C 1473/50

PostanowienieIzba Cywilna1950-12-13

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy darowizna ulepszonej nieruchomości przez darczyńcę na rzecz osoby trzeciej wyłącza możliwość dochodzenia przez osobę, która poniosła koszty ulepszenia, zwrotu tych kosztów od darczyńcy na podstawie art. 125 i 127 k.z.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pretensje z art. 125 k.z. (przeciw osobie trzeciej, która pod tytułem darmym otrzymała korzyść) i art. 127 k.z. (przeciw osobie, która zużyła korzyść w warunkach, gdy powinna liczyć się z obowiązkiem zwrotu) nie wykluczają się wzajemnie i istnieją obok siebie. Osoba, której kosztem nastąpiło wzbogacenie, może żądać zwrotu według własnego wyboru albo od osoby bezpośrednio wzbogaconej, albo od tej, która wzbogacenie otrzymała pod tytułem darmym. Dlatego zarzut pozwanej, która darowała ulepszoną nieruchomość, nie mógł uzasadniać oddalenia powództwa, jeśli powód twierdził, że pozwana musiała liczyć się z obowiązkiem zwrotu kosztów.
Stan faktyczny
Powód, syn pozwanej, pracował w jej gospodarstwie rolnym i twierdził, że pozwana obiecała mu oddać gospodarstwo w zamian za pracę i poniesione koszty ulepszenia budynków. Powód dochodził zwrotu poniesionych kosztów. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, twierdząc, że powód czerpał środki z gospodarstwa i że darowała gospodarstwo córce. Sąd Okręgowy zasądził część żądanej kwoty, a Sąd Okręgowy oddalił powództwo w całości.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność zbadania, czy pozwana musiała liczyć się z obowiązkiem zwrotu kosztów.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Żółtowski; Sędziowie: dr B. Dobrzański, S. Juński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Teodora Dz. przeciwko Paulinie K. o 58.200 zł, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej powoda na wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 27 kwietnia 1950 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktycznePowód jest synem pozwanej i twierdzi, że pracował u niej w gospodarstwie jako robotnik rolny, za co pozwana obiecała mu oddać gospodarstwo. Dlatego powód starał się o podniesienie gospodarstwa i poprawił budynki kosztem, licząc według dzisiejszych cen, 75.700 zł i wnosi o zasądzenie na jego rzecz tej sumy.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa twierdząc, że powód środki na poprawę budynków czerpał z jej gospodarstwa, a nadto, że gospodarstwo z budynkami darowała córce, nie jest już zatem zbogacona.Sąd Grodzki zasądził na rzecz powoda 58.200 zł, a resztę powództwa oddalił, Sąd Okręgowy zaś wyrok I instancji zmienił i powództwo w całości oddalił.Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie art. 123, 127, 125 k.z.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna dopatruje się naruszenia art. 125, 127 k.z. w tym, że zaskarżony wyrok uznaje, jakoby pretensja powoda przeciwko pozwanej wygasła wskutek darowizny dokonanej przez nią na rzecz córki względnie zięcia, a nie uwzględnia tego, że pozwana oddając ulepszoną nieruchomość powinna była liczyć się z obowiązkiem zwrotu tej pretensji.Pretensja z art. 125 k.z. przeciw osobie trzeciej, która pod tytułem darmym otrzymała korzyść uzyskaną przez darczyńcę niesłusznie i pretensja z art. 127 k.z. przeciw osobie, która uzyskaną korzyść zużyła lub utraciła w warunkach, w których powinna była liczyć się z obowiązkiem zwrotu, nie wykluczają się wzajemnie, lecz istnieją obok siebie i osoba, której kosztem zbogacenie nastąpiło, może żądać zwrotu zbogacenia według swego wyboru albo od osoby bezpośrednio zbogaconej, albo od tej, która zbogacenie pod tytułem darmym otrzymała.Dlatego zarzut pozwanej, która gospodarstwo ulepszone przez powoda darowała, nie może uzasadnić oddalenia powództwa, skoro powód twierdził, że pozwana czyniąc darowiznę na rzecz córki i zięcia musiała liczyć się z tym, że powód zażąda zwrotu kosztów postawienia budynków.Skoro Sąd Okręgowy tej ostatniej kwestii nie badał i ustaleń w tym kierunku nie poczynił, należało zaskarżony wyrok uchylić i sprawę przekazać temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 123art. 125art. 127

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.