C 2140/52

Uzasadnienie faktyczne...Praca w Polsce Ludowej, będąca "prawem, obowiązkiem i sprawą honoru każdego obywatela" (art. 14 Konstytucji) korzysta ze szczególnej ochrony prawa. Ochroną tą objęty jest nie tylko stosunek pracy i warunki jej wykonywania, ale i dochodzenie roszczeń ze stosunku pracy, o czym świadczą art. 301, 79, 209 § 3, 231 § 2, 329 § 2 pkt. 2, 341 § 1, 343 § 2, 380 § 2 k. p. c. Umowa o pracę jest bowiem powszechną formą prawną świadczenia usług, stanowiąc podstawowe i zazwyczaj jedyne źródło utrzymywania dla najszerszych mas pracujących. Celem zapewnienia pracownikom możliwej ciągłości w zarobkach nawet w razie sporu sądowego ze stosunku pracy - wprowadzony został przepis art. 341 § 1 k. p. c. nakazujący sądowi nadanie z urzędu rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi zasądzającemu należność za pracę. Konsekwentnie ustawodawca ludowy uchylił również przywilej służący Skarbowi Państwa i podmiotom gospodarki uspołecznionej, dopuszczając w drodze wyjątku natychmiastową wykonalność wyroku zasądzającego od tych podmiotów należność za pracę (art. 343 § 2 k. p. a).Należy jednak mieć na względzie, że przepis art. 343 § 2 k. p. c. ma charakter wyjątku, nie podlegającego wykładni rozszerzającej, i dlatego też z przywileju natychmiastowej wykonalności nie mogą korzystać wynagrodzenia należne wprawdzie również za wykonaną pracę, ale oparte na innych tytułach prawnych niż umowy o pracę stricte sensu, a więc za usługi świadczone na podstawie umowy o dzieło lub umowy zlecenia. Nie ma uzasadnionych przesłanek prawnych i życiowych, by wynagrodzenia za tego rodzaju usługi korzystały z przywileju natychmiastowej wykonalności na równi z poborami pracowniczymi. Jeśli idzie o usługi z tytułu umowy o dzieło, to najczęściej świadczone one są, jeśli zobowiązanym jest osoba fizyczna, przez przedsiębiorców (w szczególności przez rzemieślników), art. 341 § 1 k. p. c. nie ma jednak na względzie należności przedsiębiorców. Gdy zaś usługi z tytułu umowy o dzieło świadczone są nie przez samodzielnych przedsiębiorców, lecz przez osoby pozostające w stosunku pracy czy to z drugą stroną umowy o dzieło, czy z innym pracodawcą, wówczas usługi te są wyjątkową i zazwyczaj dodatkową formą świadczenia pracy, nie stanowiącą podstawowego źródła codziennego utrzymania pracownika i jego rodziny. Umowy o dzieło i zlecenia zawierane są zazwyczaj dla wykonania prac dorywczych, wynikających z doraźnych lub nieplanowanych potrzeb zamawiającego, obciążając przy tym wykonawcę ryzykiem wyniku pracy i terminowego jej wykonania.Gdy zamawiającym jest Skarb Państwa lub inny podmiot gospodarki uspołecznionej, umowy o dzieło i zlecenia podlegają nadto ogólnym warunkom ustawowym, obowiązującym dla dostaw, usług i robót, świadczonych na rzecz tych podmiotów. Wreszcie, uzależnienie zapłaty wynagrodzenia od przyjęcia dzieła lub zlecenia przez zamawiającego powoduje, iż roszczenia za te usługi z istoty swojej posiadają charakter bardziej sporny od wynagrodzenia za pracę, pełnioną pod bezpośrednim nadzorem i kontrolą pracodawcy - co również przemawia przeciwko natychmiastowej wykonalności wyroków zasądzających wynagrodzenie za dzieło lub zlecenie.Skoro zatem w sprawie niniejszej Sąd Wojewódzki ustalił, że strony łączyła umowa o dzieło a nie stosunek pracy, nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi zasądzającemu wynagrodzenie z tej umowy nie było uzasadnione przepisem art. 343 § 2 k. p. c. na skutek czego zaskarżone postanowienie ulega uchyleniu.