2 CR 199/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Warman, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jerzego T. przeciwko Skarbowi Państwa - Miejskiej Radzie Narodowej w W. o 43.633 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 28 listopada 1956 r.,postanowił: 1) podjąć zawieszone postępowanie rewizyjne wobec zgłoszenia się spadkobierców powoda Jerzego T., tj. Natalii T. i nieletnich Jerzego, Elżbiety i Haliny T.; 2) uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania w innym składzie.Uzasadnienie faktycznePowód żądał zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa (Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w W.) kwoty 43.633 zł na tej podstawie, że strona pozwana bezpodstawnie rozwiązała z dniem 15.VII.1955 r. zawartą w dniu 15 stycznia 1955 r. przez strony, pisemną umowę o świadczenie usług. W myśl tej umowy, zawartej na cały rok 1955 z prawem wcześniejszego jej rozwiązania za 3-miesięcznym wypowiedzeniem, powód zobowiązał się dostarczyć do dyspozycji pozwanej Rady Narodowej codziennie jeden parokonny pojazd i przewozić nim wskazane przez pozwaną materiały budowlane za wynagrodzeniem obliczonym stosownie do obowiązującej taryfy. Strona pozwana rozwiązała tę umowę z dniem 15 lipca 1955 r. bez uprzedniego wypowiedzenia. Wobec niedochowania zastrzeżonego wypowiedzenia wyrządzono powodowi, jak twierdzi, szkodę w wysokości 43.633 zł, gdyż tyle zarobił w ostatnim kwartale w wykonaniu zawartej przez strony umowy.Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, że umowa, na którą powołuje się powód, zawierała klauzulę wymagającą zatwierdzenia umowy przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. Ponieważ zatwierdzenie nie nastąpiło, powód nie może opierać się na treści tej pisemnej umowy. Prócz tego zarzucono brak szkody.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo w całości ustalając, że umowa była wykonywana przez obie strony od stycznia do 15 lipca 1955 r. i że za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 1955 r. wypłacono powodowi wynagrodzenie w kwocie 43.633 zł. Umowa pisemna zawarta przez strony nie została wprawdzie zatwierdzona przez Prezydium WRN, ale nastąpiło to z powodu bezczynności strony pozwanej, co nie może szkodzić powodowi, zwłaszcza że Ministerstwo Komunikacji uznało roszczenie powoda za słuszne. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego powództwo uzasadnione jest przepisami art. 239, 512 i 513 k.z., skoro pozwany Skarb Państwa rozwiązał umowę bez wypowiedzenia.Pozwany zarzucił w rewizji naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, że strony obowiązywała zawarta w dniu 15.I.1955 r. umowa pisemna, oraz uchybienia procesowe polegające na niezbadaniu przez Sąd, czy i w jakiej wysokości powód poniósł szkodę.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Niesporne jest w sprawie, że strony w dniu 15.I.1955 r. spisały i podpisały dołączoną do akt sprawy umowę, która zawarta została na cały rok 1955, z prawem jednak wcześniejszego rozwiązania za wypowiedzeniem 3-miesięcznym (§ 14). Z treści tej umowy (§ 17) wynika również, że miała ona wejść w życie po zatwierdzeniu przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Zgodne są także twierdzenia obu stron, że umowa była wykonywana przez strony od 15.I.1955 r. do 15.VII.1955 r. W tych bezspornych okolicznościach trafne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że na brak zatwierdzenia przewidzianego w § 17 umowy strona pozwana nie może się powołać skutecznie. Obowiązek przedstawienia umowy władzy przełożonej do zatwierdzenia ciążył na pozwanej i na niej spoczywał obowiązek poczynienia starań o uzyskanie klauzuli zatwierdzającej, jeśli zażądała i przyjmowała od powoda świadczenia objęte umową. Słusznie zatem Sąd Wojewódzki dopatrzył się w zachowaniu się pozwanej zawinionej bezczynności nie mogącej szkodzić powodowi, tym bardziej że pozwana nie twierdziła i nie twierdzi obecnie w rewizji, by zwróciła powodowi uwagę na brak zatwierdzenia oraz by w ogóle przedstawiła umowę do zatwierdzenia. W tym stanie rzeczy korzystanie przez pozwaną z warunku zawieszającego ustanowionego w § 17 umowy jest oczywiście sprzeczne z zasadami współżycia i nie może z mocy art. 3 p. og. pr. cyw. znaleźć ochrony. Strony zatem obowiązuje w pełni § 14 umowy, w myśl którego konieczne było do wcześniejszego jej rozwiązania 3-miesięczne wymówienie. Powództwo co do samej zasady jest usprawiedliwione.Nie można natomiast odmówić słuszności skarżącemu, jeśli chodzi o wysokość odszkodowania. Zawartą przez strony umowę ocenić należy - zgodnie ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego jak i obu stron - jako umowę o świadczenie usług, podpadającą pod art. 498 i nast. kod. zob. Jeżeli umowę zlecenia zawarto z wyraźnie umówionym terminem wypowiedzenia, to naruszenie tego terminu jest sytuacją, o której mówi art. 513 k.z., a w takim razie powstaje obowiązek naprawienia wynikłej stąd szkody. Rzeczą powoda było dokładne wyjaśnienie w samym pozwie, na czym szkoda polega i jakie są jej poszczególne pozycje. Wskazanie na wysokość poprzednio zarobionego wynagrodzenia nie czyni zadość przepisowi art. 513 k.z., który ma na myśli nie wysokość świadczenia wzajemnego należnego z płatnego zlecenia, lecz szkodę w rozumieniu art. 157 i nast. k. z. Nie chodziło o to, ile powód otrzymałby za swe usługi w okresie prawidłowego wypowiedzenia, gdyby umowy nie zerwano natychmiast, lecz o to, jaką szkodę (art. 157 § 1 k.z.) wyrządziło mu przedwczesne a bezpodstawne rozwiązanie umowy. Przypuszczalna należność za usługi stanowi w tym względzie jedynie element pomocniczy, a nie ostateczny. Zasądzona kwota nie może być uznana za prawidłowo ustaloną wysokość szkody. Od tej kwoty należało odliczyć przypadające podatki i inne tego rodzaju obciążenia, skoro powód zapewne je zaoszczędził, ewentualnie odliczyć by należało dalsze zaoszczędzone wydatki oraz to, co mógł w inny sposób zarobić, będąc wolny od zobowiązań z umowy, ale z niedbalstwa tego nie uczynił.W tym stanie rzeczy zaskarżony wyrok musi być uchylony w celu ponownego rozpoznania sprawy pod względem wysokości odszkodowania (art. 384 k.p.c.).Sąd Wojewódzki przed ponownym rozstrzygnięciem zażąda od strony powodowej (obecnie spadkobierców Jerzego T.) szczegółowego sprecyzowania szkody, a następnie przeprowadzi potrzebne dowody, mając na uwadze powyższe wskazówki Sądu Najwyższego.