2 CR 43/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa (Zarząd Lasów Państwowych w R.) przeciwko Związkowi Samopomocy Chłopskiej (Zarząd Wojewódzki w K.) o zapłatę 21.786,15 zł i z powództwa wzajemnego o 15.894 zł, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 5 października 1957 r. zmienił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo wzajemne w ten sposób, że powództwo wzajemne oddalił, w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneZarząd Lasów Państwowych domagał się zasądzenia od Związku Samopomocy Chłopskiej kwoty 32.633 zł tytułem odszkodowania za bezprawne użytkowanie tartaku w P. za okres od 21 lipca 1945 r. do 6 maja 1949 r. (...) Należne odszkodowanie określiła strona powodowa na podstawie danych co do ilości przetartego w spornym okresie czasu przez tartak surowca.Pozwany Związek Samopomocy Chłopskiej nie uznając powództwa wniósł pozew wzajemny, żądając zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty 15.894,48 zł, tytułem zwrotu nakładów poczynionych w tartaku (...)Wyrok ten zaskarżyło rewizją Ministerstwo Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, wnosząc o jego zmianę i zasądzenie powództwa głównego i oddalenie pozwu wzajemnego, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)Jest oczywista bezzasadność żądania zapłacenia przez pozwany Związek Samopomocy Chłopskiej odszkodowania za użytkowanie tartaku. Pozwany Związek, który posiadał tartak w dobrej wierze na skutek oddania mu tartaku do eksploatowania przez władze administracji ogólnej, nie może być zobowiązany do zapłacenia jakiegokolwiek odszkodowania z tytułu korzystania z tego tartaku właścicielowi tegoż tartaku, który zaniedbał właściwej drogi dla wydobycia tegoż tartaku.Z tych zatem względów w ostatecznym wyniku słuszny jest wyrok zaskarżony, o ile oddalił powództwo w części domagającej się zasądzenia od strony pozwanej odszkodowania za użytkowanie tartaku. Słuszny jest natomiast drugi zarzut rewizji, skierowany przeciwko uwzględnieniu nawet częściowemu powództwa wzajemnego, zgłoszonego z tytułu nakładów dokonanych przez stronę pozwaną w tartaku.Należy jednak podnieść, że Sąd Najwyższy uwzględnił zarzut ten z zasad innych, aniżeli zostały podniesione w samej rewizji.Jak już podniesiono, stosunek pozwanego Związku Samopomocy Chłopskiej od strony powodowej jest stosunkiem posiadacza rzeczy do właściciela tejże rzeczy i do tego stosunku mają zastosowanie przepisy prawa rzeczowego o posiadaniu.W myśl cytowanych przepisów prawa rzeczowego posiadacz w dobrej wierze który został zobowiązany do wydania rzeczy, ma prawo do zwrotu nakładów, jakich dokonał na tej rzeczy. Przy dosłownym stosowaniu ustawy posiadaczowi w dobrej wierze należałyby się pożytki i służyłyby mu ponadto zwrot nakładów. Podobne uprzywilejowanie posiadacza w dobrej wierze nie wydaje się być zamierzone przez ustawę.Sąd Najwyższy podziela stanowisko zajęte w tej materii przez naukę, że posiadacz dobrej wiary nie ma prawa do zwrotu nawet nakładów koniecznych, które znalazły już pokrycie w korzyściach, jakie uzyskał z rzeczy. Posiadacz bowiem nawet w wypadku, gdyby rzecz była jego własnością, nie byłby postawiony inaczej, nie może zaś odnieść szczególnych korzyści z cudzej rzeczy dlatego tylko, że był w dobrej wierze.Zgodnie z tym poglądem, strona pozwana, która została zwolniona od obowiązku zwrotu korzyści, osiąganych przez nią z eksploatowania w ciągu trzech przeszło lat tartaku, nie może żądać od strony powodowej, której tartak wydała, zwrotu poczynionych przez siebie nawet nakładów koniecznych, skoro fakt, że strona pozwana osiągała korzyści z tartaku, które pokrywały łożone nakłady nie może budzić wątpliwości w świetle ustaleń opartych na zeznaniach świadków i opinii biegłego (...).