3 CR 187/56
PostanowienieIzba Cywilna1957-01-19
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd może oprzeć ustalenie stanu faktycznego na dowodzie ze świadków, nawet jeśli nie zostały przeprowadzone inne środki dowodowe, a pozwany kwestionuje jedynie wartość przedmiotu sporu, a nie sam fakt jego dostarczenia?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że sąd pierwszej instancji miał prawo oprzeć swoje ustalenia na zeznaniach świadków, nawet jeśli nie sięgnięto po inne środki dowodowe. Pozwany nie negował faktu dostawy beczek, a jedynie ich wartość, co nie wykluczało oparcia się na dowodzie ze świadków. Sąd nie miał obowiązku badania, czy świadczenie pieniężne (facultas alternativa) nie jest wygórowane, gdy powód domaga się przede wszystkim wydania rzeczy.Stan faktyczny
Powód sprzedał pozwanemu ogórki kiszone w 104 beczkach, zobowiązując się do ich zwrotu po opróżnieniu. Pozwany nie zwrócił beczek. Powód wniósł o zasądzenie wydania beczek lub zapłaty ich równowartości. Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, opierając się na zeznaniach świadków co do faktu dostawy i wartości beczek. Pozwany zaskarżył wyrok rewizją, kwestionując sposób ustalenia stanu faktycznego i wartość beczek.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanego, potwierdzając tym samym wyrok Sądu Wojewódzkiego.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Antoniego Z. przeciwko Ogrodniczemu Zakładowi Handlowemu w Gliwicach o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 20 lipca 1955 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód twierdzi w pozwie, że w maju 1953 r. sprzedał pozwanemu kiszone ogórki w beczkach drewnianych tzw. "śledziarkach". Beczki w ilości 104 miał pozwany po ich opróżnieniu zwrócić powodowi. Pozwany zobowiązania swego jednak nie dotrzymał.Powód licząc wartość 1 beczki na kwotę 100 zł wniósł o zasądzenie pozwanego na wydanie wspomnianych beczek, od czego pozwany może się uwolnić przez zapłacenie powodowi kwoty 10.400 zł.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zaprzeczył by beczki dochodzone przez powoda w niniejszym sporze przedstawiały wartość podaną w pozwie.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 20 lipca 1955 r. uwzględnił powództwo.Sąd Wojewódzki ustalił w oparciu o zeznania świadków, że pozwany zakupił istotnie u powoda ogórki kiszone w 104 beczkach. Beczki miał pozwany zwrócić powodowi. Równowartość beczki oznaczona przez powoda nie jest wygórowana. Jak wynika z zeznań świadka J., która w latach 1952 i 1953 pracowała w MHD Bytom jako kierowniczka komórki ogrodniczo-warzywniczej, płaciło się za jedną beczkę takiej jakości, jaką miały beczki powoda, kwotę 100 zł, a obecnie 150 zł, a w ruchu wewnętrznym przedsiębiorstw państwowych 300 zł.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył pozwany rewizją, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę tegoż wyroku i oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Podniesiony w rewizji przez pozwanego zarzut, że Sąd Wojewódzki nie dążył do wykrycia w tym sporze prawdy obiektywnej, a jedynie w oparciu o zeznania świadków uwzględnił powództwo nie żądając od powoda dokumentów stwierdzających dostawę beczek i nie uwzględniając obowiązujących co do cen beczek cenników urzędowych, nie jest uzasadniony.Strona powodowa powołała na stwierdzenie dostawy ogórków w beczkach pozwanemu Przedsiębiorstwu dowód ze świadków oraz z przesłuchania stron. Dowód ze świadków jest jednym z rodzajów środków dowodowych przewidzianych przez kodeks postępowania cywilnego. Jeżeli Sąd przy pomocy właśnie jednego ze środków dowodowych przewidzianych w obowiązującym prawie stwierdzi zasadność powództwa względnie obrony pozwanego, nie można stawiać Sądowi uzasadnionych zarzutów, że Sąd powinien był jeszcze sięgać po inne dowody czy też środki dowodowe, chyba że szczególne okoliczności nasuwałyby Sądowi wątpliwości co do mocy dowodów dotychczas przeprowadzonych. Te przesłanki w sprawie nie zachodziły. Sąd Wojewódzki był władny bez naruszenia przepisów prawa oprzeć swe ustalenie o zeznania świadka w przedmiocie dostawy przez powoda ogórków w beczkach, które nie zostały przez pozwanego zwrócone, tym więcej, że pozwany na rozprawie kwestionował tylko wartość beczek podaną przez powoda w pozwie, nie negując samego faktu dostawy beczek. Pozwany uczynił to dopiero w rewizji, jednakże zarzut ten, że powód dostarczył pozwanemu ogórki bez beczek, należy uznać w świetle przepisu art. 18 ustawy z 20 lipca 1950 r. (Dz. U. z 1950 r. Nr 38, poz. 349 z późn. zm.) za spóźniony i dlatego nie może on odnieść skutku.Nie może również odnieść skutku zarzut, że podana przez powoda wartość dostarczonych beczek jest wygórowana. Sąd Wojewódzki bowiem bezbłędnie ustalił, że wartość beczki podana przez powoda nie jest wygórowana. Zresztą ta okoliczność nie może mieć istotnego znaczenia dla oceny zasadności powództwa. Powód bowiem domaga się przede wszystkim wydania beczek i to roszczenie może egzekwować w razie odmowy przez pozwanego dobrowolnego wykonania wyroku, a pozwany może uwolnić się od wydania beczek przez zapłatę kwoty 10 400 zł. Sąd przy tego rodzaju żądaniu powoda nie miał obowiązku badania, czy świadczenie pieniężne (facultas alternativa), jakiego powód domaga się od pozwanego, nie jest wygórowane.Zasadnie rewizja zarzuca, że Sąd Wojewódzki nie podał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia, ale uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, skoro jest rzeczą oczywistą, że powód oparł swe roszczenie na przepisach kodeksu zobowiązań o niedopełnieniu przez pozwanego zobowiązania wynikającego z zawartej między stronami umowy o sprzedaży ogórków, w wyniku której pozwany miał zwrócić powodowi beczki, w których dostarczył on pozwanemu sprzedane ogórki. Skoro pozwany obowiązku swego nie dopełnił, uwzględnienie powództwa znajduje pełną podstawę prawną w przepisach art. 239 i nast.k.z.
Powiązane orzeczenia
- I PR 351/62 1964-05-18Czy sąd może oprzeć ustalenia faktyczne na opinii biegłego, jeśli istnieją istotne dokumenty znajdujące się w posiadaniu osoby trzeciej, których nie udało się uzyskać, a opinia biegłego przekracza zakres jego uprawnień,…
- I CR 149/61 1962-09-01Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, nie przeprowadzając wszystkich wnioskowanych dowodów, w szczególności dowodów z dokumentów?
- I CR 75/80 1980-08-07Czy sąd ma obowiązek z urzędu poszukiwać dalszych dowodów w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy, jeśli zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do jej rozstrzygnięcia?
- III KR 210/70 1971-02-24Czy ustalenia faktyczne sądu, które opierają się na opisie wydarzeń lub okoliczności przejętym z aktu oskarżenia lub opinii biegłych, mogą być uznane za prawidłowe, jeśli nie pochodzą bezpośrednio od sądu?
- IV CSK 668/14 2015-05-21Czy sąd drugiej instancji może dopuścić z urzędu dowód sprekludowany, naruszając tym samym zasady kontradyktoryjności i równego traktowania stron, jeśli dowód ten jest niezbędny do wyjaśnienia prawdy materialnej?
Powołane przepisy
art. 18art. 239
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 28.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności.