3 CZ 125/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: R. Czarnecki (sprawozdawca), A. Kuśnierz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stefana K. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium WRN w Krakowie) o wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 26 stycznia 1957 r.,zażalenie odrzucił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki, w wyniku sprawdzenia wartości przedmiotu sporu, postanowieniem z dnia 26 stycznia 1957 r. "ustalił wartość żądania na 215.600 zł", a następnie wezwał powoda do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 9.868 zł w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania.W zażaleniu powód wnosi o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego sprawdzenia wartości przedmiotu sporu albo o zmianę postanowienia i obniżenie wartości we własnym zakresie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sformułowanie zażalenia nie jest dostatecznie jasne. Powód podkreśla, że wnosi zażalenie "w przedmiocie wymierzenia opłat sądowych w wysokości 9.868 zł". Powyższe określenie nie uzasadnia stanowiska, by w sprawie chodziło o wymiar opłat sądowych w rozumieniu art. 15, 16 ust. 1, art. 17, 45 i innych ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W istocie powód wezwany został do uiszczenia z góry należnej opłaty, od której uzależnione jest postępowanie sądowe (art. 13, 28 ust. 4, art. 42 ust. 2 wspomnianej ustawy, art. 137 k.p.c.). W takim jednak wypadku zażalenie na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 9.868 zł nie byłoby dopuszczalne i ulegałoby odrzuceniu. Jak to bowiem w uchwale Izby Cywilnej z dnia 28 marca 1955 r. w sprawie I CO 17/55 (OSN zesz. III/55, poz. 48) wyjaśnił Sąd Najwyższy, "art. 16 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych stanowi, że nie ma zażalenia na zarządzenie przewodniczącego (art. 15 ust. 1, art. 137 § 1 k.p.c.) co do wezwania strony do uiszczenia należnej opłaty".Oznaczenie zaskarżonego orzeczenia przemawia jednak za stanowiskiem, że powód w istocie wnosi zażalenie na postanowienie co do wartości przedmiotu sporu. Wymaga przeto rozważenia, czy od wydanego w tej kwestii orzeczenia nie ma środka odwoławczego.Sprawdzenie wartości przedmiotu sporu następuje przez sąd, a nie przez przewodniczącego (art. 18 § 1, 19 § 1 k.p.c.). Trafnie przeto Sąd Wojewódzki wydał swe orzeczenie w postaci postanowienia (art. 360 k.p.c.). Postanowienie co do określenia wartości przedmiotu sporu nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie (art. 369 § 1 k.p.c.). Nie należy również do wymienionych wyczerpująco w art. 369 § 2 k.p.c. postanowień nie kończących postępowania, od których z mocy powołanego przepisu przysługuje rewizja. Mogłoby więc ono być zaskarżone jedynie zażaleniem. Zażalenie jednak na postanowienie wydane na podstawie przepisów części pierwszej Kodeksu przysługuje tylko w przedmiotach unormowanych w art. 391 § 1 k.p.c. Skoro zaś powołany przepis nie przewiduje zażalenia na postanowienie określające - w wyniku sprawdzenia - wartość przedmiotu sporu, to należy uznać, że na wydane w tej kwestii postanowienie zażalenie nie przysługuje.Stanowisko, że na orzeczenie co do wartości przedmiotu sporu nie ma zażalenia, znajduje potwierdzenie w wykładni historycznej. Przed wejściem w życie ustawy z 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 38, poz. 349) kwestię uregulowaną obecnie w art. 18 k.p.c. normował art. 22 k.p.c. ówczesnej numeracji. Art. 22 k.p.c. regulował omawiane zagadnienie w czterech paragrafach, a ostatni z nich stanowił, że "od orzeczenia co do wartości przedmiotu sporu nie ma środka odwoławczego". Było to konieczne z tego względu, że art. 419 § 1 k.p.c. ówczesnej numeracji dopuszczał w części pierwszej k.p.c. zażalenia na wszelkie postanowienia, jeżeli Kodeks nie zawiera odmiennego przepisu. Skreślenie - z mocy art. 1 pkt 6 ustawy z 20 lipca 1950 r. - § 4 art. 22 k.p.c. nie zmieniło w omawianej kwestii stanu prawnego. Ta sama bowiem ustawa wprowadziła w art. 1 pkt 108 zasadę, że zażalenie w części pierwszej k.p.c. przysługuje jedynie w przedmiotach unormowanych w art. 4414 § 1 k.p.c. (według obecnej numeracji: w art. 391 § 1 k.p.c.), wobec czego przepis co do braku środka odwoławczego okazał się zbędny.Zażalenie powoda, jako niedopuszczalne, ulegało odrzuceniu przez sąd pierwszej instancji (art. 394 § 3 w związku z art. 374 k.p.c.). Skoro zaś to nie nastąpiło, Sąd Najwyższy z mocy art. 394 § 3 w związku z art. 376 k.p.c. orzekł jak w sentencji.