3 CR 877/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Dobrzański (sprawozdawca). Sędziowie: Cz. Tabęcki, F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Piotra T. i Aleksandry T. przeciwko Ludwice L., Zofii N. i Helenie L. o usunięcie połowy domu, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 3 czerwca 1960 r.,zaskarżony wyrok uchylił w punktach II, III i IV, jako też uchylił wyrok Sądu Powiatowego w T. z dnia 4 sierpnia l959 r. w punktach 1), 2), 3) i 5), i w tym zakresie przekazał sprawę temuż Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW sprawie I Ns 649/56 Sąd Powiatowy w T. postanowieniem z dnia 29.9.1956 r. zniósł współwłasność uznanego za ruchomość domu drewnianego położonego w T., obejmującego dwa mieszkania złożone (każde z nich) z pokoju, kuchni i werandy; wartość tego domu Sąd Powiatowy - zgodnie z opinią biegłego - ocenił na kwotę 29.000 zł. Według treści postanowienia Sąd Powiatowy "przysądził" Piotrowi i Aleksandrze T. "na wspólną własność po 1/2 części wschodnią połowę powyższego domu", a Ludwice L., Zofii N. i Helenie L. "po 1/3 części na wspólną własność połowę zachodnią" tegoż domu.W sprawie niniejszej Piotr i Aleksandra T., którzy są właścicielami nieruchomości, na której ten dom stoi, żądali w pozwie wniesionym przeciwko Ludwice L., Zofii N. i Helenie L. nakazania pozwanym "usunięcia" z nieruchomości "zachodniej połowy" domu, oddania w posiadanie powodów "gruntu zajmowanego przez połowę domu", zakazania pozwanym wykonywania na nieruchomości "jakichkolwiek aktów posiadania", jako też zasądzenia od pozwanych kwoty 300 zł "jako odszkodowania z tytułu czynszu dzierżawnego za ostatnie 5 lat, tj. za okres 1954-1959 r."Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo w przeważającej części, oddalając tylko żądanie odszkodowania w części przewyższającej kwotę 160 zł.Pozwani wnieśli rewizję.Sąd Wojewódzki zmienił wyrok Sądu Powiatowego o tyle, że oddalił "powództwo o zapłatę 160 zł" i odroczył "pozwanym termin usunięcia zachodniej połowy domu oraz oddania powodom gruntu przez tę połowę domu zajmowanego na czas do 3 czerwca 1963 roku", a poza tym "dalszą rewizję pozwanych" oddalił.Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną od wyroku Sądu Wojewódzkiego "w części odraczającej termin usunięcia zachodniej połowy domu do dnia 3.VI.1963 r. (pkt II), oddalającej rewizję pozwanych (pkt III) oraz orzekającej o kosztach (pkt IV)" i zgłosił wniosek "o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonej części, jak również w tych samych granicach wyroku Sądu Powiatowego w T. z dnia 4.VIII.1959 r., i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Powiatowemu w T. do ponownego rozpoznania". Rewizja nadzwyczajna zarzuca naruszenie interesu Państwa Ludowego oraz art. 3 p.o.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednokrotnie już podkreślano (np. Wa C 189/48 - ZO 2-3/49/53; 2 C 448/53 - PiP 5/54/905; I Cr 1850/54 - OSN 3/55/60), że żądanie zniesienia użytecznych budynków może naruszać zasady współżycia społecznego oraz może być sprzeczne z interesem Państwa i że - zależnie od rodzaju budynku - może nawet jako reguła nasuwać się przypuszczenie co do sprzeczności takiego żądania z zasadami, o których jest mowa w art. 3 p.o.p.c.Te zasady należy odpowiednio zastosować do wypadków, w których żądanie dotyczy "przeniesienia" budynku na inne miejsce, jeżeli jest ono szczególnie utrudnione albo połączone ze znacznym - z natury swej nieproduktywnymi - wydatkami niewspółmiernymi w stosunku do wartości budynku lub też ze znacznym zniszczeniem materiałów czy obniżeniem wartości budynku.Tych zasad sądy obu instancji nie miały na uwadze, wskutek czego w sprawie nie zostały poczynione ustalenia pozwalające na prawidłowe stwierdzenie, czy w danych okolicznościach żądania powodów, których dotyczy rewizja nadzwyczajna, nie są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.W szczególności Sąd Powiatowy nie ustalił, czy w ogóle pozwani dysponują jakąś parcelą, na którą mogliby przenieść część budynku, a ewentualnie - z jakimi byłoby to połączone kosztami lub z częściowym zniszczeniem materiałów czy obniżeniem wartości budynku. Rewizja nadzwyczajna słusznie podnosi, że nie zostało ustalone, czy pozwani mogliby uzyskać zezwolenie właściwego organu budowlanego na przeniesienie budynku na inne miejsce w T., skoro - jak to stwierdza skarżący - "władze budowlane nie pozwalają obecnie wznosić na terenie miast budynków drewnianych".Wskutek powyższych uchybień naruszony został interes Państwa Ludowego, które ze względu na notoryczny brak mieszkań w miastach jest w sposób istotny zainteresowane w tym, by istniejące budynki nie były burzone w ogóle lub przenoszone w sytuacjach wywołujących poważniejsze straty gospodarcze, o których już wyżej była mowa.Z zasad powyższych należało uwzględnić rewizję nadzwyczajną i w granicach zakreślonych jej wnioskami uchylić wyroki sądów obu instancji oraz przekazać sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.