C 1560/51

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu w dn. 12 grudnia 1951 r. w sprawie ze skargi Heleny P. na czynności Komornika Sądu Powiatowego w Słupsku z rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 6 września 1951 roku zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Słupsku z dnia 10 sierpnia 1951 r. uchylił i sprawę temuż Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktycznePelagia P. wniosła w imieniu małoletniej córki Heleny do Sądu Powiatowego w Słupsku skargę na czynności komornika sądowego w sprawie, w której komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne.Sąd Powiatowy postanowieniem z dn. 10.VII 1951 r. skargę tę oddalił. Od tego postanowienia wniosła Pelagia P. zażalenie, które Sąd Powiatowy przedstawił Sądowi Wojewódzkiemu w Koszalinie. Zażalenie to Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 6.IX 1951 r. odrzucił. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że według art. 520 § 1 k.p.c. na postanowienie sądu powiatowego, wydane w postępowaniu egzekucyjnym, służy zażalenie tylko w przypadkach wyraźnie przez ustawę przewidzianych, a skoro przepisy k.p.c. nie przewidują dopuszczalności zażalenia na postanowienia sądu powiatowego wydane ze skargi na czynności komornika co do umorzenia postępowania egzekucyjnego, należy uznać zażalenie za niedopuszczalne.Na postanowienie Sądu Wojewódzkiego założył Minister Sprawiedliwości nadzwyczajną rewizję z wnioskiem o uchylenie tegoż postanowienia i odesłanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu, do ponownego rozpoznania, opierając ją na pogwałceniu art. 572 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ze stanowiska nadzwyczajnej rewizji brak jest wprawdzie w k.p.c. przepisu, który by przewidywał zażalenie na postanowienie sądu powiatowego, rozstrzygające skargę na czynności komornika, jednakże, gdy skarga dotyczy zawieszenia lub umorzenia postępowania egzekucyjnego, zażalenie w tym przypadku służy na podstawie art. 572 k.p.c., który Sąd Wojewódzki przeoczył.W świetle przytoczonego w nadzwyczajnej rewizji zarzutu wyłania się do rozstrzygnięcia zasadnicza kwestia, czy i jaki związek zachodzi między przepisem art. 520 § 1, z jednej, a art. 572 k.p.c., z drugiej strony, w odniesieniu do dopuszczalności zażaleń. Aby na to pytanie dać odpowiedź, należy wpierw stwierdzić, że przepisy części drugiej kod. post. cyw. zawierające postępowanie egzekucyjne i zabezpieczające mają głównie na celu uregulowanie instytucji komornika i podział kompetencji między sąd a komornika (art. 515 k.p.c.). Czynności egzekucyjne według tegoż przepisu pełnią komornicy z wyjątkiem tych czynności, które są przekazane sądom. Udział sądów w postępowaniu egzekucyjnym ograniczony został postanowieniami części drugiej k.p.c. do ściśle przez ustawę przewidzianych wypadków.Z powyższego wynika więc, że z reguły sprawy egzekucyjne należą do właściwości komorników - a jako wyjątek od tej zasady do sądów powiatowych. Przepis art. 519 k.p.c. stanowi, że na czynności komornika wnosi się skargę do sądu powiatowego, którą sąd ten rozstrzyga postanowieniem, na które nie ma zażalenia, chyba że przepisy księgi o postępowaniu egzekucyjnym stanowią inaczej (art. 520 § 1 k.p.c). Ostatnio cytowany przepis nie rozstrzyga jeszcze w całości istotnego w sprawie zagadnienia w tym sensie, że droga zażalenia na postanowienie sądu powiatowego wydane ze skargi na czynności komornika jest wyłączona dlatego, że w k.p.c. przepisów takich brak. Wprawdzie rewizja nadzwyczajna wyraża pogląd, że w k.p.c. nie ma odnośnych przepisów dopuszczających zażalenie na postanowienie sądu powiatowego wydane ze skargi na czynności komornika, jednakże stanowisko to należy uznać za nie uzasadnione. Jak wynika bowiem z art. 694 lub 617 § 2 k.p.c., dopuszczalne jest w pewnych przypadkach także zażalenie od postanowień sądu powiatowego wydanych ze skargi na czynności komornika.Trafne jest jednak zapatrywanie rewizji nadzwyczajnej, że prawo, zaskarżenia postanowień sądu powiatowego co do zawieszenia i umorzenia postępowania przewiduje przepis art. 572 k.p.c., który głosi, że na postanowienie sądu co do zawieszenia i umorzenia postępowania służy zażalenie. Wymieniony przepis zamieszczony został w rozdziale IV części drugiej kod. post. cyw. pod nagłówkiem "Zawieszenie i umorzenie postępowania". Ze względu na samą treść podejmowanych przez organa egzekucyjne decyzji tego rodzaju, ustawodawca widocznie musiał uznać je za tak ważne i pociągające za sobą tak daleko idące następstwa dla wierzyciela, że przyznał temuż prawo zaskarżenia bez względu na to, czy postanowienie sądu powiatowego co do zawieszenia i umorzenia postępowania zapadło na skutek skargi na czynności komornika, czy też powzięte zostało z pominięciem skargi lub samoistnie przez sąd powiatowy w .sprawach powierzonych jego kompetencji. Postanowienie sądu, zwłaszcza w przedmiocie umorzenia postępowania, przekreśla bowiem prawo wierzyciela do zrealizowania tytułu egzekucyjnego, wkracza więc głęboko w jego sferę majątkową, dlatego ustawodawca, licząc się z możliwością wydawania przez sądy egzekucyjne wadliwych w tym zakresie decyzji, nie ograniczył się do jednej instancji, lecz dał możność, ich zaskarżenia na podstawie art. 572 k.p.c. Ponieważ Sąd Wojewódzki wydał zaskarżone postanowienie z pominięciem zastosowania tegoż przepisu, dlatego ulegało ono uchyleniu.Musiało również zostać uchylone postanowienie Sądu Powiatowego z dnia 10.VII.1951 r. oddalające skargę na czynności komornika. Stosownie do przepisu art. 571 k. p. c. należy przed zawieszeniem lub umorzeniem postępowania wysłuchać wierzyciela i dłużnika. Temu obowiązkowi Sąd Powiatowy przed rozstrzygnięciem skargi wierzycielki na czynności komornika nie uczynił zadość. Sąd Wojewódzki, któremu zostało przed stawione zażalenie wierzycielki, w przypadku uznania tegoż za dopuszczalne, musiałby dostrzec wadliwość postępowania Sądu Powiatowego wynikającą z niezastosowania przepisu art. 572 k.p.c. i w wyniku tego uchybienia uprawniony był je uchylić i sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania odesłać, a skoro to nie nastąpiło, Sąd Najwyższy na mocy art. 384 w związku z art. 396 § 1 i 398 k.p.c. orzekł jak w sentencji.