2 CR 1271/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Kałamajski, B. Łubkowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Antoniego B., Józefa B., Pawła L., Janiny B. przeciwko Centralnemu Zarządowi Przemysłu Jedwabniczego w Ł. o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi w Łodzi z dnia 21 czerwca 1957 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu dla m. Łodzi w innym składzie.Uzasadnienie faktycznePowodowie żądali zasądzenia od pozwanego 52.739,92 zł zaległego czynszu najmu i 6.087,80 zł zwrotu odsetek zwłoki i kosztów egzekucyjnych, które uiścili wskutek zalegania z zapłatą podatków. Powodowie twierdzili, że zaległości podatkowe powstały z winy pozwanego, który zalegając z uiszczeniem czynszu uniemożliwił powodom uiszczanie na czas podatków.Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi wyrokiem z dnia 21.X.1954 r. powództwo oddalił i przyznał pozwanemu od powodów 900 zł tytułem zwrotu kosztów procesu ustaliwszy, że pozwany należny czynsz zapłacił. Na skutek rewizji powodów Sąd Najwyższy dnia 12.II.1957 r. powyższy wyrok w części oddalającej powództwo o zapłatę 6.087,80 zł uchylił stwierdzając, że w tej części Sąd Wojewódzki nie uzasadnił swego orzeczenia. Sąd Najwyższy przekazał w tej części sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania zaznaczając, że Sąd Wojewódzki powinien przy ponownym rozpoznaniu sprawy kierować się wskazówkami przytoczonymi przez Sąd Najwyższy (art. 385 k.p.c.). Mianowicie Sąd Najwyższy zaznaczył, "że zarówno z ustaleń wyroku, jak i niespornych twierdzeń obu stron wynika, że pozwany płacił czynsz ze znacznym opóźnieniem. Gdyby zatem powodowie nie zdołali nawet wykazać normalnego związku przyczynowego i winy pozwanego w obciążeniu powodów przez władzę finansową odsetkami i kosztami podatkowymi, to w każdym razie należałyby się powodom odsetki za opóźnienie (art. 248 § 1 k.z.), jeżeli termin płatności poszczególnych rat czynszowych nie został dotrzymany. Odsetki te w ramach kwoty 6.087,80 zł mogłyby ulec zasądzeniu". Ponadto Sąd Najwyższy uchylił rozstrzygnięcie o kosztach procesu, jako błędne, stwierdzając, że pozwany według ustalenia Sądu. Wojewódzkiego w dniu wniesienia pozwu zalegał z zapłatą 28.000 zł czynszu, który uiścił później, powodowie zaś co do tej kwoty nie popierali powództwa, nie było więc podstaw do zasądzenia od nich na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu.Sprawę ponownie rozpoznawał Sąd Wojewódzki w komplecie orzekającym pod przewodnictwem sędziego, który przewodniczył również przy wydaniu poprzedniego wyroku. Strona powodowa wniosła "o wyłączenie Sądu". Protokół rozprawy zawiera postanowienie o pozostawieniu przez Sąd tego wniosku bez uwzględnienia.Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki znowu oddalił powództwo o zapłatę 6.087,80 zł, a koszty procesu między stronami zniósł. Oddalenie powództwa Sąd Wojewódzki oparł na ustaleniu, że według pisma 2 Oddziału Wydziału Finansowego Prezydium Rady Narodowej w Ł. z dnia 4.II.1955 r. dochodzoną pozwem kwotę 6.087,80 zł tytułem odsetek i kosztów zapłacił Wydziałowi Finansowemu pozwany, a nie powód, który obecnie ponownie dochodzi tej kwoty.Powodowie w ponownej rewizji słusznie zarzucili, że Sąd Wojewódzki uchybił art. 53 k.p.c. Z mocy tego przepisu o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy. Rozstrzygnięcie zapada bez udziału sędziego, którego wyłączenia domaga się strona. Sędzia ten bowiem stosownie do art. 51 § 2 k.p.c. aż do rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie go może spełniać jedynie czynności nie cierpiące zwłoki. Konieczności podjęcia takich czynności w niniejszej sprawie nie było. Stwierdzić przeto należy, że sędzia ten nie był uprawniony do współdecydowania o tym, czy istniały podstawy do jego wyłączenia. Z tej przyczyny postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego zostało powzięte przez skład sądu sprzeczny z wyżej wymienionymi przepisami prawa, wobec czego z mocy art. 371 § 2 pkt 4 k.p.c. postanowienie to jest nieważne. Uznać więc, je należy za pozbawione skutków prawnych, a wniosek strony powodowej o wyłączenie sędziego uznać należy za nie rozstrzygnięty. Do czasu zaś rozstrzygnięcia tego wniosku wymieniony sędzia w świetle art. 31 § 2 k.p.c. nie miał prawa uczestniczyć w rozpoznawaniu sprawy. Z powyższego wynika, że skład sądu orzekającego, który powziął zaskarżony wyrok, był sprzeczny z przepisami prawa. Zachodzi więc nieważność zaskarżonego wyroku i konieczność uchylenia go z mocy art. 371 § 1 pkt 2 oraz § 2 pkt 4 w związku z art. 384 k.p.c. celem ponownego rozpoznania sprawy w myśl wyżej przytoczonych wskazań, zawartych w poprzednim wyroku Sądu Najwyższego.Sąd Wojewódzki uchybił art. 385 k.p.c. przez niezastosowanie się do tych wiążących dlań wskazań. Sąd Wojewódzki oczywiście bezpodstawnie dopatrzył się podstawy oddalenia powództwa o zapłatę 6.087,80 zł w tym, że kwotę tę zapłacił pozwany, a nie powód. Przecież w pozwie fakt ten został stwierdzony przez zaznaczenie, że kwota ta została pobrana przez organ finansowy. Powodowie, dochodząc tej kwoty, powołali się na to, że pozwany niesłusznie wpłatę jej zaliczył na pokrycie zaległości czynszowych, czemu sprzeciwili się twierdząc, że z winy pozwanego organ finansowy obciążył ich odsetkami zwłoki i kosztami egzekucyjnymi składającymi się na tę kwotę. Dlatego oczywiście bezpodstawny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, mający rzekomo uzasadniać oddalenie powództwa o zasądzenie od pozwanego tej kwoty, jakoby "powód obecnie ponownie dochodzi tej kwoty". Sąd Wojewódzki stosownie do wiążących go wskazań zawartych w poprzednim wyroku Sądu Najwyższego (art. 385 k.p.c.) obowiązany był rozważyć, czy obciążenie powodów wspomnianymi odsetkami zwłoki i kosztami egzekucyjnymi nastąpiło z winy pozwanego wskutek niepłacenia przezeń na czas czynszu należnego powodom. Jeśliby z tej przyczyny powodowie nie mogli uiścić na czas podatków i dlatego zostali obciążeni wspomnianymi odsetkami zwłoki i kosztami procesu, to wówczas powództwo o zapłatę 6.087,80 zł podlegało zasądzeniu. Ponadto według przytoczonych powyżej wiążących wskazań Sądu Najwyższego nawet w razie nieudowodnienia przez powodów normalnego związku przyczynowego i winy pozwanego w obciążeniu powodów przez organ finansowy odsetkami i kosztami egzekucyjnymi należałyby się powodom odsetki zwłoki od poszczególnych rat czynszowych, które pozwany zapłacił po terminie ich wymagalności (art. 248 § 1 k.z.). Odsetki te podlegają zasądzeniu w ramach kwoty 6.087,80 zł.