2 CR 634/55

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Grudziński. Sędziowie: B. Wilewski, J. Majorowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Romana R. przeciwko Komitetowi Rodzicielskiemu przy Liceum Ogólnokształcącym w P. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi dla woj. łódzkiego z dnia 25.IV.1955 r.,zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo uchylił i sprawę w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu dla województwa łódzkiego przekazał.Uzasadnienie faktyczneRoman R. domagał się zasądzenia od Komitetu Rodzicielskiego Liceum Ogólnokształcącego w P. oraz od Piotra P. kwoty 13.395 zł tytułem wynagrodzenia za pracę od dnia 1 marca 1953 r. do dnia 7 sierpnia 1953 r., dodatku rodzinnego po 375 zł miesięcznie oraz trzymiesięcznego odszkodowania za niesłuszne zwolnienie. Z kolei powód cofnął pozew w stosunku do pozwanego Piotra P., a rozszerzył powództwo w stosunku do pozwanego Komitetu Rodzicielskiego do kwoty 23.439 zł (…).Strona pozwana powództwa nie uznała i wnosiła o jego oddalenie wyjaśniając, że powód wykonywał pracę w charakterze księgowego, a następnie kierownika resztówki, na podstawie ustnej umowy, w której strony ustaliły wynagrodzenie miesięczne w wysokości 200 zł w okresie od listopada 1952 r. do końca lipca 1953 r., że został zwolniony za niewłaściwe prowadzenie ksiąg i narażenie pozwanego na straty, że powód był również członkiem Komitetu Rodzicielskiego i praca jego miała charakter pracy społecznej.(…) Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 1955 r. Sąd Wojewódzki w Łodzi zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.000 zł, oddalając powództwo w pozostałej części (…).W rewizji powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo i zasądzenia reszty roszczenia, ewentualnie o uchylenie wyroku w części zaskarżonej i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, zarzucając błędną ocenę materiału dowodowego (art. 242 § 2 k.p.c.) oraz naruszenia prawa materialnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozpoznając rewizję, należy przede wszystkim rozważyć (na zasadzie art. 380 § 1 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 371 § 2 pkt 2 k.p.c.), czy strona pozwana - Komitet Rodzicielski - ma zdolność procesową. Pogląd Sądu Wojewódzkiego wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Komitet Rodzicielski, który na podstawie zarządzenia Ministra Oświaty z dnia 26.II.1949 r. (II-1179/49) stanowi pewną jedność organizacyjną, ma prezydium i może dysponować funduszami na podstawie własnych uchwal w uzgodnieniu z dyrektorem (kierownikiem) szkoły, a tym samym ma zdolność procesową - nie jest uzasadniony.Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7.X.1950 r. w sprawie C. 1055/56 ("P. i Pr." nr 1/51) zajął stanowisko, że organizacja nie posiadająca osobowości prawnej, lecz rozwijająca działalność gospodarczą, mająca własny majątek i zawierająca umowy, ma zdolność procesową.Tego rodzaju przesłanki nie zachodzą, jeżeli chodzi o komitety rodzicielskie.Organizacja i zakres działania komitetów rodzicielskich uregulowane zostały w zarządzeniu Ministra Oświaty z dnia 26 lutego 1949 r. oraz w regulaminie stanowiącym załącznik do tego zarządzenia. Zarządzenie to zostało następnie zastąpione nowym zarządzeniem i regulaminem tegoż Ministra z dnia 7 października 1954 r. (Dz. U. Min. Oświaty z dnia 20.X.1954 r. Nr 14, poz. 115). Z zarządzenia i regulaminu, zarówno poprzedniego, jak i obecnie obowiązującego, wynika, że celem komitetów rodzicielskich jest współpraca z dyrektorem (kierownikiem) szkoły i nauczycielami w sprawach nauczania i wychowania dzieci i młodzieży. Wprawdzie w działalności swojej komitety rodzicielskie współpracują ze szkołą również w zakresie roztoczenia opieki materialnej nad sierotami, półsierotami i dziećmi potrzebującymi opieki pozadomowej, w organizowaniu dożywiania w szkołach, akcji wczasów i opieki nad zdrowiem dzieci oraz w zaspokajaniu potrzeb rzeczowych szkoły, jednakże ten zakres ich działalności nie ma charakteru samoistnej działalności gospodarczej, a jedynie ma na celu udzielenie pomocy organom szkolnym.Na brak samodzielnej działalności w sprawach o charakterze materialnym wskazuje szereg przepisów regulaminu. W szczególności § 3 regulaminu z dnia 7 października 1954 r. stanowi, że w skład komitetu i jego prezydium wchodzi dyrektor, który na zasadzie § 13 cytowanego regulaminu ma prawo zawieszać wykonanie uchwały komitetu sprzecznej z obowiązującymi przepisami szkolnymi i przedstawić sprawę do decyzji wydziałowi oświaty prezydium rady narodowej, sprawującemu bezpośredni nadzór nad szkołą.Zgodnie z § 18 regulaminu komitet dysponuje funduszami na podstawie przepisów obowiązujących w tym zakresie i na podstawie własnych uchwał uzgodnionych z dyrektorem (kierownikiem) szkoły. Majątek zaś zakupiony z funduszów komitetu rodzicielskiego jest własnością szkoły i podlega inwentaryzacji zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wszelką korespondencję w sprawach wchodzących w zakres działalności komitetu prowadzi się w imieniu szkoły i za podpisem przewodniczącego prezydium komitetu oraz dyrektora (§ 25), nadzór zaś nad pracą komitetów rodzicielskich wykonują wydziały oświaty prezydiów rad narodowych, sprawujące bezpośredni nadzór nad szkołą, przy której komitet istnieje (§ 27).Z wyżej cytowanych przepisów wynika więc, że komitety rodzicielskie są organem współdziałającym i pomagającym władzom szkolnym w realizacji ich zadań, nie stanowią zatem samoistnej organizacji, a wykonywanie pewnych zadań o charakterze materialnym nie może upoważniać do wniosku, że komitety te prowadzą samoistną działalność gospodarczą, która uzasadniałaby przyznanie im zdolności procesowej.Za komitety działające łącznie z dyrektorem w imieniu szkoły na podstawie nie zakwestionowanych przez organy nadzorcze uchwał ponosi więc odpowiedzialność Skarb Państwa - prezydium odpowiedniej rady narodowej. Gdyby natomiast członkowie prezydium komitetu dopuścili się w swej działalności czynów przekraczających zakres kompetencji komitetu i w związku z tym osoby trzecie poniosły szkodę, to wówczas odpowiedzialność za tę szkodę obciążać będzie poszczególnych członków komitetu według przepisów art. 134 i następnych k.z.W omawianej sprawie powód oznaczył, a Sąd Wojewódzki w wyroku przyjął - jako stronę pozwaną - Komitet Rodzicielski przy Liceum Ogólnokształcącym w P. W świetle jednak tego, co wyżej podano, należy uznać, że oznaczenie w pozwie, jak też w wyroku, jest niedokładne, że pozwanie tego Komitetu Rodzicielskiego jako organu współdziałającego ze szkołą i działającego w imieniu szkoły stanowiło jedynie niedokładne określenie samej strony pozwanej, którą jest Skarb Państwa, prezydium odpowiedniej rady narodowej, któremu szkoła podlega i który jest organem nadzorującym pracę szkoły oraz jej Komitetu Rodzicielskiego.Przechodząc z kolei do rozważenia zarzutów rewizji stwierdzić należy, że nie są one pozbawione słuszności (…).