C 783/52

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr B. Dobrzański (sprawozdawca). Sędziowie: W. Kutzner, dr K. Karakulski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zdzisława G. przeciwko Piekarsko-Cukierniczej Spółdzielni Pracy i Użytkowników z odp. udz. w Lublinie o należność za pracę w kwocie 5.640 zł, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na wyrok Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 23 stycznia 1952 r.,zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 25 sierpnia 1951 r. uchylił i sprawę temuż Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktycznePowód żądał w pozwie zasądzenia od pozwanej Spółdzielni kwoty 5.640 zł. W uzasadnieniu tego żądania powód twierdził, że pracował w pozwanej Spółdzielni w charakterze kierownika kadr i dnia 3 lipca 1951 r. otrzymał wypowiedzenie "dotychczasowych warunków płacy" z równoczesnym "zaangażowaniem" go od dnia 1 lipca 1951 r. na niższe stanowisko, połączone z niższym wynagrodzeniem, wobec czego w dniu 4 lipca 1951 r. zawiadomił pozwaną Spółdzielnię, że od umowy odstępuje i żąda wynagrodzenia za miesiąc lipiec 1951 r. oraz za dalsze trzy miesiące.Pozwana żądała oddalenia powództwa zarzucając, że w lipcu 1951 r. "anulowała" swe wypowiedzenie i ofiarowała powodowi zajmowanie w dalszym ciągu dotychczasowego stanowiska.Sąd Powiatowy oddalił powództwo.Sąd Wojewódzki zmienił wyrok Sądu Powiatowego i uwzględnił powództwo. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki przyjął, że wypowiedzenie przez pozwaną Spółdzielnię powodowi "dotychczasowej umowy o pracę i zaproponowanie mu z dniem 1 lipca 1951 r. nowej pracy z uposażeniem niższym" było "wyraźnym pogwałceniem art. 25 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych", przy czym "obojętne jest dla powoda, czy strona pozwana anulowała później to zwolnienie, skoro powód zwolnienie to przyjął do wiadomości".Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego założył nadzwyczajną rewizję od wyroku Sądu Wojewódzkiego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna trafnie zarzuca, że zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego został powzięty z pogwałceniem istotnego przepisu prawa w rozumieniu art. 396 § 1 k.p.c., a mianowicie art. 3 przep. og. pr. cyw.Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął, że wypowiedzenie powodowi pismem z dnia 3 lipca 1951 r. "dotychczasowych warunków płacy", przy równoczesnym "zaangażowaniu" powoda na inne stanowisko z niższym uposażeniem, począwszy od dnia 1 lipca tegoż roku, naruszało w sposób wyraźny obowiązki umowne strony pozwanej. Reakcję powoda w formie rozwiązania umowy pismem z dnia 4 lipca 1951 r. można by też w zasadzie uważać za usprawiedliwioną z mocy art. 31 lit. d) rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych.Jednakże nietrafne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że "obojętne jest dla powoda, czy strona pozwana anulowała później to zwolnienie, skoro powód zwolnienie to przyjął do wiadomości". Sąd Wojewódzki przeinaczył tu przede wszystkim istotny stan rzeczy, skoro nie strona pozwana "zwolniła powoda", lecz powód, jak sam twierdził w pozwie i jak to wynika z treści jego pisma z dnia 4 lipca 1951 r., rozwiązał umowę w związku z jej naruszeniem przez stronę pozwaną. Ponadto okoliczność, czy pozwana Spółdzielnia już dnia 4 lipca 1951 r., czyli następnego dnia po wysłaniu do powoda pisma z wypowiedzeniem mu "dotychczasowych warunków płacy", jak twierdzili jej przedstawiciele na rozprawie w dniu 21 sierpnia 1951 r., lub też dnia 5 czy też 6 lipca tegoż roku, jak twierdził powód, "anulowała" wypowiedzenie i ofiarowała powodowi zajmowanie w dalszym ciągu dotychczasowego stanowiska, przypuszczalnie na tych samych warunkach, nie była, wbrew mniemaniu Sądu Wojewódzkiego, obojętna, gdyż mogłaby mieć ewentualnie wpływ na wynik sprawy. Stosownie bowiem do okoliczności mogłaby się nasunąć ewentualność przyjęcia, że powód wykorzystując w sposób formalistyczny uprawnienia, przewidziane w ustawie, a mające na celu obronę pracownika przed ewentualnym naruszeniem jego praw i chwilowym pozbawieniem go środków do życia, a nie dostarczenie mu źródła gospodarczo nieusprawiedliwionych korzyści, postąpił niezgodnie z zasadami współżycia społecznego w Państwie Ludowym i że tym samym takie "nadużycie prawa" z jego strony nie powinno znaleźć ochrony prawnej z mocy art. 3 przep. og. pr. cyw.Skoro tak Sąd Wojewódzki, jak i Powiatowy, zasad powyższych nie miały na uwadze i dlatego w sprawie nie zostały poczynione ustalenia, które by pozwalały na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy z punktu widzenia wchodzących w grę przepisów prawa materialnego, uzasadniony jest wniosek nadzwyczajnej rewizji o uchylenie wyroków obu tych sądów i odesłanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.