiatowego będzie ustalić wysokość tej sumy i dać komornikowi odpowiednie wskazania. W związku z tym Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 384 k.p.c.