2 CR 1064/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: S. Rejman (sprawozdawca), M. Piekarski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bernarda W. przeciwko 1) Państwowym Gospodarstwom Rolnym w G. i 2) Zespołowi Gospodarstw Rodnych w K. (obecnie Inspektorat Państwowych Gospodarstw Rolnych w G.) o 50.000 zł, na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 19 maja 1961 r.,obie rewizje oddalił i zniósł między stronami koszty postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki ustalił, że powód w dniu 23 czerwca 1954 r. doznał ciężkiego wstrząsu urazowego, wielokrotnego złamania śródstawowego nasady dolnej piszczeli i strzałki prawej oraz złamania uda prawego. Chory był leczony wyciągiem, a następnie operacyjnie. Wskutek ciężkich zmian w kończynie dolnej nastąpiło u niego - po okresie zrostu kości udowej - znaczne ograniczenie w stawie kolanowym i skokowym oraz zmiany zwyrodniające stawu kolanowego prawego. W latach 1955-1958 chory był leczony masażami, kąpielami oraz dwa razy sanatoryjnie.Wypadek nastąpił na skutek nieprawidłowej jazdy traktorzysty, który był pracownikiem strony pozwanej. Jak wynika z opinii biegłego inżyniera D., wypadek miał miejsce na autostradzie przeznaczonej do szybkiego ruchu, która w zasadzie nie krzyżuje się z innymi drogami w sposób kolizyjny. W miejscu wypadku było urządzenie do bezkolizyjnego wyjazdu w postaci mostu, lecz kierowca ciągnika z tego urządzenia nie skorzystał, a skróciwszy drogę, wyjechał wprost na autostradę, przez co stworzył przeszkodę dla jadącego prawidłowo motocykla. Powód jechał w przyczepie motocykla na wizytację podległych mu gospodarstw. Biegły dodał, że postępowanie kierowcy ciągnika stanowiło zagrożenie bezpieczeństwa ruchu na drodze publicznej. Sąd Wojewódzki zgodnie z tą opinią doszedł do wniosku, że zachowanie się kierowcy ciągnika mieściło w sobie znamiona występku przewidzianego w art. 215 § 2 k.k. i dlatego nie uwzględnił zarzutu przedawnienia z art. 283 § 1 k.z.Opierając się na postanowieniach art. 145, 161 i 165 k.z., Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powoda 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, 6.000 zł za masaże i 2.000 zł za zniszczone ubranie. Jeśli chodzi o dwie ostatnie pozycje, to Sąd oparł swoje ustalenia na zeznaniach powoda, przesłuchanego w trybie art. 311 § 1 i 313 k.p.c.Od wyroku tego wpłynęły rewizje obu stron. Powód zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 165 § 1 k.z. i wnosi o zasądzenie dalszych 20.000 zł. Strona pozwana natomiast domaga się zmiany wyroku i oddalenia powództwa, powołując się na trzyletnie przedawnienie. Ponadto kwestionuje ona prawidłowość ustalenia wydatków powoda wyłącznie na podstawie jego zeznań oraz zarzuca, że zasądzona suma z tytułu zadośćuczynienia jest nadmierna, gdyż nie powinna przekraczać 5.000 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał obie rewizje za nieuzasadnione.Jako dalej idąca, wymaga rozważenia w pierwszej kolejności rewizja strony pozwanej. Zarzut naruszenia art. 283 k.z. jest chybiony. Sąd Wojewódzki bowiem trafnie, na podstawie opinii biegłego, ustalił i uzasadnił, że kierowca ciągnika jechał nieprawidłowo. Wyjeżdżał on na autostradę w sposób niewłaściwy i nawet się nie zatrzymał, żeby zobaczyć, czy droga jest wolna, przez co wywołał niebezpieczeństwo dla ruchu pojazdów mechanicznych i dlatego czyn jego wypełnia znamiona występku przewidzianego w art. 215 § 2 k.k. W myśl zaś art. 283 § 4 k.z., jeżeli szkoda wynikła z występku, wierzytelność ulega przedawnieniu 10-letniemu, licząc od dnia popełnienia przestępstwa. Sąd Wojewódzki słusznie więc uznał zarzut przedawnienia za nieuzasadniony. Na podkreślenie zasługuje nadto fakt, że wbrew twierdzeniu strony skarżącej materiał dowodowy dawał dostateczną podstawę do poczynienia ustaleń świadczących o winie kierowcy ciągnika. Oprócz bowiem zeznań powoda i opinii biegłego również zeznania Czesława G., bezpośredniego świadka wypadku, pokryły się w całości z pozostałymi dowodami w sprawie.Wreszcie błędny jest pogląd wyrażony w rewizji, że w stosunku do strony pozwanej, jako osoby prawnej, nie można stosować postanowień art. 283 § 4 k.z. Z dyspozycji bowiem tego przepisu wynika, że istotne jest tylko to, czy szkoda była wynikiem zbrodni czy występku, a nie to, czy dopuścił się jej bezpośrednio pozwany. Strona pozwana odpowiada za swego pracownika z mocy art. 145 k.z., ten zaś dopuścił się występku, jak to niewadliwie ustalił Sąd I instancji.Ustalając wysokość szkód, jakie powód poniósł na skutek wypadku, Sąd Wojewódzki mógł oprzeć się na zeznaniach tegoż powoda jako strony i dać im wiarę, gdyż nie pozostawały one w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym. Ta swobodna ocena pozostawiona jest Sądowi I instancji (art. 242 § 1 k.p.c.) i nie może być skutecznie podważona w postępowaniu rewizyjnym, tylko na podstawie odmiennej oceny dowodów, przedstawionej przez skarżącego.Obie strony zwalczają w rewizjach sumę przyznanego powodowi wynagrodzenia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną. W świetle historii choroby i innych dowodów zgromadzonych w aktach sprawy należy przyjąć, że powód wyjątkowo dużo i długo cierpiał, choć nie jest niezdolny do pracy i jego zarobki nie uległy obniżeniu. Ma on jedynie pewne trudności w chodzeniu, co jest niezbędne przy wykonywaniu zawodu agronoma. Dlatego też zasądzona kwota 20.000 zł nie może być - w ustalonych okolicznościach sprawy - uznana za niestosowną.Z tych też względów orzeczono jak w sentencji wyroku.