4 CR 909/60

SentencjaSN w sprawie z powództw Anny S. przeciwko MHD Art. Włók. Odzież w G. o umorzenie egzekucji, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku S. Woj. w G. z 13 września 1959 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka wniosła o umorzenie egzekucji prowadzonej przez pozwanego na podstawie prawomocnego nakazu zapłaty z 8 lipca 1955 r. Powódka uzasadnia swój pozew tym, że nakaz zapłaty wydany został na rzecz pozwanego (w niniejszej sprawie) przeciwko powódce (w niniejszej sprawie) oraz dwóm innym osobom. Wszyscy troje pozwani w owej sprawie wnieśli zarzuty od wydanego nakazu zapłaty z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd zwolnił pozostałych pozwanych od tych kosztów, natomiast oddalił wniosek powódki (w niniejszej sprawie), ta zaś - jak twierdzi w pozwie w niniejszej sprawie - nie miała środków na uiszczenie opłat, nie uiściła ich i nakaz zapłaty uprawomocnił się w stosunku do niej. Natomiast w stosunku do dwojga pozostałych pozwanych w owej sprawie zapadł wyrok, mocą którego powództwo w stosunku do współindosantki zostało oddalone z powodu braku protestu wekslowego.Powódka dopatruje się w art. 17 § 2 k.z. i w art. 573 § 1 k.p.c. podstawy obecnego powództwa.Z akt poprzedniej sprawy stron wynika, że podstawą wydanego nakazu zapłaty był weksel, którego indosantami byli Kazimiera S. i powódka.S. Woj. oddalił powództwo w niniejszej sprawie. Motywy wyroku Sądu Woj. są następujące. Nakaz zapłaty uprawomocnił się w stosunku do powódki wskutek odmowy zwolnienia jej od kosztów sądowych i zwrotu zarzutów w następstwie nieuiszczenia wpisu. Natomiast w stosunku do współindosantki powództwo zostało prawomocnie oddalone wobec braku protestu wekslowego. Okoliczność ta nie jest jednak - zdaniem S. Woj. - zdarzeniem, wskutek którego zobowiązanie powódki miałoby wygasnąć w rozumieniu art. 573 § 1 pkt 2 k.p.c. Także art. 17 § 2 k.z. nie może - zdaniem S. Woj. - uzasadniać powództwa, gdyż treść tego przepisu ma tylko to znaczenie, że wyrok, zapadły na korzyść jednego z dłużników solidarnych, ma jedynie znaczenie dowodu w procesie wierzyciela w stosunku do współdłużników i dowód taki byłby wystarczającym dowodem do oddalenia powództwa wierzyciela. Natomiast wyrok ten nie może pozbawić skutków prawnych prawomocnego nakazu zapłaty i spowodować umorzenia egzekucji.Uzasadnienie prawneWyrok ten zaskarżyła rewizją powódka. Rozpoznając zarzuty rewizji SN zważył, co następuje:Niesłusznie zarzuca skarżąca, jakoby z przepisu art. 17 § 2 k.z. miała wynikać mylność poglądu zaskarżonego wyroku, iż prawomocny wyrok oddalający w poprzedniej sprawie powództwo MHD (pozwanego w niniejszej sprawie) w stosunku do współindosantki tego samego weksla, Kazimiery S., nie był "zdarzeniem", o którym mowa w art. 573 § 1 pkt 2 k.p.c. Skarżąca przypisuje bowiem przepisowi art. 17 § 2 k.z. treść, której przepis ten nie zawiera. Głosząc, że "wyrok zapadły na korzyść jednego z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, jeżeli uwzględnia zarzuty, które są im wszystkim wspólne", przepis art. 17 § 2 k.z. wyklucza możliwość różnej oceny wspólnego zarzutu o tyle, że przewiduje, iż sąd rozpoznając roszczenia względem współdłużnika solidarnego jest na korzyść tegoż współdłużnika związany oceną tegoż zarzutu, jaka została dokonana we wcześniejszym wyroku na korzyść innego dłużnika solidarnego. Konsekwencją oddalenia powództwa przeciwko jednemu dłużnikowi solidarnemu musi być zatem oddalenie powództwa również przeciwko drugiemu współdłużnikowi solidarnemu, jeżeli oddalenie w stosunku do pierwszego nastąpiło na skutek uwzględnienia takiego zarzutu, który jest wspólny dla nich obu. Nie ma natomiast znaczenia ocena zarzutu wspólnego dokonana we wcześniejszym wyroku na niekorzyść dłużnika, a zatem art. 17 § 2 k.z. nie przeciwstawia się możliwości uwzględnienia na korzyść dłużnika solidarnego zarzutu wspólnego, który we wcześniejszym orzeczeniu nie został uwzględniony na korzyść współdłużnika. Z tej ostatniej możliwości wynika, że art. 17 § 2 k.z. nie wyklucza całkowicie możliwości różnych ocen tego samego zarzutu.Z powyższego wynika, że niesłuszny jest pogląd zaskarżonego wyroku, jakoby wyrok zapadły na korzyść jednego dłużnika solidarnego, a uwzględniający zarzut, jaki jest wspólny innym współdłużnikom, miał w procesie przeciwko innemu współdłużnikowi solidarnemu jedynie znaczenie dowodu. Nie chodzi tu bowiem o dowód, lecz o wiążącą ocenę zarzutu. Jak już bowiem wynika z poprzedzających wyjaśnień, treścią art. 17 § 2 k.z. jest tylko to, że w przypadku, gdy powództwo wierzyciela przeciwko jednemu dłużnikowi solidarnemu zostało oddalone, wierzyciel nie może następnie wygrać procesu przeciwko innemu dłużnikowi solidarnemu, jeżeli oddalenie powództwa w procesie przeciwko pierwszemu nastąpiło na skutek uwzględnienia zarzutu, jaki jest wspólny i innym dłużnikom solidarnym. W braku unormowania w tym zakresie skutków solidarności w prawie wekslowym, przepis art. 17 § 2 k.z. stosować należy także w stosunku do współdłużników solidarnych z tytułu zobowiązania wekslowego; a przykładem "wspólnego zarzutu" indosantów wekslu może być zarzut braku protestu wekslowego, uwzględnienie tego zarzutu na korzyść jednego indosanta przesądza negatywnie treść ewentualnego następnego wyroku w stosunku do drugiego indosanta. A więc jeżeli art. 17 § 2 k.z. używa określenia "wyrok zwalnia", to nie znaczy to wcale, by wyrok wydany na korzyść jednego dłużnika solidarnego miał powodować wygaśnięcie zobowiązania współdłużnika solidarnego, ani też - jeżeli zobowiązanie tegoż współdłużnika solidarnego jest już objęte tytułem egzekucyjnym - by zobowiązanie objęte tym tytułem nie mogło być egzekwowane (art. 753 § 1 pkt 2 k.p.c.).Z powyższego wynika, że dłużnik solidarny nie może nigdy zaniechać w procesie obrony - w nadziei, że nawet w razie przegrania procesu uchroni się przed egzekucją w ten sposób, że inny współdłużnik solidarny uzyska wyrok oddalający powództwo na skutek uwzględnienia zarzutu, jaki i on sam może podnieść. Nadzieja taka byłaby również bezzasadna wówczas, gdy nakaz zapłaty skierowany jest przeciw obu dłużnikom solidarnym, współuczestnictwo współindosantów nie jest jednolite, a zarzuty wniesione przez jednego z nich nie skutkują na rzecz drugiego i nie zapobiegają uprawomocnieniu się w stosunku do niego nakazu zapłaty.Zarzuca z kolei skarżąca, że prowadzenie przez powoda egzekucji na podstawie powyższego prawomocnego nakazu zapłaty godzi w praworządność i zasady współżycia. Także i ten zarzut jest niesłuszny. Swą bezczynnością w poprzednim procesie sama powódka stworzyła sytuację, w której się znajduje. Nie uiściła opłaty od zarzutów przeciw nakazowi zapłaty, zgłosiwszy wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, nie złożyła żądanego poświadczenia o stanie majątkowym, a postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zaskarżyła. Sama więc wykluczyła dalszy tok procesu w stosunku do siebie.Kwestia, czy nakaz zapłaty ostałby się w stosunku do powódki, gdyby wniosła zarzuty przeciwko niemu, jest całkowicie zamknięta. Nakaz jest prawomocny, ma więc skutki prawomocnego wyroku (art. 459 § 3 k.p.c.), co wyklucza dopuszczalność badania jego trafności w innym trybie, niż w trybie rewizji nadzwyczajnej. Interesująca teoretycznie kwestia egzekucji orzeczenia podstępnie wyłudzonego przez rzekomego wierzyciela jest w niniejszej sprawie najzupełniej bezprzedmiotowa, skoro ani powódka nie zarzuca pozwanemu wyłudzenia nakazu zapłaty, ani przypuszczenie takie w ogóle się nie nasuwa.Z tych zasad rewizja ulega oddaleniu. Aczkolwiek powódce nie przysługuje prawo, które by uzasadniało jej żądania, to jednak może ona zwrócić się do pozwanego MHD lub organów nad nim przełożonych z prośbą o zaniechanie egzekwowania nakazu zapłaty - i tę właśnie drogę należy powódce zalecić.