C 1759/49

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu w dniu 4 stycznia 1950 r. w sprawie z powództwa Anny, Zdzisławy i Danuty S. przeciwko przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" o odszkodowanie, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Prokuratorii Generalnej na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 25 sierpnia 1949 r. skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktyczneAnna S. imieniem własnym i swych nieletnich córek Zdzisławy i Danuty wniosła w pozwie o zasądzenie od przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" 117.200 zł, twierdząc, że mąż jej a ojciec pozostałych powódek Kazimierz S. dnia 11 maja 1946 r. zginął wskutek wypadku w czasie podróży koleją, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu od przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", została zasądzona na jej rzecz renta na utrzymanie po 1.400 zł miesięcznie oraz zadośćuczynienie za krzywdę moralną 100.000 zł, na rzecz zaś pozostałych powódek dla każdej po 2.000 zł renty miesięcznie i po 75.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną, że według treści tego wyroku renta miała być płatna nie od śmierci śp. Kazimierza S., lecz od dnia wniesienia pozwu w sprawie I C 810/47, tj. od dnia 10 listopada 1947 r., że należność z tytułu zadośćuczynienia została powódkom wypłacona dopiero w rok po wydaniu wyroku, tj. dnia 2 listopada 1948 r. i że w tym stanie rzeczy powódki nowym pozwem żądają zasądzenia renty za czas od dnia śmierci Kazimierza S. do dnia 10 listopada 1947 r. w wysokości ustalonej wspomnianym wyżej wyrokiem, oraz odsetek od sumy zasądzonej tym wyrokiem za czas od wniesienia pozwu w sprawie I C 810/47 do dnia zapłaty tej kwoty, tj. za jeden rok.Prokuratoria Generalna wniosła o oddalenie powództwa albo o odrzucenie pozwu, podnosząc zarzut rzeczy osądzonej oraz wywodząc, iż niedopuszczalne jest żądanie oddzielnie odsetek od kapitału, jeżeli zasądzono go bez odsetek.Sąd Okręgowy we Wrocławiu zasądził od pozwanego przedsiębiorstwa na rzecz Anny S. rentę po 1.400 zł miesięcznie za czas od dnia 11 maja 1946 r. do dnia 10 listopada 1947 r., a na rzecz obydwu pozostałych powódek rentę po 2.000 zł dla każdej z nich za ten sam okres czasu, oraz odsetki po 8 proc. od sum zasądzonych na rzecz wszystkich powódek tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną za czas od dnia 12 maja 1948 r. - daty wydania wyroku w sprawie I C 810/47 - do dnia 9 listopada 1948 r., dalej zaś sięgające żądanie powódek oddalił.Sąd Apelacyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi apelacyjnej pozwanego przedsiębiorstwa zatwierdził wyrok Sądu Okręgowego i ustalił, że w pierwszym swoim pozwie w sprawie I C 810/47 powódki nie wykazały terminu, od którego żądają renty, że Sąd Okręgowy w sprawie I C 810/47 w uzasadnieniu swego wyroku wyraźnie stwierdził, że nie orzeka o rencie za czas od 11 maja 1946 r. do 10 listopada 1947 r., ponieważ byłoby to orzeczenie ponad żądanie pozwu.Sąd Apelacyjny ustalił także, że pozwane przedsiębiorstwo zapłaciło powódkom sumę należną tytułem zadośćuczynienia dnia 9 listopada 1948 r., i stwierdził, że przez spóźnioną zapłatę pozwane przedsiębiorstwo dopuściło się zwłoki.Prokuratoria Generalna założyła skargę kasacyjną na ten wyrok i wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i odrzucenie pozwu, albo o uchylenie wyroku i odesłanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając, że zaskarżony wyrok zapadł z pogwałceniem art. 213, 381 i 382 k.p.c. przez błędne uznanie, że sprawa niniejsza nie była już osądzona.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według nie kwestionowanych ustaleń zaskarżonego wyroku, Sąd Okręgowy we Wrocławiu w sprawie I C 810/47 w uzasadnieniu swego orzeczenia wyraźnie stwierdził, iż nie rozstrzyga o rencie za czas od 15 maja 1945 r. do 10 listopada 1947 r., i wbrew poglądowi Prokuratorii treść sentencji tego orzeczenia również nie wskazuje, by Sąd Okręgowy w cytowanej sprawie rozstrzygnął kwestię należności renty za ten okres czasu. W szczególności umieszczenie w sentencji ustępu "sąd oddala dalsze żądanie powódek", nie świadczy o tym, że Sąd Okręgowy w ten sposób rozstrzygnął o rencie za wspomniany okres czasu. Skoro bowiem według niekwestionowanych ustaleń Sądu Apelacyjnego wniosek powódek w pozwie w poprzednim sporze nie wskazywał początkowego terminu, od którego renta miała być płacona, to bez względu na to, jak powódki w treści pozwu uzasadniały swoje roszczenie, należy uznać, że sentencja dotyczyła tylko roszczeń wyraźnie oznaczonych w uzasadnieniu tego orzeczenia.W tym stanie rzeczy zarzut, jakoby wyrok w sprawie niniejszej naruszał przepis art. 213 k.p.c., jest bezzasadny, albowiem żądanie renty dla powódek za czas od dnia śmierci ich męża i ojca do dnia wniesienia pozwu w sprawie I C 810/47 nie było przedmiotem wyrokowania w tej sprawie, nie można zatem powoływać się na powagę rzeczy osądzonej (art. 382 k.p.c.).Również zarzut, dotyczący jakoby bezpodstawnego zasądzenia powódkom odsetek od sum zasądzonych na ich rzecz z tytułu zadośćuczynienia, jest nietrafny. Wprawdzie powódki w poprzedniej sprawie nie wnosiły o przyznanie im odsetek od sumy należnej z tytułu zadośćuczynienia, jednakże nie ma przepisu, który by zabraniał dzielić poszczególne roszczenia w zależności od woli uprawnionych.Wniesienie pozwu o sumę kapitałową samo przez się (jeżeli nie zostanie ustalone, że takie wniesienie pozwu oznacza zrzeczenie się odsetek, czego skarżący w niniejszym nie twierdzi), nie pociąga za sobą skonsumowania samodzielnego roszczenia z tytułu odsetek od tego kapitału.Argument Prokuratorii Generalnej, że odsetki nie mają "samodzielnego bytu prawnego", gdyż stanowią akcesorium kapitału, jest chybiony, albowiem odsetki mogą być przedmiotem oddzielnych roszczeń. Należy zaznaczyć, że Sąd Apelacyjny zasądził powódkom odsetki tylko od daty wydania prawomocnego wyroku, zasądzającego zadośćuczynienie, zasadnie stwierdzając, że te odsetki należą się powódkom tytułem odszkodowania za zwłokę na podstawie art. 248 k.z., gdyż z chwilą, gdy Sąd określił wysokość zadośćuczynienia, dług stał się wymagalny.Z tych zasad na mocy art. 436 k.p.c. należało skargę kasacyjną oddalić.