C 2536/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa (Wielobranżowa Dyrekcja Przemysłu Miejscowego w likwidacji) przeciwko Bogdanowi S. o zapłatę 598 zł 98 gr, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego w Bydgoszczy z dnia 30 maja 1952 r.,w zaskarżonej części wyrok Sądu Powiatowego zmienił w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda sumę 199 zł 66 gr z 8% od dnia 2 października 1951 r. do dnia uiszczenia oraz 45 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji rewizyjnej.Uzasadnienie faktyczneSkarb Państwa (Wielobranżowa Dyrekcja Przemysłu Miejscowego w likwidacji) poszukiwał od Bogdana S. należnej od niego sumy 598 zł 98 gr za dostarczone towary. Sąd Powiatowy w Bydgoszczy ustalił, że dłużnikiem Skarbu Państwa był zmarły Roman S., pozwany zaś, jako jeden z trzech spadkobierców zmarłego, odpowiedzialny byłby za jedną trzecią poszukiwanej wierzytelności, gdyby nie to, że z mocy art. 285 pkt 1 k.z. uległa ona przedawnieniu. Towar bowiem dostarczono Romanowi S. dnia 30 sierpnia 1949 r., ostatniej wpłaty na poczet należności dłużnik dokonał dnia 30 września 1949 r., pozew zaś wpłynął do sądu dnia 1 października 1951 r. Wobec upływu przeszło dwuletniego okresu pomiędzy ostatnią wpłatą a wniesieniem pozwu Sąd Powiatowy w związku ze zgłoszonym zarzutem przedawnienia powództwo oddalił.Skarb Państwa wnosił w rewizji o taką zmianę wyroku Sądu Powiatowego, aby od pozwanego została zasądzona suma 199 zł 66 gr z 8% od dnia 1 października 1949 r. i kosztami, tj. jedna trzecia kwoty pierwotnie w powództwie poszukiwanej. Skarżący zarzuca wyrokowi Sądu Powiatowego naruszenie art. 111 pkt 2 przep. og. pr. cyw. łącznie z art. 175 k.p.c., pozew bowiem wniesiony został w urzędzie pocztowym dnia 29 września 1949 r., a więc przed upływem dwóch lat od ostatniej wpłaty.W odpowiedzi na rewizję pozwany wyjaśnia, że termin biegu przedawnienia powinien być liczony od dnia dostarczenia towaru (31 sierpień 1949 r.), wpłata bowiem na rachunek należności nie stanowi uznania reszty długu. Żądanie odsetek od dnia 1 października 1949 r. pozbawione jest, zdaniem pozwanego, wszelkiej podstawy prawnej, co najwyżej mogą one należeć się od dnia 2 października 1951 r. jako daty pierwszego upomnienia o zapłatę.Sąd Wojewódzki przekazał sprawę w trybie art. 388 k.p.c. do rozpoznania Sądowi Najwyższemu. Wątpliwości prawne Sądu Wojewódzkiego dotyczą zagadnienia, czy oddanie pozwu na pocztę przerywa przedawnienie i prekluzję, czy też skuteczne w tym względzie może być jedynie wniesienie pozwu do sądu. Zagadnienie to przed nowelizacją Kodeksu postępowania cywilnego rozstrzygane było w piśmiennictwie prawniczym sprzecznie i zachodzi, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, konieczność zajęcia stanowiska, czy aktualne jest jeszcze orzeczenie Sądu Najwyższego (Zb. Orz. z 1936 r., poz. 177), które do oddania pozwu na pocztę nie przywiązywało skutków przerwy przedawnienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zagadnienie prawne poruszone przez Sąd Wojewódzki nastręczało wątpliwości przed nowelizacją Kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych - Dz. U. Nr 38, poz. 349). W celu przecięcia tych wątpliwości ustawodawca noweli z 1950 r. uzupełnił przytoczoną wyżej treść dawnego art. 181 § 4 k.p.c. (obecnie art. 175 k.p.c.) wzmianką: "Stosuje się to również do pozwu". Oddanie przeto pozwu w urzędzie pocztowym jest "czynnością przedsięwziętą w celu dochodzenia roszczenia przed sądem" (art. 111 pkt 2 przep. og. pr. cyw.), równoznaczną z bezpośrednim wniesieniem go do sądu.W sprawie niniejszej pozew oddany został w urzędzie pocztowym dnia 29 września 1951 r. i ta data miarodajna będzie dla ustalenia, czy przerwany został bieg przedawnienia wierzytelności poszukiwanej w niniejszej sprawie.Pozwany powołuje się na dwuletnie przedawnienie z art. 285 pkt 1 k.z. Ostatnia dostawa towarów miała miejsce 31 sierpnia 1949 r. i słusznie zauważa pozwany w odpowiedzi na rewizję, że od tej daty, jako chwili wymagalności roszczenia, rozpoczął się bieg dwuletniego przedawnienia (art. 108 przep. og. pr. cyw.). Upływ jego terminu nastąpiłby więc dnia 31 sierpnia 1951 r. i powództwo, zgodnie z wnioskiem pozwanego, podlegałoby oddaleniu, gdyby bieg przedawnienia nie został uprzednio przerwany przez czynność, która poprzedzała oddanie pozwu w urzędzie pocztowym. Za taką czynność należy uważać wpłaty pieniężne dokonane przez pozwanego na rachunek przypadającej od niego należności.W nauce prawa (por. Longchamps de Berier, Zobowiązania, Wydanie III, Poznań 1948 r., s. 432) utrwalił się pogląd, że częściowe wykonanie zobowiązania jest dorozumianym uznaniem wierzytelności, które przerywa bieg przedawnienia. Ostatnia wpłata pozwanego z daty 30 września 1949 r. w kwocie 25.000 zł niewątpliwie zawierała w sobie częściowe wykonanie jego zobowiązania z tytułu należności za ostatnią dostawę z dnia 31 sierpnia 1949 r., skoro należność ta wynosiła 28.563 zł, a suma w pozwie poszukiwana opiewa na 19.996 zł (w dawnej walucie). Przerwany w dniu 30 września 1949 r. przez ostatnią wpłatę bieg przedawnienia rozpoczął się w tej dacie na nowo i ponownie uległ przerwaniu w dniu 29 września 1951 r. przez oddanie pozwu w urzędzie pocztowym.Z tych względów rewizja powoda jest uzasadniona. Skoro zaś na rozprawie przed Sądem Najwyższym przedstawiciel powoda zmienił konkluzję rewizji w ten sposób, że wniósł o zasądzenie odsetek od poszukiwanej sumy, zgodnie z wyrażonym w tej mierze stanowiskiem pozwanego, od dnia 2 października 1951 r., odpadła potrzeba rozważania zarzutów odpowiedzi na rewizję dotyczących roszczenia o odsetki od dnia 1 października 1949 r. Umożliwiło to Sądowi Najwyższemu wydanie orzeczenia co do istoty sprawy (art. 386 k.p.c.).