2 C 3005/52

Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 5.544 zł 58 gr z odsetkami tytułem należności za użytkowanie w okresie 1 X 1945 r. - 30 VI 1948 r. młyna parowego w M. tytułem kosztów upomnienia.Sąd Wojewódzki w Krakowie wyrokiem z dnia 15 I 1952 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda 2.144 zł 42 gr. Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwany użytkował młyn parowy w M. i przyjął, iż wysokość żądanego czynszu odpowiada przeciętnej, a zatem łącznie z kosztami upomnień wierzytelność powoda wynosi 9.638 zł 05 gr; jednakże uwzględniając zarzut potrącenia Sąd Wojewódzki odjął od tej kwoty: 1)-sumę 5.063 zł 25 gr - ustalając, że pozwany dokonał remontu na łączną kwotę 168.775 zł w dawnej walucie, którą to kwotę przeliczył Sąd Wojewódzki na 5.063 zł 25 gr, oraz 2)-sumę 2.450 zł 36 gr tytułem odsetek od tej kwoty za czas od 1 I 1948 r. Odjąwszy zatem łączną kwotę 7.493 zł 61 gr od wierzytelności powoda w kwocie 9.638 zł 03 gr, otrzymuje się sumę 2.144 zł 42 gr, którą Sąd Wojewódzki zasądził.Wyrok ten zaskarżył powód rewizją wnosząc o jego zmianę i zasądzenie od pozwanego kwoty 7.950 zł 28 gr z odsetkami od dnia 1 VII 1948 r. Skarżący zarzuca:1)-że wyżej wymieniona kwota 168.775 zł (w dawnej walucie) powinna być na nową walutę przeliczona według relacji 100 : 1, a nie - jak to Sąd Wojewódzki uczynił - 100 : 3,2)-że brak podstawy do przyjęcia, iż pozwanemu należały się odsetki od tej kwoty. Skarżący wywodzi przeto, że od jego wierzytelności w kwocie 9.638 zł 03 gr należy potrącić jedynie kwotę 1.687 zł 75 gr.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 254 § 2 k. z., oświadczenie o potrąceniu ma moc wsteczną w tym znaczeniu, że wskutek potrącenia należy obustronne wierzytelności uważać za umorzone już w chwili, gdy wierzytelności stały się możliwe do potrącenia. Jeżeli więc chodzi o wierzytelności pozwanego z tytułu dokonania remontu, to skoro stała się ona "możliwa do potrącenia" jeszcze przed zmianą systemu pieniężnego i skoro na skutek oświadczenia o potrąceniu uważa się wzajemne wierzytelności za umorzone ex tunc, to zagadnienie przeliczenia wierzytelności pozwanego na nową walutę w ogóle nie powstaje. Zgodnie z art. 254 § 2 k. z. uważa się, że wzajemne roszczenie miało miejsce jeszcze przed wprowadzeniem nowej waluty.Należy zatem przeprowadzić operację rachunkową na podstawie stanu, jaki istniał wówczas, gdy obustronne wierzytelności "stały się możliwe do potrącenia" - czyli dokonać odejmowania operując kwotami wyrażonymi w ówczesnej walucie. Jeżeli jednak Sąd Wojewódzki przeliczywszy wszystkie wzajemne pozycje na nową walutę, co do wszystkich zastosował jeden współczynnik przeliczania 100 : 3, a następnie dokonał odejmowania, to w ostatecznym wyniku rezultat rachunkowy jest identyczny z tym, jaki uzyska się w sposób prawidłowy a wyżej przedstawiony. Dlatego też zarzut wadliwego zastosowania współczynnika 100 : 3 jest - z powyższymi zastrzeżeniami - chybiony.Słuszny jest natomiast zarzut co do uwzględnienia na korzyść pozwanego kwoty 2.430 zł 36 gr tytułem odsetek za czas 1 I 1948 r. do 30 IX 1951 r. Skoro bowiem na skutek potrącenia następuje umorzenie wierzytelności z mocą wsteczną, brak przedmiotu od którego można by liczyć odsetki. Pomijając nawet tę okoliczność, stwierdzić należy, że z ustaleń zaskarżonego wyroku ani z twierdzeń którejkolwiek strony nie wynika w ogóle podstawa prawna do żądania przez pozwanego odsetek. Skoro zatem uwzględnieniu potrącenia kwoty 2.430 zł 36 gr brak podstawy, należało o tyle zmienić zaskarżony wyrok, a poza tym rewizję oddalić.